حمل و نقل دریایی (صفرتاصد اصول، مزایا، معایب)
حمل و نقل دریایی یکی از قدیمیترین و مهمترین روشهای حمل و نقل بین المللی است که یکی از ارکان اصلی تجارت جهانی به شمار میرود و کلیه واردکنندگان و صادرکنندگان برای ارسال کالاهای تجاری خود از انواع روش های حمل و نقل دریایی استفاده میکنند.
ترانزیت دریایی یا همان باربری دریایی براساس نوع کشتی و بارگیری شامل چند روش حمل همچون حمل و نقل کانتینری، حمل بار فلهای برای کالاهای خشک و مایع و … میشود. البته شیوههای مختلفی برای جابهجایی بار وجود دارد که هرکدام قوانین و هزینههای خاص خود را دارد. برای مثال برخی از کالاها وقتی از برخی کشورها میخواهند وارد ایران شوند، به دلایلی خاص باید از روش ترانشیپ یا کراس استافینگ استفاده کنند.
برای آنکه این مفاهیم برایتان روشن شود و بدانید که انواع کشتی در حمل و نقل بین المللی دریایی شامل چه مواردی هستند و هر کدام چه مزایا و کارکردهایی دارند و چه زمانی تجار باید حمل دریایی را از میان حمل هوایی و زمینی برای انتقال بار خود انتخاب کنند، باید هم با کارشناسان این حوزه مشورت کنید و هم با یک شرکت حمل و نقل معتبر همکاری نمایید.
پست بین المللی پی اس پی اکسپرس به واردکنندگان و صادرکنندگان ایرانی خدمات حمل بار دریایی را ارائه میدهد و امکان ترخیص کالا در گمرکات کشور از جمله گمرک شهید رجایی بندرعباس را داراست. پس چنانچه قصد صادرات یا واردات کالا به صورت دریایی را دارید، تنها کافی است با شماره 02188746812 تماس بگیرید.
حمل و نقل دریایی چیست؟
چه معیارهایی حمل و نقل دریایی را به یکی از اصلیترین روشهای حمل کالا تبدیل کرده است؟ امروزه که حمل و نقل دریایی به یک صنعت بینالمللی و پیچیده تبدیل شده است و کشتیهای بزرگ توانایی حمل بارهای بزرگ و انواع کالاها را به کشورهای مختلف دارند، چه عواملی تاجران را ترغیب میکند تا از این روش استفاده کنند؟
میتوان گفت، بخش اعظم کره زمین را دریاها و اقیانوسها دربرگرفته است و برای آنکه قارهها بتوانند با همدیگر ارتباط داشته باشند و چرخه اقتصادی و فرهنگی دنیا بچرخد، کشتیها میتوانند بسیار یاریرسان و مفید باشند.
درواقع صنعت کشتیرانی به علت قابلیت حمل بارهای بزرگ، هزینه مقرون به صرفهتر، امنیت پایدار و کمک به محیط زیست روشی محبوب و کارا برای مردم سراسر جهان به حساب میآید و پیرو همین موضوع سازمانهای بینالمللی قوانین و مقررات خاصی برای باربری دریایی در نظر گرفتهاند و بنادر و کشتیها هرکدام باید برطبق اصول نقشی در روند واردات و صادرات داشته باشند.
حمل و نقل بین المللی دریایی چه شرایطی دارد؟
- نوع کالا و بار
نوع کالا و ویژگیهای آن میتواند تأثیر زیادی بر انتخاب حمل و نقل بین المللی دریایی داشته باشد. برای مثال، کالاهایی که به عنوان بار خشک شناخته میشوند، مانند محصولات کشاورزی و مواد معدنی، معمولاً با کشتیها حمل میشوند، در حالی که کالاهای مایع و گازی ممکن است نیاز به کشتیهای تخصصی داشته باشند.
- مسیر حمل و نقل
انتخاب مسیر مناسب برای جابهجایی کالا نیز بسیار اهمیت دارد. این مسیر میتواند براساس میزان فاصله، زمان، هزینهها و شرایط جغرافیایی تعیین شود.
- نوع کشتی
هر کشتی ویژگیها و تواناییهایی خاص دارد. نوع کالا و میزان بار، مدل و تعداد کشتی را تعیین میکنند.
- هزینهها
حمل و نقل دریایی معمولاً از حمل و نقل بین المللی زمینی گرانتر و از هوایی ارزانتر است. درکل حمل بار به وسیله کشتی در مسافتهای طولانی و بارهای حجیم اقتصادیتر و ارزانتر به حساب میآید.
- زمان ترانزیت
حمل و نقل دریایی ممکن است نیاز به زمان بیشتری برای ترانزیت کالا داشته باشد. بنابراین، این نکته بسیار مهم است که مدت زمان مورد نیاز برای حمل بار را در نظر بگیرید.
- قوانین و مقررات
پست دریایی ممکن است نیاز به رعایت قوانین و مقررات گوناگونی در مقاطع مختلف مسیر داشته باشد. این مورد شامل مقررات مربوط به حمل و نقل بینالمللی، گمرک، امنیت دریایی و محدودیتهای بنادر است.
انواع حمل و نقل دریایی
در ادامه به معرفی اصلیترین روشهای حمل و نقل بین المللی دریایی (از منظر شیوه بارگیری و چیستی کالا و بار) میپردازیم:
حمل و نقل کانتینری (Container Shipping)
حمل و نقل کانتینری که به آن حمل کانتینر دریایی هم گفته میشود از رایجترین روشهای باربری دریایی است. در این روش، بارها و کالاها داخل کانتینرها گذاشته میشوند و سپس با کشتیها به مقصد نهایی حمل میشوند. کانتینرها به دلیل سهولت بارگیری و تخلیه، ایمنی و انعطافپذیری، یکی از محبوبترین روشهای واردات دریایی هستند.
حمل و نقل بالک (Bulk Shipping)
این روش برای حمل بارها و کالاها به صورت بالکی (بدون کانتینر) مورد استفاده قرار میگیرد. بارهایی مانند محصولات غذایی، نفت، گاز، زغالسنگ و مواد معدنی به این صورت حمل میشوند. همچنین کشتیهای بالکی معمولاً به خاطر ظرفیت بالا، اقتصادیترین راه حمل و نقل این نوع بارها هستند.
