آموزش صادرات جلبک

یکی از محصولات سودآور و جدیدی که در سال‌های اخیر اقبال زیادی از سوی جامعه جهانی به آن شده است، پرورش و صادرات جلبک است. کشورهای چین، مالزی، کره جنوبی، اندونزی و هند از تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان اصلی انواع جلبک هستند که از این راه درآمد زیادی نیز کسب می‌کنند.

ایران نیز به ویژه در استان‌های خوزستان، هرمزگان و فارس پتانسیل‌های بالایی برای تولید و صادرات جلبک به کشورهای گوناگون دارد. هرچند که سهم بازار ایران تنها یک درصد در دنیاست اما می‌توان با پرورش و فروش انواع جلبک با خواص گوناگون آن‌ها مشتریان خارجی بسیاری را پیدا کرد.

به صورت کلی ارزش بازار انواع جلبک در جهان در سال 2021 حدود 20.16 میلیارد دلار بود و انتظار می‌رود ارزش این بازار بین سال‌های 2022 تا 2031 با رشد 10.9 درصدی روبه‌رو شود. حتی پیش‌بینی‌ها نشان از آن دارد که بازار جهانی جلبک تا سال 2031 به رقم 55.67 میلیارد دلار خواهد رسید.

پس باتوجه به خواص بالای این نوع گیاه دریایی و استفاده آن در صنایع گوناگون آرایشی، بهداشتی، غذایی، دارویی، کشاورزی و … می‌توان سود و درآمد دلاری خوبی از راه صادرات به دست آورد. پس در ادامه با ما همراه باشید تا نگاهی به این تجارت بیندازیم.

گفتنی‌ست، هرچند شرکت پست اکسپرس بین المللی پی اس پی در این حوزه خدماتی ارائه نمی‌دهد اما در حوزه صادرات و واردات کالا فعالیت می‌کند و می‌تواند خدمات متنوعی در حوزه حمل و نقل بین المللی و ترخیص از گمرک ارائه دهد. برای کسب اطلاعات بیشتر با شماره 02142281 تماس بگیرید.

انواع جلبک صادراتی ایران

در ایران جلبک‌های متنوعی پرورش داده می‌شوند که هرکدام خواص و کارکردهای خاص خود را دارند. هرچند که چالش‌های بسیاری بر سر راه تولید کنندگان جلبک در ایران و صادرکنندگان وجود دارد و راه‌اندازی مرکزی برای فراوری جلبک اسپیرولینا و سایر جلبک‌ها به سرمایه اولیه زیادی نیاز دارد به همین خاطر دولت باید برنامه‌های تشویقی و حمایتی بیشتری را برای این حوزه در نظر بگیرد.

باتوجه به توضیحات گفته شده، برخی از رایج ترین انواع جلبک های تولیدشده در ایران را به شما معرفی می‌کنیم:

جلبک اسپیرولینا (Spirulina): این نوع جلبک به دلیل ارزش غذایی بالا و خواص آنتی اکسیدانی قوی، تقاضای زیادی در بازارهای جهانی دارد. ایران یکی از بزرگترین تولیدکنندگان اسپیرولینا در جهان است. می‌توان گفت جلبک اسپیرولینا رایج‌ترین و بهترین نوع جلبک برای پرورش در خانه است. این جلبک برای رشد بهینه به نور و گرما نیاز دارد. اسپیرولینا منبع خوبی از بتاکاروتن، کاروتنوئیدها، لینولئیک اسید، ویتامین و سولفولیپیدها است.

جلبک کلرلا (Chlorella): جلبک کلرلا یکی از انواع میکرو جلبک‌هاست که اساس زنجیره غذایی را در اکوسیستم‌های آبی تشکیل می‌دهد و از نظر بیوتکنولوژی توان بالایی برای تولید مواد مغذی و دارویی دارد.

