حقوق و عوارض گمرکی چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟

حقوق و عوارض گمرکی یکی از دیگر مفاهیم مهم گمرکی است که هر تاجر و بازرگانی پیش از شروع تجارت بین المللی باید با آن آشنا باشد و بداند که چه عواملی بر روی هزینه ترخیص کالا از گمرک اثر می‌گذارند. با توجه به اهمیت این مفهوم در این مقاله قصد داریم به طور کامل با عوارض گمرکی آشنا شویم و فرمول محاسبه حقوق و عوارض گمرکی را بررسی کنیم، تا پایان مطلب با پست بین المللی پی اس پی همراه باشید.

برای دریافت مشاوره رایگان و استعلام قیمت حمل و ترخیص بین المللی همین حالا با شماره 02142281 تماس بگیرید.

حقوق و عوارض گمرکی چیست؟

عوارض گمرکی یکی از اصطلاحات گمرکی بوده و نوعی مالیات غیر مستقیم محسوب می‌شود که در زمان واردات یا صادرات کالا در تجارت بین المللی همچنین آغاز مراحل ترخیص پرداخت می‌شود.

مهم‌ترین هدف عوارض، حفاظت کردن از اقتصاد و مشاغل همچنین کنترل داشتن بر ورود و خروج کالاها به خصوص کالاهای ممنوعه و محدود است.

نرخ عوارض گمرکی بر اساس کشور مبدأ تعیین شده و برای محصولات متفاوت می‌تواند گوناگون باشد. 

در پاسخ به سوال حقوق گمرکی چیست، باید بگوییم که حقوق گمرکی که به آن حقوق ورودی نیز گفته می‌شود نوعی مالیات غیرمستقیم است که توسط گمرک و در زمان واردات کالا دریافت می‌شود. در حقیقت صاحب کالا باید هنگام ورود کالا به خاک کشور درصدی از ارزش کالای وارداتی را به گمرک کشور مقصد پرداخت کند. حقوق امور گمرکی یکی از منابع درآمدی کشورها به حساب می‌آید و میزان آن در هر کشور متفاوت است.

از آنجایی که عوارض با توجه به کد تعرفه گمرکی و سایر فرم‌های گمرکی تعیین می‌گردد توصیه می‌کنیم در پر کردن این فرم دقت داشته باشید. چرا که کوچک‌ترین اشتباه در ثبت این فرم‌ها می‌تواند مجازات‌هایی از قبیل پرداخت جریمه گمرکی و مصادره به همراه داشته باشد.

تعیین عوارض گمرکی چگونه صورت می‌گیرد؟

یکی از سوالات رایجی که در رابطه با عوارض گمرک وجود دارد این است که محاسبه حقوق و عوارض گمرکی به چه صورت انجام می‌شود. در پاسخ به این سوال باید بگوییم، سیاست‌های تعیین حقوق و عوارض گمرک پیچیده و متنوع هستند و به عوامل مختلفی از جمله میزان تولید آن کالا در کشور واردکننده، شرایط اقتصادی و سیاسی و همچنین اولویت‌بندی کالاها، بستگی دارند. به طور کلی، برای حمایت از تولید داخلی، میزان حقوق گمرکی کالاهایی که در داخل کشور تولید می‌شوند بالاتر است. هدف از این کار، تشویق مصرف‌کنندگان به استفاده از کالاهای ساخت داخل و حمایت از تولیدکنندگان داخلی است.

در مقابل، برای کالاهایی که در داخل کشور تولید نمی‌شوند، میزان حقوق گمرکی پایین‌تر است. هدف از این کار، کنترل قیمت این کالاها و تأمین نیاز مصرف‌کنندگان است.

 کالاهای لوکس در اولویت‌های آخر واردات قرار می‌گیرند بیشترین عوارض گمرکی را دارند. در مقابل کالاهای ضروری که در اولویت‌های نخست واردات قرار می‌گیرند کمترین مبلغ عوارض گمرکی را دارند. 

