ارزش گمرکی کالا چیست و چگونه تعیین می‌شود؟

تجارت در سطوح بین‌المللی چالش‌ها و شرایط خاص خود را دارد و بازرگانان برای آنکه بتوانند به صورت قانونی صادرات و واردات کالا را انجام بدهند و سود خوبی از این راه به دست بیاورند، باید با ابعاد مختلف آن آشنا باشند و ریزه‌کاری‌هایش را بدانند.

ارزش گمرکی کالا (Customs valuation) از جمله مفاهیمی‌ست که هر تاجری باید شناخت دقیق و صحیحی از آن داشته باشد و بتواند کارکرد آن را متوجه شود. به همین خاطر، در این مقاله قرار است به سوال ارزش گمرکی کالا چیست پاسخ دهیم و نگاهی جامع نسبت به این موضوع داشته باشیم. پس با پست بین المللی پی اس پی همراه باشید.

همچنین درصورتی‌که برای حمل و ترخیص بین‌المللی نیاز به مشاوره رایگان یا استعلام قیمت دارید، همین حالا با شماره 02142281 تماس بگیرید.

ارزش گمرکی کالا به چه معناست؟

وقتی خرید و فروشی رخ می‌دهد، هزینه‌های گوناگونی وجود دارد تا کالا صحیح و سالم از مبدا به مقصد ارسال شود و تمام روندهای قانونی را نیز طی نماید. ارزش گمرکی کالا نیز دقیقا به تمامی هزینه‌هایی اشاره دارد که در این فرآیند رخ می‌دهد و صاحب کالا موظف است آن را پرداخت نماید. از هزینه خرید در مبدا، حمل‌ونقل و هزینه‌های بیمه گرفته تا هزینه های مربوط به افتتاح حساب و بسته‌بندی بار و …

درواقع ارزش گمرکی کالا از جمله مفاهیمی است که در واردات و صادرات کالا به کار می‌رود و تجار و بازرگانان باید با اجزای مختلف آن آشنا باشند تا بتوانند برنامه‌ریزی مالی صحیحی برایش داشته باشند. البته عوامل گوناگونی همچون کیفیت، کشور محل تولید، مبدا و مقصد کالا و … بر ارزش گمرکی کالا اثر می‌گذارد و نمی‌توان هیچگاه مبلغ دقیقی را برای آن تعیین کرد.

شما می‌توانید ارزش کالا گمرک ایران را با یک کد چهار رقمی بشناسید که برای هر کالایی تعیین می‌شود و ارزش هر کالا را نیز مشخص می‌کند.

حل اختلافات گمرکی چیست؟

تعیین ارزش گمرکی کالا به چه صورت است؟

به نظر شما اهمیت ارزش گمرکی برای بازرگانان در چیست؟ و چگونه می‌توان آن را تعیین کرد؟ گمرک ایران برای تعیین ارزش گمرکی کالاهای وارداتی، چند روش مشخص و قانونی دارد که بسته به شرایط محموله و اسناد ارائه‌شده، به کار گرفته می‌شود.

این روش‌ها کمک می‌کند تا حقوق ورودی و سایر عوارض گمرکی به‌طور منصفانه و شفاف محاسبه شود:

1. ارزش معاملاتی کالاهای یکسان

این روش ساده‌ترین و متداول‌ترین روش تعیین ارزش است. در این روش، گمرک ارزش کالای دقیقاً مشابه با کالای وارداتی را بررسی می‌کند و از آن به‌عنوان پایه محاسبات ارزش گمرکی استفاده می‌کند. معیار این روش معمولاً فاکتور خرید و قیمت پرداختی برای کالای مشابه است.

2. ارزش معاملاتی کالاهای مشابه

اگر کالای کاملاً یکسان در دسترس نباشد، گمرک کالاهایی با مشخصات و کاربردهای مشابه را ملاک قرار می‌دهد. ویژگی‌های مورد توجه در این حالت شامل نوع کالا، کیفیت، کاربرد، کشور سازنده و شرایط معامله است. این روش کمک می‌کند ارزش گمرکی کالا به نزدیک‌ترین حد واقعی خود تعیین شود.