حمل و نقل مایعات (Liquid Shipping)
این روش برای حمل مایعات مانند نفت، گاز مایع، مواد شیمیایی و آب استفاده میشود. کشتیهای مخصوص مایعات، مجهز به تانکهای محکم و ایمن هستند و مخصوص این کار ساخته شدهاند پس اگر هدفتان از ارسال بار دریایی فرستادن مایعات است باید از این روش حمل استفاده کنید.
حمل و نقل قایقهای کوچک و جنگلی (Ro-Ro Shipping)
در این روش، بار و کالاها با استفاده از قایق یا کشتی جنگلی حمل میشوند. این نوع کشتیها دارای راهروی مخصوص بارگیری و تخلیه هستند که به کامیونها و وسایل نقلیه زمینی امکان بارگیری و تخلیه آسان میدهد.
حمل و نقل بارهای خطرناک (Hazardous Shipping)
این روش برای حمل کالاهای خطرناک، مواد شیمیایی خطرناک، مواد رادیواکتیو و مواد زیانبار به کار میرود. درواقع حمل و نقل بارهای خطرناک نیاز به اقدامات ایمنی و قوانین خاص دارد.
روش حمل و نقل ترکیبی
حمل و نقل ترکیبی به استفاده از ترکیب دو یا چند روش حمل و نقل مختلف برای جابجایی کالا از مبدا تا مقصد گفته میشود. این روش هنگام جابهجایی کالا میتواند شامل حمل و نقل دریایی، زمینی و هوایی باشد.
حمل و نقل ترکیبی میتواند در مقایسه با استفاده از یک روش حمل و نقل به تنهایی مقرون به صرفهتر باشد. به عنوان مثال، حمل کالا با کامیون به بندر و سپس ارسال آن با کشتی به مقصد ممکن است از ارسال مستقیم کالا با هواپیما ارزانتر باشد.
به علاوه این روش میتواند زمان تحویل کالا را کاهش دهد. به عنوان مثال، اگر پرواز مستقیم به مقصد وجود نداشته باشد، میتوان کالا را با هواپیما به نزدیکترین فرودگاه و سپس با کامیون به مقصد نهایی ارسال کرد.
درنهایت آنکه حمل و نقل ترکیبی می تواند برای حمل و نقل محمولههای بزرگ مانند ماشین آلات صنعتی و تجهیزات سنگین استفاده شود. در این روش می توان از کشتی برای طی مسافتهای طولانی و از کامیون برای طی مسافتهای کوتاهتر استفاده کرد.
کراس استافینگ (Cross Stuffing)
کراس استافینگ یکی از روشهای کاربردی برای حمل و نقل دریایی است. در این روش کانتینر از روی یک کشتی به کشتی دیگری منتقل میشود و در برخی مواقع نیز بارها از یک کانتینر به کانتینر دیگری جابه جا میشوند.
محدودیت بنادر یکی از رایجترین دلایل استفاده از کراس استافینگ برای حمل و نقل بین المللی دریایی است. در بسیاری از کشورهای کوچک که بنادر کم ظرفیتی دارند از این روش برای صادرات و واردات کالا استفاده میشود.
دور زدن تحریمها یکی از دیگر دلایل بهکارگیری روش کراس استافینگ است. در حمل و نقل دریایی کشتیها و کانتینرها دارای کدی منحصر به فرد هستند که نشان دهنده هویت کشتی و بار آن است. به دلیل تحریمهای سیاسی و اقتصادی اجازه پهلو گرفتن برخی از کشتیها با مبدا خاص داده نمیشود، اینجاست که بازرگانان برای دور زدن تحریمها از روش کراس استافینگ استفاده میکنند.
البته استفاده از کراس استافینگ معایب خاص خود را نیز دارد که شامل:
- برای انجام کراس استافینگ به کشتی نیاز است و یکی از کشتیها باید مجهز به جرثقیل باشد.
- استفاده از کراس استافینگ نیاز به شرایط آب و هوایی مطلوب دارد و نباید دریا مواج و هوا نامساعد باشد.
- ممکن است حین انتقال کالا، به بخشی از محموله درون کانتینر آسیب وارد شود.
حمل چارترینگ
چارترینگ که با نام اجاره کامل کشتی نیز شناخته میشود یکی از دیگر انواع حمل و نقل بین المللی دریایی است. در این روش کشتی باربری بنا به دلایلی از قبیل حجم زیاد کالا، نداشتن بسته بندی خاص یا غیره به طور کامل اجاره میشود.
حمل ترانشیپ (Transshipment)
ترانشیپ یکی از روشهای کاربردی در حمل و نقل دریایی است که در آن محموله ابتدا به مقصد میانی و از آنجا به مقصد اصلی ارسال میشود.
در حمل و نقل بین المللی دریایی به روش ترانشیپ بارها به صورت دریایی به بندری نزدیک به کشور مقصد حمل شده و از آنجا با روش حمل و نقل دیگری (زمینی یا هوایی) به کشور مقصد ارسال میشوند.
از این روش حمل زمانی استفاده میشود که کشور مبدا به آبهای آزاد دسترسی نداشته باشد. اما معمولا برای ارسال کالاهایی که چند مقصد مختلف دارند از روش ترانشیپ استفاده میشود. گفتنی است، تاخیر در زمان تحویل بار یکی از معایب استفاده از حمل و نقل دریایی به روش ترانشیپ است.
هزینه حمل بار با کشتی
محاسبه هزینه حمل بار بین المللی از جمله حمل بار با کشتی به عوامل گوناگونی بستگی دارد که بر روی هزینه حمل کالا اثر میگذارد. پس نمیتوان به صورت مشخص و در بازههای زمانی مختلف، استعلام قیمت حمل بار دریایی را به راحتی انجام داد و نرخ ثابت و مشخصی را برای هزینه ارسال بار از دبی، چین، ترکیه و دیگر کشورها داد.
اما میتوان عوامل تاثیرگذار بر این امر را بررسی کرد و به یک رقم حدودی رسید. هرچند که شما میتوانید با مشاوران شرکتهای حمل و نقل ارتباط بگیرید و نرخ حمل دریایی از اقصی نقاط دنیا به ایران را به دست آورید.
پس برای تعیین نرخ استعلام حمل و نقل بین المللی دریایی باید به این موارد توجه کرد:
- نوع قرارداد که به نوع اینکوترمز ارتباط دارد. (برای مثال قرارداد EXW و قرارداد FOB)
- مسافت (به طور مثال هزینه حمل بار از دبی با هزینه حمل بار از چین به ایران متفاوت است.)