این نوع جلبک نیز به دلیل ارزش غذایی بالا و خواص سلامتی متعددی که دارد مورد توجه بسیاری از مصرف کنندگان است. از کلرلا در تولید مکمل‌های غذایی، داروها و محصولات آرایشی و بهداشتی استفاده می‌شود. هرچند ایران مقداری کلرلا به کشورهای خارجی صادر می‌کند، اما حجم صادرات این محصول در مقایسه با اسپیرولینا کمتر است.

جلبک لامیناریا (Laminaria): این نوع جلبک قهوه‌ای در آب‌های سرد رشد می‌کند و منبع غنی از ید است. از لامیناریا در تولید انواع مختلف محصولات از جمله مواد غذایی، داروها و محصولات آرایشی و بهداشتی استفاده می‌شود.

جلبک گاروم (Garum): آگار پلی ساکارید به‌دست آمده از برخی اعضای خانواده‌ جلبک‌های قرمز است که نیمی از آگار تولید شده از جلبک گراسیلاریا به دست می‌آید. این نوع جلبک قرمز به دلیل طعم و رنگ منحصر به فرد خود در آشپزی مورد استفاده قرار می‌گیرد. گاروم همچنین به عنوان منبع مواد مغذی از جمله ویتامین‌ها و مواد معدنی شناخته شده است. به همین خاطر از آگار به‌عنوان محیط کشت باکتری‌ها، مواد دندانپزشکی، داروهای ملین، تهیه قرص و کپسول، تهیه چسب و مواد آرایشی و ژل‌های الکترونیک استفاده می‌شود.

جلبک صادراتی ایران در کجا تولید می‌شوند؟

به گفته فائو، از 30 سال گذشته تا به امروز میزان تولید جلبک در دنیا از 2.2 میلیون تن جلبک به 36 میلیون تن در سال 2021 رسیده است. در حالیکه در سال 2010 فقط حدود 18 میلیون تن جلبک تولید شده است.

براساس این آمارها می‌توان متوجه رشد تغییرات این صنعت در سطح جهانی شد. به همین خاطر تولیدکنندگان ایرانی نیز باید سرعت و کیفیت کار خود را بالاتر ببرند تا بتوانند سهمی در این بازار صعودی داشته باشند. در حال حاضر براساس شرایط محیطی سه استان در ایران هستند که در حوزه تولید و صادرات جلبک فعالیت می‌کنند که عبارتند از:

استان هرمزگان

استان هرمزگان به دلیل دارا بودن آب‌های گرم خلیج فارس، محل مناسبی برای تولید انواع جلبک است. در حال حاضر 167 گونه جلبک قرمز، 79 گونه جلبک سبز ،80 گونه جلبک قهوه‌ای، 15 گونه جلبک سبز آبی و 6 گونه جلبک دیاتومه شناسایی شده است که متخصصان این حوزه بر روی آن‌ها کار می‌کنند. البته ممکن تمامی این گونه‌ها صادر نشوند اما پتانسیل صادرات آن‌ها در آینده وجود دارد.

حتی به گفته معاون آبزی پروری اداره کل شیلات هرمزگان: نتایج مثبت یک طرح تحقیقاتی که به صورت پایلوت در کانال تامین آب مزارع پرورش میگوی این استان در روستای تیاب میناب انجام شد نشان می‌دهد که هرمزگان در زمینه پرورش جلبک دریایی به ویژه نوع گراسیلاریا لانگیسما شرایط مناسب و خوبی دارد.

باتوجه به تمامی این توضیحات می‌توان در نظر داشت که فعالان بخش خصوصی با ورود به این بخش و سپس صادرات جلبک می‌توانند سود خوبی به دست آورند و به کارآفرینی نیز بپردازند.

استان خوزستان

کنسرسیوم صادراتی آبزیان خوزستان، جلبک کلرلا را صادر می‌کند. این جلبک از نظر بیوتکنولوژی توان بالایی برای تولید مواد مغذی و دارویی دارد.