در تمامی کشورها دولت‌ها برای تجارت در سطح بین المللی نرخی تحت عنوان عوارض تعیین کرده و از صادر‌کننده و واردکننده دریافت می‌کنند.

به عنوان مثال، زمانی که دولت تصمیم به حمایت از تولیدکنندگان داخلی دارد، سود بازرگانی کالاهای وارداتی را افزایش می‌دهد یا در شرایطی که کالا در داخل کشور تولید نشده است این سود را کاهش می‌دهد.

به صورت کلی، فرمول تعیین عوارض گمرکی به صورت زیر است:

عوارض گمرکی = تعرفه گمرکی + حقوق ورودی + سود بازرگانی + هزینه‌های جانبی.

در ادامه، توضیحی کوتاه به همراه مثال درباره هر بخش به شما ارائه می‌دهیم:

1. ارزش گمرکی

ارزش گمرکی پایه محاسبه عوارض است. ارزش گمرکی شامل قیمت کالا + هزینه حمل تا گمرک + بیمه است. به این روش محاسبه CIF (Cost Insurance Freight) می‌گویند.

دولت قبل از اینکه تعرفه‌ها و هزینه‌ها را اضافه کند، ابتدا این مقدار را در نظر می‌گیرد.

مثال: فرض کنید کالایی دارید که قیمتش ۱۰۰۰ دلار است. همچنین هزینه حمل و بیمه برای آن ۱۰۰ دلار است. طبق توضیحات داده شده: ارزش گمرکی کالا برابر می‌شود با ۱۱۰۰ دلار.

2. تعرفه گمرکی

این بخش درصدی از ارزش کالا است و به‌عنوان عوارض گمرکی از واردکننده دریافت می‌شود. هر نوع کالا تعرفه مخصوص خودش را دارد و دولت بر اساس سیاست‌های اقتصادی آن را تعیین می‌کند.

مثال: اگر مثلا تعرفه یک کالا ۱۰٪ باشد، برای ۱۱۰۰ دلار، تعرفه برابر با ۱۱۰ دلار خواهد بود.

3. حقوق ورودی

این هزینه جدا از تعرفه است و معمولاً حدود ۴٪ از ارزش کالا محاسبه می‌شود. این مبلغ مستقیم به خزانه دولت می‌رود.

مثال: برای همان کالا با ارزش ۱۱۰۰ دلار، حقوق ورودی ۴۴ دلار است.

4. سود بازرگانی

این مبلغ به منظور حفاظت از صنایع داخلی به حقوق و عوارض گمرکی اضافه می‌شود. یعنی وقتی کالایی خارجی وارد می‌شود، دولت با این کار، قیمتش را کمی بالا می‌برد تا کالای داخلی بتواند با آن رقابت کند. میزان این سود به نوع کالا و شرایط بازار بستگی دارد.

مثال: فرض کنید سود بازرگانی برای این کالا ۲۰ دلار باشد.

5. هزینه‌های جانبی

این بخش شامل هزینه‌های حمل داخلی، انبارداری، آزمایشگاه، صدور گواهی‌ها و سایر مدارک لازم است. این هزینه‌ها نیز روی قیمت نهایی کالا اثر می‌گذارند.

نحوه محاسبه حقوق و عوارض گمرکی

حقوق و عوارض گمرکی یکی از مهم‌ترین وجوهی است که در گمرک اخذ می‌شود. حقوق گمرکی بر اساس قانون امور گمرکی معادل چهار درصد ارزش گمرکی به اضافه سود بازرگانی است. سود بازرگانی نیز از حاصل ضرب ارزش سیف در نرخ ارز و نرخ تعرفه به دست می‌آید. باید بدانید که حقوق گمرکی برای تمامی کالاها 4 درصد است اما سود بازرگانی برای هر کالا متفاوت و این میزان توسط دولت تعیین می‌شود.

همچنین برای محاسبه ارزش سیف لازم است ارزش ورودی کالا را در نرخ ارز اعلامی توسط گمرک ضرب کنید. ارزش ورودی کالا نیز از حاصل جمع هزینه حمل و نقل، بیمه و سایر هزینه‌های اضافی به دست می‌آید. 