- نوع کانتینر کالا (کانتینری 20 و 40 فوت / بارهای کمتر از یک کانتینر)
- هزینههای جابهجایی بار در داخل کشور
- هزینههای دریافت مجوزهای گمرکی در کشور مبدا
- هزینه قبض انبار و ترخیصیه باتوجه به نوع بار
- شیوه حمل و ارسال محموله
- نوع بسته بندی کالا
- بازرسی کالا در گمرک
- تشریفات گمرکی و ترخیص کالا
- بیمه کالا
- خدمات حمل و نقل تخلیه و بارگیری
- هزینه تلکس ریلیز (مخصوصا کشور چین و نوعی تاییدیه برای آزادکردن بار در مقصد است)
انواع کشتی در حمل و نقل دریایی
محاسبه هزینه حمل بار بین المللی از جمله حمل بار با کشتی به عوامل گوناگونی بستگی دارد که بر روی هزینه حمل کالا اثر میگذارد. پس نمیتوان به صورت مشخص و در بازههای زمانی مختلف، استعلام قیمت حمل بار دریایی را به راحتی انجام داد و نرخ ثابت و مشخصی را برای هزینه ارسال بار از دبی، چین، ترکیه و دیگر کشورها داد.
اما میتوان عوامل تاثیرگذار بر این امر را بررسی کرد و به یک رقم حدودی رسید. هرچند که شما میتوانید با مشاوران شرکتهای حمل و نقل ارتباط بگیرید و نرخ حمل دریایی از اقصی نقاط دنیا به ایران را به دست آورید.
پس برای تعیین نرخ استعلام حمل و نقل بین المللی دریایی باید به این موارد توجه کرد:
- نوع قرارداد که به نوع اینکوترمز ارتباط دارد. (برای مثال قرارداد EXW و قرارداد FOB)
- مسافت (به طور مثال هزینه حمل بار از دبی با هزینه حمل بار از چین به ایران متفاوت است.)
- نوع کانتینر کالا (کانتینری 20 و 40 فوت / بارهای کمتر از یک کانتینر)
- هزینههای جابهجایی بار در داخل کشور
- هزینههای دریافت مجوزهای گمرکی در کشور مبدا
- هزینه قبض انبار و ترخیصیه باتوجه به نوع بار
- شیوه حمل و ارسال محموله
- نوع بسته بندی کالا
- بازرسی کالا در گمرک
- تشریفات گمرکی و ترخیص کالا
- بیمه کالا
- خدمات حمل و نقل تخلیه و بارگیری
- هزینه تلکس ریلیز (مخصوصا کشور چین و نوعی تاییدیه برای آزادکردن بار در مقصد است)
انواع کشتی در حمل و نقل دریایی
در حمل و نقل دریایی با توجه به نوع کالا و شرایط حمل بار از کشتیهای متفاوتی استفاده میشود. پس بهعنوان یک تاجر حرفهای باید تحقیق در مورد انواع کشتی ها داشته باشید. بر این اساس میتوانیم وسایل نقلیه دریایی را بر اساس نوع بار و محمولهای که حمل میکنند به 9 دسته زیر تقسیم کنیم.
کشتیهای کانتینر بر (Container Ships)
کشتیهای کانتینربر از پر استفادهترین وسایل نقلیه دریایی هستند و بیش از 50 درصد حمل و نقل دریایی از طریق این کشتیها صورت میگیرد. کشتیهای کانتینربر برای حمل کانتینرهای استاندارد طراحی شدهاند، در این کشتیها کانتینرها با جرثقیلهای خاصی پر و خالی میشوند.
کشتیهای فله بر (Bulk Carriers)
این کشتیها برای حمل کالاهای فلهای و بدون بسته بندی مناسب هستند. محصولات صنعتی، معدنی و کشاورزی از جمله رایجترین محصولاتی است که با این کشتیها حمل میشوند.
کشتیهای کیپ سایز، کشتیهای پاناماکس، کشتیهای هندی مکس و کشتیهای هندی سایز برخی از انواع کشتی های فله بر هستند.
کشتیهای تانکر نفتی (Oil Tankers)
از این نوع کشتیها برای حمل نفت خام استفاده میشود. این کشتیها بزرگ بوده و گاهی میتوانند تا 2 میلیون بشکه نفت را حمل کنند.
کشتیهای حمل گاز (Gas Carriers)
کشتیهای حمل گاز در گروه کشتیهای نفتکش قرار گرفته اما تکنولوژی پیشرفتهتری دارند. کشتیهای حمل گاز را میتوان به دو دسته کشتیهای حمل گاز مایع (LNG ) و کشتیهای حمل گاز پترولم (LPG ) تقسیم کرد.
کشتیهای یخچالدار (Reefer Vessels)
از این نوع از کشتیها برای حمل غذا و مواد خوراکی استفاده میشود و نقش مهمی در صنعت مواد غذایی ایفا میکنند. معمولا کشتیهای یخچال دارد مجهز به سه تا پنج سردخانه برای نگهداری انواع مواد غذایی هستند.
کشتیهای Ro-Ro (کشتی های حمل خودرو)
این نوع از کشتیها نقش مهمی در صنعت حمل و نقل ماشین آلات داشته و از آنها برای حمل انواع وسیله نقلیه از قبیل اتوبوس، کامیون، ماشین آلات کشاورزی، انواع خودرو، هواپیما و غیره استفاده میشود. به این کشتیها، کشتی های حمل خودرو نیز گفته میشود.
کشتی دام بر (Livestock Carriers)
برای حمل و نقل حیوانات زنده از این کشتیها استفاده میشود. این کشتیها بسیار حساس بوده و دارای فضایی برای تغذیه حیوانات هستند.
از این نوع کشتیها میتوان برای حمل و نقل انواع حیوانات استفاده کرد.
کشتیهای چند منظوره
کشتیهای چند منظوره نسبت به سایر کشتیهای باربری پیشرفتهتر بوده اما فضایی برای قرار گرفتن کانتینرها به آن شکلی که همگی با آن آشنا هستیم ندارند. در واقع این کشتیها برای پر و خالی کردن بار از جرثقیلهای داخلی خود استفاده میکنند.
پس برای حمل محصولاتی از قبیل چوب، فولاد، رولهای کاغذی، مصالح ساختمانی و غیره از این کشتیها استفاده میشود.