بنابراین با توجه به شرایط آب و هوایی مناسب و وجود منابع آبی گرم در خوزستان و هرمزگان، این استان‌ها پتانسیل بالایی برای تولید انواع جلبک دارند و حتی رشد بی‌رویه جلبک‌ها در برخی موارد باعث آلودگی منابع آبی شده است.

استان فارس

در حال حاضر تولید ریز جلبک اسپیرولینا توسط سه واحد تولیدی در شهرستان‌های شیراز، جهرم و بوانات انجام می‌شود که به گفته کارشناسان و فعالان در این عرصه فرآوری جلبک و تبدیل آن به محصولات غذایی، دارویی، مکمل و آرایشی و بهداشتی ارزش 200 درصدی به همراه دارد.

در اسفند 1402 مدیر امور شیلات و آبزیان سازمان جهاد کشاورزی فارس درباره صدور مجوز بهره‌برداری از نخستین واحد تولید و تکثیر ریز جلبک اسپیرولینا در این استان گفت: این طرح با مالکیت شخصی توسط شرکت توسعه ذخایر زیستی جلبک‌های فارس واقع در منطقه ویژه اقتصادی شیراز و با ظرفیت تولید سالانه ۲.۵تن پودر ریزجلبک اسپیرولینا و با بهره‌مندی از تسهیلات دولتی به میزان ۶۵میلیارد ریال موفق به دریافت این مجوز شده است.

صادرات شیلات

صادرات جلبک به چه کشورهایی صادر می‌شود؟

هرچند آمار چندان دقیقی درباره صادرات جلبک در داخل ایران وجود ندارد اما معمولا انواع جلبک ایرانی به کشورهای آسیای میانه، روسیه، عراق و افغانستان صادر می‌کند.

با این حال کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس و سایر کشورهای همسایه ایران نیز بسترهای مناسبی برای تبادل و تجارت جلبک را دارا هستند که با تحقیقات و بررسی نیاز این کشورها می‌توان به یک جمع‌بندی نهایی رسید.

مراحل و شرایط صادرات جلبک از ایران

همانطور که گفته شد، صادرات جلبک از ایران باتوجه به تقاضای جهانی رو به رشد برای این محصولات و پتانسیل‌های موجود در کشور می‌تواند یک فرصت تجاری سودآور باشد. با این حال، برای موفقیت در این امر لازم است مراحل و شرایط صادرات را به درستی شناخته و آنها را به دقت دنبال کنید.

مراحل کلی صادرات جلبک از ایران به شرح زیر است:

انتخاب بازار هدف: اولین قدم، انتخاب بازار هدف مناسب برای صادرات جلبک است. این امر به عواملی مانند تقاضا برای جلبک در هر کشور، قیمت‌ها، توانایی‌های فنی تولیدکنندگان، مقررات و قوانین صادراتی و روابط تجاری بین ایران و آن کشور بستگی دارد.

تحقیقات بازار: پس از انتخاب بازار هدف، لازم است تحقیقات بازار کاملی انجام شود تا اطلاعات دقیق‌تری در مورد نیازها و ترجیحات مشتریان، رقابت و سایر عوامل مرتبط با صادرات جلبک به آن کشور به دست آید.

آماده سازی محصول: جلبک صادراتی باید از نظر کیفیت، مطابق با استانداردهای بین المللی و الزامات بهداشتی و قرنطینه‌ای کشور مقصد باشد.

اخذ مجوزهای لازم: برای صادرات جلبک از ایران، لازم است مجوزهای مربوطه را از سازمان‌ها و مراجع ذیصلاح مانند سازمان غذا و دارو، سازمان حفظ نباتات و گمرک جمهوری اسلامی ایران اخذ کرد.

بازاریابی و یافتن مشتری: پیدا کردن مشتریان مناسب در بازار هدف از طریق حضور در نمایشگاه‌های بین المللی، استفاده از پلتفرم‌های آنلاین و روش‌های بازاریابی دیگر ضروری است.