با این تعریف پس برای محاسبه حقوق گمرکی باید چهار درصد ارزش گمرکی را به اضافه سود بازرگانی کنید.

برای آنکه با این مفاهیم بیشتر آشنا شوید و شیوه محاسبه آن‌ها را یاد بگیرید، حتما مقاله نحوه محاسبه سود بازرگانی + تعریف حقوق گمرکی را بخوانید.

نحوه پرداخت عوارض گمرکی

پرداخت عوارض به دو صورت آنلاین و حضوری امکان‌پذیر است. امروزه با پیشرفت و رشد تکنولوژی و به منظور سرعت بخشیدن به عملیات گمرکی امکان پرداخت عوارض گمرکی به صورت آنلاین و از طریق سامانه متمرکز پرداخت عوارض گمرکی برای تجار و بازرگانان فراهم شده است. 

برای پرداخت آنلاین حقوق و عوارض گمرکی همچنین پرداخت شناسه گمرکی در مرحله اول باید به سایت payment.irica.ir مراجعه کنید. سامانه payment گمرک که با نام سامانه مدیریت متمرکز پرداخت‌ها اینترنتی عوارض دولتی نیز شناخته می‌شود، برای پرداخت آنلاین عوارض گمرکی ایجاد شده است و از طریق آن می‌توانید حقوق و عوارض گمرکی را به سادگی پرداخت کنید.

برای پرداخت حقوق گمرکی و عوارض به این روش تنها کافیست شناسه پرداخت را وارد نمایید.

دسته‌بندی تعرفه و عوارض گمرکی

تعرفه و عوارض گمرکی به چهار بخش تقسیم می‌شود: مالی، حمایتی، ارشادی و مستقل. هر کدام از این تعرفه‌ها اهدافی دارند و روی عوارض گمرکی و حقوق گمرکی دریافتی، تأثیر به‌خصوصی می‌گذارند. در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم:

تعرفه گمرکی مالی

این نوع تعرفه برای درآمدزایی دولت است. یعنی دولت درصدی از قیمت کالا را به عنوان عوارض می‌گیرد تا بخشی از منابع مالی کشور تأمین شود. این نوع تعرفه، تأثیری روی تولید یا مصرف داخل ندارد و فقط بر روی دریافت مبالغی از محل واردات کالا تمرکز می‌کند.

تعرفه گمرکی حمایتی

تعرفه حمایتی همان‌طور که از نامش پیداست، برای حمایت از تولید داخلی است. به این صورت که اگر کالای وارداتی شبیه به محصول داخلی باشد، تعرفه بالاتر می‌رود تا تولیدکننده داخلی بتواند بهتر با محصول رقابت کند و بازار کنترل شود.

تعرفه گمرکی ارشادی

این نوع تعرفه برای هدایت مصرف‌کنندگان است. به این صورت که دولت با افزایش یا کاهش عوارض گمرکی بر روی کالاها، سعی می‌کند انتخاب مردم را به سمت کالاهای مطلوب‌تر سوق دهد؛ به‌عنوان مثال، فرض کنید دولت می‌خواهد که مردم کمتر نوشابه پر شکر مصرف کنند. پس تعرفه نوشابه پر شکر را بالا می‌برد و نوشابه کم‌شکر را ارزان‎‌تر می‌کند.

تعرفه گمرکی مستقل

تعرفه مستقل یعنی دولت بدون توافق با کشور دیگر، به‌طور یک‌جانبه عوارض واردات کالا را تعیین می‌کند. این نوع تعرفه نشان‌دهنده استقلال سیاست تجاری کشور است.

نقش عوارض گمرکی در تنظیم بازار و سیاست‌های تجاری

عوارض گمرکی یکی از ابزارهای مهم دولت‌ها برای کنترل بازار و مدیریت تجارت خارجی است. کشورها از این ابزار هم در سیاست‌های داخلی و هم در مذاکرات و توافقات تجاری منطقه‌ای و بین‌المللی استفاده می‌کنند.