کشتیهای مسافربری
کشتیهای مسافربری آخرین دسته از کشتیهای حمل و نقل دریایی هستند. هدف اصلی استفاده از این کشتیها حمل مسافر است. البته در شرایطی از این کشتیها برای حمل نیروهای نظامی نیز استفاده میشود که در این شرایط به عنوان کشتیهای ناو شناخته میشوند.
کشتی حمل مایعات
کشتی حمل مایعات، نوعی کشتی تجاری است که برای حمل مایعات بهصورت فله طراحی شده است. این کشتیها بخش بزرگی از ناوگان تجاری جهان را تشکیل میدهند و برای جابهجایی طیف گستردهای از مایعات از جمله نفت، فرآوردههای نفتی، مواد شیمیایی، گازهای مایع طبیعی (LNG) و خوراک دام استفاده میشوند.
کشتیهای حمل مایعات از نظر اندازه بسیار متنوع هستند. کوچکترین آنها ظرفیت حمل چند هزار تن مایع را دارند، درحالیکه بزرگترین آنها میتوانند تا دو میلیون تن مایع را حمل کنند.
کشتی باری کوچک
کشتی باری کوچک، که به آن کشتی فیدر نیز گفته میشود، نوعی کشتی تجاری است که برای حمل محمولههای کوچک بین بنادر واقع در یک منطقه جغرافیایی خاص استفاده میشود.
این کشتیها معمولاً کوچکتر از کشتیهای کانتینربر اقیانوسی و کشتیهای فلهبر هستند و ظرفیت حمل چند صد تا چند هزار تن محموله را دارند.
در حمل و نقل دریایی با توجه به نوع کالا و شرایط حمل بار از کشتیهای متفاوتی استفاده میشود. پس بهعنوان یک تاجر حرفهای باید تحقیق در مورد انواع کشتی ها داشته باشید. بر این اساس میتوانیم وسایل نقلیه دریایی را بر اساس نوع بار و محمولهای که حمل میکنند به 9 دسته زیر تقسیم کنیم.
کشتیهای کانتینر بر (Container Ships)
کشتیهای کانتینربر از پر استفادهترین وسایل نقلیه دریایی هستند و بیش از 50 درصد حمل و نقل دریایی از طریق این کشتیها صورت میگیرد. کشتیهای کانتینربر برای حمل کانتینرهای استاندارد طراحی شدهاند، در این کشتیها کانتینرها با جرثقیلهای خاصی پر و خالی میشوند.
کشتیهای فله بر (Bulk Carriers)
این کشتیها برای حمل کالاهای فلهای و بدون بسته بندی مناسب هستند. محصولات صنعتی، معدنی و کشاورزی از جمله رایجترین محصولاتی است که با این کشتیها حمل میشوند.
کشتیهای کیپ سایز، کشتیهای پاناماکس، کشتیهای هندی مکس و کشتیهای هندی سایز برخی از انواع کشتی های فله بر هستند.
کشتیهای تانکر نفتی (Oil Tankers)
از این نوع کشتیها برای حمل نفت خام استفاده میشود. این کشتیها بزرگ بوده و گاهی میتوانند تا 2 میلیون بشکه نفت را حمل کنند.
کشتیهای حمل گاز (Gas Carriers)
کشتیهای حمل گاز در گروه کشتیهای نفتکش قرار گرفته اما تکنولوژی پیشرفتهتری دارند. کشتیهای حمل گاز را میتوان به دو دسته کشتیهای حمل گاز مایع (LNG ) و کشتیهای حمل گاز پترولم (LPG ) تقسیم کرد.
کشتیهای یخچالدار (Reefer Vessels)
از این نوع از کشتیها برای حمل غذا و مواد خوراکی استفاده میشود و نقش مهمی در صنعت مواد غذایی ایفا میکنند. معمولا کشتیهای یخچال دارد مجهز به سه تا پنج سردخانه برای نگهداری انواع مواد غذایی هستند.
کشتیهای Ro-Ro (کشتی های حمل خودرو)
این نوع از کشتیها نقش مهمی در صنعت حمل و نقل ماشین آلات داشته و از آنها برای حمل انواع وسیله نقلیه از قبیل اتوبوس، کامیون، ماشین آلات کشاورزی، انواع خودرو، هواپیما و غیره استفاده میشود. به این کشتیها، کشتی های حمل خودرو نیز گفته میشود.
کشتی دام بر (Livestock Carriers)
برای حمل و نقل حیوانات زنده از این کشتیها استفاده میشود. این کشتیها بسیار حساس بوده و دارای فضایی برای تغذیه حیوانات هستند.
از این نوع کشتیها میتوان برای حمل و نقل انواع حیوانات استفاده کرد.
کشتیهای چند منظوره
کشتیهای چند منظوره نسبت به سایر کشتیهای باربری پیشرفتهتر بوده اما فضایی برای قرار گرفتن کانتینرها به آن شکلی که همگی با آن آشنا هستیم ندارند. در واقع این کشتیها برای پر و خالی کردن بار از جرثقیلهای داخلی خود استفاده میکنند.
پس برای حمل محصولاتی از قبیل چوب، فولاد، رولهای کاغذی، مصالح ساختمانی و غیره از این کشتیها استفاده میشود.
کشتیهای مسافربری
کشتیهای مسافربری آخرین دسته از کشتیهای حمل و نقل دریایی هستند. هدف اصلی استفاده از این کشتیها حمل مسافر است. البته در شرایطی از این کشتیها برای حمل نیروهای نظامی نیز استفاده میشود که در این شرایط به عنوان کشتیهای ناو شناخته میشوند.
کشتی حمل مایعات
کشتی حمل مایعات، نوعی کشتی تجاری است که برای حمل مایعات بهصورت فله طراحی شده است. این کشتیها بخش بزرگی از ناوگان تجاری جهان را تشکیل میدهند و برای جابهجایی طیف گستردهای از مایعات از جمله نفت، فرآوردههای نفتی، مواد شیمیایی، گازهای مایع طبیعی (LNG) و خوراک دام استفاده میشوند.
کشتیهای حمل مایعات از نظر اندازه بسیار متنوع هستند. کوچکترین آنها ظرفیت حمل چند هزار تن مایع را دارند، درحالیکه بزرگترین آنها میتوانند تا دو میلیون تن مایع را حمل کنند.