3. روش ارزش استنباطی

در این روش، گمرک با استفاده از اطلاعات موجود و سایر مدارک مرتبط، اقدام به تخمین و برآورد ارزش کالا می‌کند. این روش زمانی به کار می‌رود که اسناد کامل یا کالای مشابه در دسترس نباشد.

4. روش ارزش محاسباتی

این روش بر اساس فرمول‌های مشخص و عوامل تشکیل‌دهنده قیمت کالا انجام می‌شود.

5. روش بررسی معکوس

در این حالت، گمرک با توجه به حقوق گمرکی، سود بازرگانی و سایر عوارض و مالیات‌ها، ارزش کالا را محاسبه می‌کند. این روش بیشتر برای کالاهایی که اطلاعات ارزش واقعی آن‌ها ناقص است یا اختلاف در اسناد برایشان وجود دارد، به کار می‌رود.

خوب است بدانید پروژه TSC (تعیین شناسه ارزش واحد کالا) از طریق سامانه جامع گمرکی اجرا می‌شود. این سامانه ارزش کالاهای وارداتی را به‌صورت آنلاین و بر اساس کد شناسایی کالا مشخص می‌کند، شفافیت فرآیند را افزایش می‌دهد و سرعت محاسبه ارزش گمرکی کالا را برای واردکنندگان بیشتر می‌کند.

اسنادی که ارزش کالا را مشخص می‌کنند

وقتی کالایی وارد کشور می‌شود، گمرک برای تعیین ارزش گمرکی آن نیاز به اسنادی دارد که قیمت و مشخصات کالا را نشان دهند. مهم‌ترین این اسناد عبارت‌اند از:
• گواهی مبدأ
این گواهی توسط صادرکننده کالا صادر می‌شود و نشان می‌دهد کالا از کدام کشور مبدا وارد شده است. گواهی مبدأ اطلاعاتی مانند کشور سازنده، ارزش کالا و مشخصات فنی یا تجاری آن را در اختیار گمرک قرار می‌دهد و در تعیین ارزش گمرکی نقش مهمی دارد.
• فاکتور (Invoice)
فاکتور سندی است که توسط فروشنده کالا صادر می‌شود و قیمت فروش کالا به خریدار را مشخص می‌کند. این سند شامل اطلاعاتی مثل قیمت هر واحد کالا، تعداد، شرایط پرداخت، جزئیات حمل و سایر مشخصات معامله است و به گمرک کمک می‌کند تا ارزش گمرکی کالا را به‌درستی محاسبه کند.

عوامل مؤثر در محاسبه ارزش گمرکی کالا

در ایران، ارزش گمرکی کالا بر اساس کد شناسایی ثبت‌شده در سامانه TSC و مطابق مقررات گمرک تعیین می‌شود. در این فرآیند، چند عامل اصلی نقش تعیین‌کننده دارند:

• نوع کالا

ماهیت کالا و ردیف تعرفه‌ای آن تأثیر مستقیمی بر ارزش گمرکی دارد. برخی کالاها مانند محصولات کشاورزی یا صنایع‌دستی، مشمول تعرفه‌های خاص هستند.

• قیمت کالا

بهای درج‌شده در فاکتور فروش یا قرارداد خرید، یکی از مبانی اصلی تعیین ارزش گمرکی است.

• کشور سازنده

کشور مبدأ می‌تواند روی ارزش کالا اثر بگذارد؛ به‌ویژه در مواردی که برند، فناوری یا استانداردهای تولید در آن کشور سطح بالاتری دارد.

•  هزینه حمل‌ونقل و بیمه

هزینه انتقال کالا از مبدأ تا مقصد به همراه بیمه، در محاسبه ارزش گمرکی لحاظ می‌شود.

• شرایط معامله

نحوه حمل، نوع بسته‌بندی، شرایط مندرج در قرارداد یا مجوزهای صادراتی از جمله مواردی هستند که در ارزش‌گذاری گمرکی مؤثرند.