از طرف دیگر، حقوق و عوارض گمرکی یکی از منابع اصلی درآمد دولت‌ها محسوب می‌شود. این درآمدها معمولاً برای اجرای پروژه‌های عمرانی، ارائه خدمات عمومی و تأمین هزینه‌های برنامه‌های دولتی مصرف می‌شود.

در شرایطی که یک کشور با تورم بالا روبه‌رو باشد، دولت می‌تواند با افزایش عوارض گمرکی، واردات کالاهای غیرضروری را کاهش دهد. این کار باعث می‌شود:

• خروج ارز از کشور کمتر شود
• تقاضا برای کالاهای داخلی افزایش پیدا کند
• فشار کمتری به بازار ارز و قیمت‌ها وارد شود

به این ترتیب، عوارض گمرکی فقط یک هزینه ساده برای واردات نیست، بلکه ابزاری برای تنظیم بازار، کنترل واردات و اجرای سیاست‌های تجاری کشور به شمار می‌رود.

نکات مهم در رابطه با عوارض گمرکی که باید بدانید:

در این بخش با سه اصل و نکته مهم در رابطه با عوارض گمرکی صادرات و واردات آشنا می‌شویم:

1-وظیفه ملی بلایای طبیعی احتمالی 

بر اساس قانون گمرکی کشور، برای کالاهایی که برای سلامتی مضر هستند از قبیل تنباکو، دخانیات و غیره نرخ مالیاتی عددی بین 10 تا 45 درصد بوده و بنا به دلایل مختلف نرخ‌های متفاوتی دریافت می‌شود. 

2-معافیت در پرداخت عوارض گمرکی

گاهی از طرف گمرک برای واردات برخی از کالاها معافیت‌هایی در نظر گرفته می‌شود. در صورتی که کالا به طور کامل معاف از مالیات باشد یا عوارض آن صفر باشد یا یا بدون پرداخت عوارض طبق روال مقرر مانند کالا تحت ضمانت ترخیص شود، هیچ گونه کسری اخذ نخواهد شد.

3-وظیفه ضد دامپینگ

در صورتی که کالا کمتر از ارزش عادی خود فروخته شود، دولت می‌تواند برای جلوگیری از دامپینگ و بر اساس ماده قانون تعرفه گمرکی، عوارض ضد دامپینگ تا سقف دامپینگ وضع نماید. طبق موافقتنامه WCO اخذ چنین عوارضی مجاز است.

کلام آخر 

در این مطلب با یکی از مفاهیم مهم در واردات و صادرات یعنی عوارض گمرکی آشنا شدیم و به سوال حقوق گمرکی یعنی چه پاسخ دادیم.

به طور کلی انجام امور تجارت بین الملل پیچیدگی‌های خاص خود را دارد و مستلزم شناخت کافی از قوانین گمرکی و حمل و نقل بین المللی است. بی‌توجهی به این قوانین و نداشتن شناخت کافی از مفاهیم و مراحل تجارت، مشکلات بسیاری در راه تجارت ایجاد خواهد نمود. بنابراین بسیار مهم است که مراحل تجارت توسط افراد متخصص و با تجربه صورت گیرد. 

پست بین المللی پی اس پی اکسپرس یکی از شرکت‌های معتبر حمل و نقل بین المللی در کشور است که با سال‌ها سابقه و دارا بودن نیروهای متخصص همراه تجار و بازرگانان بوده و مسیر تجارت را سریع‌تر، آسان‌تر و مطمئن‌تر نموده است. 

پست سریع بین المللی، ارسال بار به خارج از کشور، ترخیص کالا از گمرک، واردات و صادرات،انبارداری و غیره برخی از خدمات ارائه شده در این مجموعه است.

شما عزیزان می‌توانید جهت هر گونه مشاوره، همچنین ثبت سفارش از طریق اپلیکیشن پست بین المللی PSP و یا تماس تلفنی با شماره ۴۲۲۸۱ـ۰۲۱ می‌توانید با کارشناسان ارتباط برقرار نمایید. 

سوالات متداول