کشتی باری کوچک
کشتی باری کوچک، که به آن کشتی فیدر نیز گفته میشود، نوعی کشتی تجاری است که برای حمل محمولههای کوچک بین بنادر واقع در یک منطقه جغرافیایی خاص استفاده میشود.
این کشتیها معمولاً کوچکتر از کشتیهای کانتینربر اقیانوسی و کشتیهای فلهبر هستند و ظرفیت حمل چند صد تا چند هزار تن محموله را دارند.
در حمل و نقل دریایی با توجه به نوع کالا و شرایط حمل بار از کشتیهای متفاوتی استفاده میشود. پس بهعنوان یک تاجر حرفهای باید تحقیق در مورد انواع کشتی ها داشته باشید. بر این اساس میتوانیم وسایل نقلیه دریایی را بر اساس نوع بار و محمولهای که حمل میکنند به 9 دسته زیر تقسیم کنیم.
کشتیهای کانتینر بر (Container Ships)
کشتیهای کانتینربر از پر استفادهترین وسایل نقلیه دریایی هستند و بیش از 50 درصد حمل و نقل دریایی از طریق این کشتیها صورت میگیرد. کشتیهای کانتینربر برای حمل کانتینرهای استاندارد طراحی شدهاند، در این کشتیها کانتینرها با جرثقیلهای خاصی پر و خالی میشوند.
کشتیهای فله بر (Bulk Carriers)
این کشتیها برای حمل کالاهای فلهای و بدون بسته بندی مناسب هستند. محصولات صنعتی، معدنی و کشاورزی از جمله رایجترین محصولاتی است که با این کشتیها حمل میشوند.
کشتیهای کیپ سایز، کشتیهای پاناماکس، کشتیهای هندی مکس و کشتیهای هندی سایز برخی از انواع کشتی های فله بر هستند.
کشتیهای تانکر نفتی (Oil Tankers)
از این نوع کشتیها برای حمل نفت خام استفاده میشود. این کشتیها بزرگ بوده و گاهی میتوانند تا 2 میلیون بشکه نفت را حمل کنند.
کشتیهای حمل گاز (Gas Carriers)
کشتیهای حمل گاز در گروه کشتیهای نفتکش قرار گرفته اما تکنولوژی پیشرفتهتری دارند. کشتیهای حمل گاز را میتوان به دو دسته کشتیهای حمل گاز مایع (LNG ) و کشتیهای حمل گاز پترولم (LPG ) تقسیم کرد.
کشتیهای یخچالدار (Reefer Vessels)
از این نوع از کشتیها برای حمل غذا و مواد خوراکی استفاده میشود و نقش مهمی در صنعت مواد غذایی ایفا میکنند. معمولا کشتیهای یخچال دارد مجهز به سه تا پنج سردخانه برای نگهداری انواع مواد غذایی هستند.
کشتیهای Ro-Ro (کشتی های حمل خودرو)
این نوع از کشتیها نقش مهمی در صنعت حمل و نقل ماشین آلات داشته و از آنها برای حمل انواع وسیله نقلیه از قبیل اتوبوس، کامیون، ماشین آلات کشاورزی، انواع خودرو، هواپیما و غیره استفاده میشود. به این کشتیها، کشتی های حمل خودرو نیز گفته میشود.
کشتی دام بر (Livestock Carriers)
برای حمل و نقل حیوانات زنده از این کشتیها استفاده میشود. این کشتیها بسیار حساس بوده و دارای فضایی برای تغذیه حیوانات هستند.
از این نوع کشتیها میتوان برای حمل و نقل انواع حیوانات استفاده کرد.
کشتیهای چند منظوره
کشتیهای چند منظوره نسبت به سایر کشتیهای باربری پیشرفتهتر بوده اما فضایی برای قرار گرفتن کانتینرها به آن شکلی که همگی با آن آشنا هستیم ندارند. در واقع این کشتیها برای پر و خالی کردن بار از جرثقیلهای داخلی خود استفاده میکنند.
پس برای حمل محصولاتی از قبیل چوب، فولاد، رولهای کاغذی، مصالح ساختمانی و غیره از این کشتیها استفاده میشود.
کشتیهای مسافربری
کشتیهای مسافربری آخرین دسته از کشتیهای حمل و نقل دریایی هستند. هدف اصلی استفاده از این کشتیها حمل مسافر است. البته در شرایطی از این کشتیها برای حمل نیروهای نظامی نیز استفاده میشود که در این شرایط به عنوان کشتیهای ناو شناخته میشوند.
کشتی حمل مایعات
کشتی حمل مایعات، نوعی کشتی تجاری است که برای حمل مایعات بهصورت فله طراحی شده است. این کشتیها بخش بزرگی از ناوگان تجاری جهان را تشکیل میدهند و برای جابهجایی طیف گستردهای از مایعات از جمله نفت، فرآوردههای نفتی، مواد شیمیایی، گازهای مایع طبیعی (LNG) و خوراک دام استفاده میشوند.
کشتیهای حمل مایعات از نظر اندازه بسیار متنوع هستند. کوچکترین آنها ظرفیت حمل چند هزار تن مایع را دارند، درحالیکه بزرگترین آنها میتوانند تا دو میلیون تن مایع را حمل کنند.
کشتی باری کوچک
کشتی باری کوچک، که به آن کشتی فیدر نیز گفته میشود، نوعی کشتی تجاری است که برای حمل محمولههای کوچک بین بنادر واقع در یک منطقه جغرافیایی خاص استفاده میشود.
این کشتیها معمولاً کوچکتر از کشتیهای کانتینربر اقیانوسی و کشتیهای فلهبر هستند و ظرفیت حمل چند صد تا چند هزار تن محموله را دارند.
برای چه نوع کالاهایی حمل و نقل دریایی بین المللی نسبت به هوایی یا زمینی بهصرفهتر است؟
حمل دریایی برای کالاهایی که برند یا کپی برند هستند و همچنین محمولههای با توناژ بالا بهصرفهتر از حمل هوایی یا زمینی است؛ چراکه در این روش میتوان حجم زیادی از کالا را با هزینه کمتر جابهجا کرد.
این شیوه برای واردکنندگان و تولیدکنندگانی مناسب است که زمان رسیدن کالا چندان برایشان مهم نیست و اولویتشان کاهش هزینهها و حمل امن محمولههای سنگین یا حجیم است.