ارزش گمرکی کالاهای وارداتی

در بحث واردات اگر بخواهید ارزش گمرکی کالای ورودی را به دست آورید، باید به قیمت کالا در بازارهای بین‌المللی توجه داشته باشید. درواقع این مفهوم نیز شامل کلیه هزینه‌هایی می‌شود که برای حمل کالا از راه گمرک باید پرداخت گردد و شامل عوارض و مالیات، هزینه حمل‌ونقل و بیمه و … است.

ذکر این نکته ضروری‌ست که گاهی برای آنکه بتوانید ارزش گمرکی را تعیین کنید، باید مدارکی همچون فاکتور خرید، بیمه‌نامه حمل‌ونقل، و انواع گواهی‌نامه‌ها را به مراجع مربوطه ارائه کنید.

برای درک بیشتر این موضوع، هدف از ارزش‌گذاری کالاهای وارداتی در چندین مورد بیان می‌شود:

• تعیین قیمت کالا در بازارهای داخلی و خارجی
• هنگام پرداخت انواع مالیات و عوارض گمرکی از آن استفاده می‌شود.
• مشخص شدن مبلغ دقیق حقوق ورودی
• برآورده کردن تعهدات ارزی صاحب کالا در ازای ارزش محموله وارداتی
• به‌عنوان سندی معتبر برای بانک‌هایی که تسهیلات ارزی در اختیار واردکنندگان گذاشته‌اند.
• جلوگیری از گران‌فروشی، مفاسد اقتصادی و معضلات اقتصادی
• آماری از فرآیند و میزان واردات کالا و گردش مالی آن در کشور به دست می‌آید.
• مانع از پیش‌اظهاری یا کم‌اظعاری کالا در روند ترخیص کالا از گمرک می‌شود.

ارزش گمرکی کالاهای صادراتی

هنگامی که در گمرک قرار است روند صادرات کالا انجام شود، هزینه‌های گوناگونی صورت می‌گیرد. به همین خاطر مسئولان گمرک براساس قیمت فروش کالا در بازارهای بین‌المللی، ارزش گمرکی کالای صادراتی را تعیین می‌کنند تا میزان مالیات و عوارض و سایر مولفه‌ها از این طریق مشخص گردند.

البته گاهی پیش می‌آید که ارزشی که کالا در داخل و خارج از کشور دارد، باهم تفاوت داشته باشد. به همین خاطر گاهی اوقات صادرکنندگان و مسئولان گمرک بر سر ارزش واقعی کالا به مباحثه می‌نشینند تا از هرگونه اختلافات جلوگیری نمایند.

برای آنکه درک بیشتری از این مفهوم و کارکردهای آن داشته باشید، هدف از ارزش صادراتی گمرک را در چند مورد بیان می‌کنیم:

• زمانیکه قرار است تسهیلات بانکی دریافت شود، داشتن کد ارزش گمرکی الزامی است.
• باتوجه به ارزش محموله تجاری جوایز صادراتی گوناگونی می‌توان دریافت کرد.
• اخذ یارانه‌های صادراتی
• صادرات در برابر واردات به میزان ارزش محموله صادراتی
• صادرات در برابر تعهد ارزی به ارزش محموله صادراتی

کد tsc چیست؟

تا به اینجای مقاله با چیستی ارزش گمرکی کالا آشنا شدید. اما اگر بخواهید آن را پیدا کنید، باید به سراغ انتهای هر ردیف کالا بروید تا کدی هشت رقمی به نام TSC را مشاهده کنید. کدی که چهار رقم اول آن در جهان ثابت و یکسان است اما چهار رقم دوم آن را دولت براساس قوانین و ضوابط مخصوص تعیین می‌کند.

به کد tsc (Tariff specification code) کد شناسه کالا نیز می‌گویند که به محموله‌های صادراتی و وارداتی اختصاص داده می‌شود و به کمک آن می‌توان کالاها را طبقه‌بندی کرد و به تعرفه گمرکی هر کالایی دست پیدا کرد.

نحوه محاسبه tsc

هر کسی نمی‌تواند ارزش گمرکی کالا را مشخص کند. تنها متخصصان این حوزه باید مسئولیت چنین کار حساس و مهمی را برعهده بگیرند و استعلام ارزش گمرکی کالا را بگیرند. چراکه اگر اشتباهی در این خصوص به وجود بیاید یا گمرک ارزش تعیین شده را برای کالای موردنظر تایید نکند، مشکلات متعددی برای صاحب بار پیش خواهد آمد.