اصطلاحات حمل و نقل دریایی
وقتی به صادرات و واردات کالا مشغول هستید و میخواهید به صورت حرفهایتر در عرصه تجارت جهانی فعالیت داشته باشید، باید با اصطلاحات خاص حوزه حمل و نقل بین المللی نیز آشنا باشید. مخصوصا اگر نوع کسبوکار و کالای شما به شکلی باشد که بهترین روش حمل آن استفاده از کشتیهای باربری باشد. حال در ادامه برخی از مهمترین اصطلاحات حمل و نقل دریایی را به شما معرفی میکنیم:
اصطلاحات حمل و نقل دریایی | توضیح اصطلاحات |
بار کامل کانتینر (FCL – Full Container Load) | باری که تمام حجم یک کانتینر را اشغال میکند. |
بار کمتر از کانتینر (LCL – Less than Container Load) | باری که بخشی از یک کانتینر را اشغال میکند و با بارهای دیگر ترکیب میشود. |
بارنامه (Bill of Lading – B/L) | سندی که اطلاعات مربوط به کالا، مبدا، مقصد و شرایط حمل و نقل را در خود دارد. |
زمان تخمینی ورود (ETA – Estimated Time of Arrival) | زمان پیشبینی شده ورود کشتی یا کانتینر به بندر مقصد. |
زمان تخمینی خروج (ETD – Estimated Time of Departure) | زمان پیشبینی شده خروج کشتی یا کانتینر از بندر مبدأ. |
دموراژ (Demurrage) | جریمهای که در صورت توقف بیش از حد کانتینر در بندر مقصد باید پرداخت شود. |
بارفرابر یا واسطه حمل و نقل (Freight Forwarder) | شرکتی که به عنوان واسطه بین فرستنده و حملکننده عمل میکند و کلیه خدمات مربوط به حمل و نقل را ارائه میدهد. |
انواع کشتیهای فلهبر در حمل و نقل بین المللی دریایی
کشتیهای فلهبر یکی از مهمترین انواع کشتیهای تجاری هستند که برای حملونقل کالاهای فلهای و بدون بستهبندی مانند غلات، زغالسنگ، سنگ آهن، سیمان و سایر مواد معدنی به کار میروند. این کشتیها به دلیل ظرفیت بالای حمل بار و هزینههای پایین عملیاتی، نقش مهمی در تجارت جهانی ایفا میکنند. انواع کشتیهای فلهبر را میتوان بر اساس ویژگیهای مختلفی طبقهبندی کرد:
کشتیهای فلهبر ساده (Basic Bulk Carrier): این نوع کشتیها سادهترین نوع فلهبر هستند و معمولاً برای حملونقل کالاهای خشک و غیرقابل اشتعال استفاده میشوند.
کشتیهای فلهبر معمولی و سنتی (Conventional Bulkers): این کشتیها دارای تجهیزات بارگیری و تخلیه سادهتری نسبت به انواع دیگر هستند.
کشتیهای فلهبر بدون جرثقیل: این کشتیها برای بارگیری و تخلیه بار به تجهیزات بندری نیاز دارند.
کشتیهای فلهبر خود تخلیه کن: این کشتیها مجهز به جرثقیلهای مخصوص هستند که امکان بارگیری و تخلیه بار را بدون نیاز به تجهیزات بندری فراهم میکنند.
کشتیهای فلهبر دریاچه رو (قابل دریا نوردی در دریاچههای کوچک): این کشتیها برای حملونقل در دریاچهها و آبراههای کوچک طراحی شدهاند.
کشتیهای فلهبر بارگیری بصورت فله – تخلیه کیسهای (BIBO ( Bulk- in, Bags Out): این کشتیها برای حملونقل کالاهایی که به صورت فله بارگیری و به صورت کیسهای تخلیه میشوند، مناسب هستند. این مدل کشتی شامل: کشتیهای فلهبر بدون درب انبار، کشتیهای فلهبر محصولات و فرآورده جنگلی و کشتیهای فلهبر محصولات ترکیبی میشود.
مزایای حمل و نقل بین المللی دریایی
مزایا و معایب حمل و نقل آبی چیست؟ اگر پست دریایی را برای ارسال بارتان انتخاب کردهاید، حتما برایتان سوال است که مزایا و معایب حمل کالا با کشتی چیست؟ در این بخش با مزایای این روش حمل و در بخش دیگر با معایب آن آشنا میشویم.
مزایای حمل و نقل بین المللی دریایی | توضیحات |
ظرفیت بالا | قابلیت حمل حجم بسیار زیادی از کالا در هر سفر |
هزینه کمتر | هزینه حمل و نقل دریایی معمولاً کمتر از حمل و نقل بین المللی هوایی است، خصوصا برای کالاهای سنگین و حجیم |
مصرف سوخت کمتر | کاهش انتشار گازهای گلخانهای و اثرات زیست محیطی کمتر |
تنوع کالاهای قابل حمل | قابلیت حمل انواع کالا از جمله مایع، خشک، سرد و حساس |
عدم محدودیت جغرافیایی | امکان حمل کالا به نقاط دوردست و عبور از موانع طبیعی |
حمل مسافر | علاوه بر کالا، امکان جابجایی مسافر نیز وجود دارد |
کاهش ترافیک جادهای | تقسیم بار حمل و نقل بین حالتهای مختلف و کاهش فشار بر زیرساختهای زمینی |
پایداری و پیشبینیپذیری | مقاومت بیشتر در برابر تغییرات اقلیمی و شرایط آب و هوایی |
سهولت بارگیری و تخلیه | کاهش زمان و هزینه عملیات بارگیری و تخلیه به دلیل استفاده از کانتینرها |
ایمنی کالا | حفاظت از کالا در برابر آسیبهای فیزیکی و تغییرات محیطی |
معایب حمل و نقل دریایی
حمل و نقل با کشتی چه معایبی دارد؟ تا به اینجای مقاله با جنبههای مثبت حمل و نقل دریایی آشنا شدید. اما این روش نیز معایب و کاستیهای خاص خود را دارد و هر تاجری باتوجه به شرایط خود میتواند آن را انتخاب کند یا نکند.
معایب حمل و نقل بین المللی دریایی | توضیحات |
سرعت پایین | زمان طولانی برای حمل کالا نسبت به سایر روشها |
هزینههای ناشی از تأخیر | هزینههای اضافی در صورت تأخیر در تحویل کالا |
تأثیرات زیست محیطی | آلودگی آبها، انتشار گازهای گلخانهای |
خطرات امنیتی | احتمال سرقت، حملات تروریستی و دزدی دریایی |
نقصهای ساختاری کشتیها | امکان بروز حوادث و آسیب به کالا |
محدودیتهای جغرافیایی | محدودیت در دسترسی به برخی بنادر و تأثیر شرایط آب و هوایی |
وابستگی به سوختهای فسیلی | افزایش آلودگی هوا و تغییرات اقلیمی |
حوادث دریایی | خطر غرق شدن، برخورد و سایر حوادث دریایی |
نیاز به بنادر مناسب | محدودیت در مناطق با زیرساختهای بندری ضعیف |
تفاوت حمل و نقل با کشتی با حمل زمینی و حمل هوایی
هر تاجری باید باتوجه به نیازها، مسافت مبدا تا مقصد، زمان، میزان بار، هزینهها و شرایط خاص خود یکی از روشهای حمل کالا را انتخاب کند. حالا در ادامه به تفاوتهای آنها میپردازیم:
ویژگی | حمل و نقل دریایی | حمل و نقل زمینی | حمل و نقل هوایی |
سرعت | پایین | متوسط | بالا |
ظرفیت | بسیار بالا | متوسط | به نسبت کم |
هزینه | کم | متوسط | زیاد |
مسافت مناسب | طولانی | کوتاه تا متوسط | کوتاه |
نوع کالا | انواع کالا، از جمله کالاهای حجیم و سنگین | کالاهای با حجم و وزن متوسط | کالاهای با ارزش بالا، حساس به زمان و کم حجم |
مزایا | هزینه کم، ظرفیت بالا، مناسب برای کالاهای غیر فوری | انعطافپذیری بالا، مناسب برای مسافتهای کوتاه تا متوسط | سرعت بالا، مناسب برای کالاهای حساس به زمان |
معایب | زمان طولانی ترانزیت، حساسیت به شرایط آب و هوایی | محدودیت در مسافتهای طولانی، تحت تأثیر شرایط جادهای | هزینه بالا، ظرفیت محدود |
ترخیص بار دریایی چگونه است؟
ترخیص بار دریایی فرآیندی است که طی آن کالاهایی که از طریق دریا به کشور وارد یا از آن صادر میشوند، از اماکن گمرکی عبور میکنند. به دلیل برخورداری ایران از بنادر شمالی و جنوبی و حجم بالایی از کالاهای وارداتی یا صادراتی از طریق حمل دریایی، به کشور وارد یا از آن صادر میشوند، بنابراین برای هر تاجر و بازرگانی ضروری است برای آن که بتوانند به طور کارآمد و بدون مشکل کالاهای خود را از گمرک ترخیص و به دست مشتریان برسانند، آشنایی کاملی با فرایند ترخیص کانتینر دریایی داشته باشد.
برای آن که بارتان را از گمرکات دریایی ترخیص کنید لازم است مراحل و تشریفات گمرکی ترخیص را گامبهگام انجام دهید. این فرایند شامل مراحل مختلفی است از جمله:
ارائه اسناد: در اولین قدم خودتان یا نماینده قانونی که دارید باید اسناد لازم مانند قبض بار، فاکتور، گواهی مبدا و سایر اسناد مورد نیاز را به گمرک ارائه دهید.
ارزیابی کالا: در دومین قدم، کالا توسط کارشناسان گمرک از نظر ارزش، تعرفه و سایر مقررات گمرکی ارزیابی میشود.
پرداخت حقوق گمرکی و عوارض: حالا باید کلیه حقوق گمرکی و عوارض مربوط به کالای خود را به گمرک پرداخت کنید.
بازرسی کالا: در برخی موارد، کالاها ممکن است مشمول بازرسی فیزیکی توسط ماموران گمرک شوند.
صدور پروانه ترخیص: پس از انجام مراحل فوق و در صورت احراز شرایط، پروانه ترخیص کالا برای شما یا نماینده قانونیتان صادر میشود.
در حمل و نقل دریایی بین المللی کالای خطرناک چگونه جابهجا میشود؟
برای جابهجایی کالاهای خطرناک، در ابتدا باید درجه خطر آنها طبق استاندارد MSDS بررسی گردد. سپس بر اساس سطح و درجه خطری که دارد، تصمیم گرفته میشود که کالا کنار سایر محمولهها در همان کانتینر حمل شود یا نیاز به کانتینر جداگانهای داشته باشد تا ایمنی رعایت شود.
در صورتی که تناژ کالا پایین باشد، استفاده از کانتینر جدا معمولاً اقتصادی نیست. در این شرایط، ممکن است کالا با روشهای دیگر حمل و نقل ارسال شود یا در صورتی که امکان داشته باشد، تناژ کالا بالا برود تا حمل دریایی با کانتینر اختصاصی مقرونبهصرفه باشد.
بیمه حمل و نقل دریایی چگونه است؟
بیمه یکی از موارد اجباری برای حمل و نقل با کشتی است. در این بیمه کلیه خطرات و حوادث غیرقابل پیشبینی در فرایند حمل بار توسط شرکتهای بیمه پوشش داده میشود تا خسارتهای احتمالی وارد شده به شرکتهای حمل و نقل جبران شود.
در واقع در بیمه حمل و نقل دریایی شرکت بیمهگر تعهده میکند که با توجه به شرایط بیمه خسارتهای وارد شده به کالا را جبران نماید. معمولا نیز وظیفه این کار برعهده خود صاحب کالا است و باید در قرارداد تجاری با طرف دیگر قرارداد این مسئله تعیین و مشخص شود.
اهمیت انتخاب شرکت حمل و نقل بین المللی دریایی
اگر برای حمل بار بینالمللی روش دریایی را انتخاب کردهاید و نگران سالم و بهموقع رسیدن محموله به مقصد هستید باید در انتخاب شرکت حمل و نقل دریایی بین المللی دقت نظر داشته باشید. باید بدانید که انتخاب شرکت حمل و نقل دریایی مناسب میتواند نقش تعیینکنندهای در ایمن، کارآمد و مقرونبهصرفه بودن فرآیند حمل نقل دریایی شما داشته باشد.
چنین شرکتهایی دانش و تخصص لازم را برای باربری دریایی را داشته و با قوانین و مقررات مربوطه، الزامات، اسناد و بهترین روشهای حمل دریایی آشنا هستند. به همین خاطر به شما کمک میکنند تا مخاطرات و چالشهای پیش رو این مسیر را بهراحتی پشت سر بگذرانید و بارتان را با هزینهای مناسب، بدون تاخیر و بهسلامت در مقصد تحویل بگیرید.