بروز چنین مشکلاتی منجر به ایجاد اختلافات گوناگون میان گمرک و صاحب کالا می‌شود و حتی ممکن است برای حل آن پرونده‌‌ای شکل بگیرد تا در کمیسیون مربوطه به حل اختلافات گمرکی بپردازند.

علاوه‌بر این موضوع برای تعیین ارزش گمرکی فروشنده باید اسناد مهمی همچون گواهی مبدا و فاکتور خرید را در دست داشته باشد. این مدارک مبنای ارزش‌گذاری هستند و ارتباطی مستقیم با خرید کالا نیز دارد. پس اگر فروشنده اسناد را به گمرک تحویل داد اما گمرک اطمینان کافی را به دست نیاورد، در این شرایط خودش ارزش کالا را تعیین می‌کند.

معمولا نیز گمرک براساس قیمت عمده کالا در کشور مبدا و پس از کسر حقوق ورودی و دیگر هزینه‌های گمرک ارزش گذاری را انجام می‌دهد و از روش‌هایی متفاوتی همچون ارزش استنباطی و محاسباتی، ارزش معاملاتی کالاهای یکسان و مشابه، و بررسی معکوس، این کار را به سرانجام می‌رساند.

سامانه الکترونیکی شناسه ارزش کالا

برای آنکه تجار بتوانند شناسه ارزش کالا (tsc) را به دست آورند یا به عبارتی استعلام ارزش گمرکی کالا داشته باشند، باید به سامانه ارزش گمرکی مراجعه کنند؛ سامانه‌ای که به‌عنوان بانک اطلاعاتی عظیم عمل می‌کند و انواع کالاها و مشخصیات فروشندگان کالاها و … در آن ثبت شده است. به‌علاوه هر فردی با وارد کردن کد تعرفه و یا قسمتی از اطلاعات TSC مثل برند کالا و شرح کالا می‌تواند به شناسه ارزش دست پیدا کند.

می‌توان گفت کاربرد اصلی این سایت هماهنگ‌سازی مولفه‌های ارزش‌گذاری و جلوگیری از اعمال سلیقه شخصی افراد است. و این موضوع منجر به کاهش اختلافات گمرکی و ایجاد عدالت مالیاتی می‌شود.

تفاوت ارزش گمرکی و ارزش پایه کالای وارداتی

ارزش پایه کالای وارداتی، مبلغی است که گمرک به‌صورت رسمی و در بازه‌های زمانی مشخص اعلام می‌کند. این عدد برای هر ردیف تعرفه تعیین شده و نقش شاخص و مبنای اولیه در محاسبه حقوق ورودی را دارد.
در مقابل، ارزش گمرکی کالا مبلغی است که برای همان محموله و با توجه به شرایط واقعی خرید و واردات محاسبه می‌شود. در تعیین این رقم، عواملی مانند بهای معامله، هزینه حمل، بیمه، تخفیف‌های احتمالی و سایر هزینه‌های مرتبط لحاظ می‌گردد؛ بنابراین ممکن است از یک پرونده به پرونده دیگر متفاوت باشد.
در نتیجه، ارزش پایه یک رقم مرجع و ثابت است، اما ارزش گمرکی عدد نهایی و اجرایی است که مبنای وصول حقوق ورودی و سایر عوارض و مالیات‌های گمرکی قرار می‌گیرد.

کلام آخر

همانطور که گفته شد، ارزش گمرکی کالا بخشی از فرآیند صادرات و واردات کالا به شمار می‌آید و هر تاجر و شرکت بازرگانی موظف است تا به گمرک مدارک مورد نیاز را ارائه کند و قیمت و ارزش کالا را بدون بیش اظهاری و کم اظهاری اعلام نماید تا همه چیز قانونی و بدون مشکل پیش برود.

اگر پرسشی درخصوص ارزش گمرکی کالا دارید، حتما برای ما کامنت بگذارید و یا از طریق تماس با شماره 02142281 با کارشناسان در تماس باشید.

سوالات متداول