بنابراین، بسیار مهم است که در انتخاب شرکت حمل و نقل بین المللی دریایی خود دقت و وسواس کافی به خرج دهید و با بررسی سوابق، خدمات ارائه شده، قیمت، شبکه جهانی و نظرات مشتریان، بهترین گزینه را برای خود انتخاب کنید. فراموش نکنید که صلح خیال شما در گرو انتخاب شرکت حمل دریایی درست و هوشمندانه است.
حمل و نقل دریایی با پست بین المللی پی اس پی
شرکت پی اس پی اکسپرس علاوهبر ارائه خدمات حمل هوایی و زمینی به طور ویژه در حوزه حمل و ترخیص بار از بنادر ایران و کشورهای خارجی فعالیت میکند. پی اس پی در کشورهای چین، امارات، ترکیه و سوریه دفتر نمایندگی دارد و میتواند حمل بار از چین، حمل بار دبی و حمل بار از ترکیه را به راحتی انجام دهد.
باتوجه به آنکه ایران درگیر تحریمهای بین المللی است، مجبور است بسیاری از محمولههای خود را از طریق امارات و به ویژه گمرک جبل علی دبی انجام دهد. به همین خاطر حضور ترخیص کاران و نمایندگان شرکت در دبی و شهر بندرعباس فرایند واردات دریایی و ترخیص کالا از گمرک را سریعتر و آسانتر کرده است.
درنهایت آنکه شرکت psp میتواند از چین در عرض 45 روز تا دو ماه کارهای حمل دریایی و ترخیص بار را برای مشتریان عزیز انجام دهد. یعنی از همان ابتدای کار که کالا در کشور چین بارگیری میشود و به سمت ایران حرکت میکند و تا از گمرکات ایران خارج شود. مدت زمان حمل کالا به صورت دریایی از دبی به ایران نیز حدودا 10 روز طول میکشد.
پس اگر قصد واردات یا صادرات کالا به کشورهای گوناگون را دارید و میخواهید به شرکتی مطمئن و حرفهای اعتماد کنید، حتما با شماره 02188746812 تماس بگیرید یا از طریق اپلیکیشن psp با ما در ارتباط باشید و شرایط همکاری را از کارشناسان جویا شوید.
سوالات متداول
حمل و نقل دریایی به معنای جابجایی کالاها و مسافران از طریق کشتیها در دریاها، اقیانوسها، دریاچهها و رودخانهها است.
در این نوع حمل و نقل کشتیهای فله بر، کشتیهای کانتیری باکس، کشتیهای لاینر باری و کشتیهای رولآف RORO کاربرد ویژهای دارند.
زمانی که حجم کالای مورد انتقال زیاد است و یا محموله بستهبندی خاصی ندارد، شرکت حمل از روش چارترینگ و یا اجاره کامل کشتی استفاده میکند.
سرعت پایینتر در مقایسه با سایر روشهای حملونقل
مسیرهای حمل طولانیتر
قوانین و مقررات و زنجیره تامین پیچیدهتر
ایمنی کمتر در برابر شرایط آبوهوایی نامساعد و دزدان دریایی
زمانبر بودن
خطرات طبیعی
پیچیدگی فرآیند
محدودیتها
مسائل زیستمحیطی
نوسانات قیمت
دیدگاه شما
Cancel replyکلیه حقوق مالی و معنوی این سایت مربوط به پی اس پی اکسپرس میباشد.
;






حمل و نقل با کشتی چه مزایا و معایبی دارد؟
سلام وقت بخیر
این روش مزایای قابل توجهی مانند ظرفیت بالا برای حمل حجم زیادی از کالا، هزینه کم برای مسافتهای طولانی و دسترسی به بازارهای جهانی و معایبی از جمله سرعت کم، زمان حمل و نقل طولانی به دلیل مسافتهای طولانی، هزینههای اولیه بالا برای سرمایهگذاری در کشتیها و تجهیزات، پیچیدگی عملیاتی به دلیل مقررات بینالمللی و زنجیره تامین پیچیده، و خطرات مرتبط با آب و هوا، آسیب به بار و دزدی دریایی را دارد.
سلام وقت بخیر
ببخشید من میخوام شرکت حمل و نقل کشتیرانی انتخاب کنم میشه یه راهنمایی کنید که چه ویژگی هایی مهم هست؟
سلام، وقت بخیر
دوست عزیز در در انتخاب شرکت حمل و نقل کشتیرانی باید به نکات متعددی توجه کنید که از مهمترین آنها میتوان به مواردی از قبیل: سابقه و تجربه، خدمات ارائه شده، شبکه جهانی، هزینه، ارتباطات، مجوزها و گواهینامهها و رضایت مشتریان است.
بزرگ ترین کشتی باربری ایران کدامند؟
سلام وقت بخیر
اگر منظور شما بزرگترین کشتی کانتینربر ایرانی از نظر ظرفیت حمل کانتینر است، در حال حاضر عنوان بزرگترین کشتی کانتینربر ایرانی به کشتی نگین با ظرفیت 14 هزار و 500 TEU تعلق دارد.
سلام وقت بخیر
یه سوالی داشتم، خدمات حمل و نقل تخلیه و بارگیری در حمل دریایی چیست؟
سلام وقت شما بخیر
در حمل و نقل دریایی، تخلیه و بارگیری به فرآیند جابجایی کالاها به داخل و خارج از کشتی اشاره دارد. مراحل کلی تخلیه و بارگیری در حمل دریایی عبارتند از آمادهسازی، استقرار، بارگیری و تخلیه
میخوام چند فله گندم را به روش دریایی به چین بفرستم ؟ هزینه چقده
سلام دوست عزیز باید بررسی شود. لطفا با شماره 02142281 تماس بگیرید.
سلام وقت شما بخیر شما دفتر دارید امارات که کالا براشون از آلمان ارسال بشه بعدش هم کاراتون برای ما ارسالش کنند؟! و اینکه کیلویی چقدر محاسبه میکنید بار رو ممنون میشم بگین.
سلام وقتتون بخیر
بله ما در دبی دفتر داریم.
جهت اطلاعات و محاسبه قیمت با شماره 982142281 تماس بگیرید.