انعقاد قرارداد: پس از یافتن مشتری، لازم است قرارداد صادرات با شرایط و تعهدات مشخص بین طرفین منعقد شود.

حمل و نقل بین المللی: جلبک باید با استفاده از روش های حمل و نقل مناسب و با رعایت شرایط لازم به کشور مقصد حمل شود. باتوجه به آنکه سه روش ارسال بار (حمل دریایی، حمل زمینی، حمل هوایی) وجود دارد، باید براساس حجم و وزن کالای صادراتی، شرایط نگهداری و حساسیت جلبک، مقدار بودجه و محدودیت زمانی تصمیم‌گیری کرد و یکی از آن‌ها را انتخاب نمود.

ترخیص کالا از گمرک: پس از رسیدن جلبک به کشور مقصد، لازم است مراحل قانونی ترخیص کالا از گمرک همچون ارائه اسناد و مدارک، پرداخت عوارض و حقوق گمرکی و بازرسی نهایی کالا انجام شود.

مدارک و مجوزهای صادرات جلبک از ایران

به صورت کلی مدارک صادرات کالا به چند دسته اصلی تقسیم می‌شوند که برای صادرات هر محصولی موردنیاز هستند. این موارد عبارتند از:

مجوزهای عمومی برای صادرات جلبک

1. اخذ کارت بازرگانی از اتاق بازرگانی الزامی است.
2. داشتن پروانه بهره برداری معتبر از وزارت صنعت، معدن و تجارت ضروری است.

مجوزهای تخصصی

1. بسته به نوع کالا و مقصد صادرات، ممکن است نیاز به مجوزهای ویژه یا مدارکی مانند گواهی بهداشتی، گواهی مواد خطرناک و داشته باشد.
2. در صورتی که کالا مشمول مقررات اجباری استاندارد صادراتی باشد، گواهی استاندارد از سازمان ملی استاندارد ایران لازم است. محصول جلبک نیز باید استانداردهای بهداشتی و کیفی لازم برای مصرف انسانی یا دامی را داشته باشد. مثلا رعایت دستورالعمل های GMP (Good Manufacturing Practice) الزامی است.
3. باتوجه به نوع کالا، مجوزهای دیگری از وزارتخانه‌های مرتبط مانند وزارت بهداشت، وزارت کشاورزی و… ممکن است مورد نیاز باشد. برای جلبک نیز باید از سازمان شیلات ایران مجوز تولید و صادرات این کالا را دریافت کرد.
4. جلبک باید به شکل استاندارد و با رعایت اصول بسته بندی صادر شود تا از آلودگی و آسیب در حین حمل و نقل جلوگیری شود.
5. برای صادرات به برخی کشورها اسلامی، گواهی حلال بودن محصول جلبک نیز لازم است.

مدارک گمرکی

1. پروانه صادراتی از گمرک جمهوری اسلامی ایران باید اخذ شود.
2. اظهارنامه گمرکی صادراتی باید تکمیل و ارائه شود.
3. بارنامه، پکینگ لیست، فاکتور فروش، بیمه نامه باربری و سایر مدارک مورد نیاز گمرک باید تهیه شود.

کد تعرفه گمرکی صادرات جلبک

هر کالایی در دنیای تجارت دارای یک کد تعرفه گمرکی هشت تا ده رقمی است که معرف کالا به حساب می‌آید و برای شناسایی آن و دریافت اطلاعات و مشخصات کالا باید حتما از کد تعرفه گمرکی یا همان HS Code استفاده کرد.

جلبک نیز در این جدول اچ اس کد در ردیف 1212 قرار دارد.  برای مثال خزه و جلبك و ساير علف هاي دريايي دارای کد 12122000 هستند.

خواص درمانی جلبک و کاربردهای آن

جلبک دارای خواص ضد ویروسی، ضد التهابی و تقویت کننده سیستم ایمنی است و از پیشرفت سرطان جلوگیری می‌کند. به‌ویژه جلبک اسپیرولینا برای جلوگیری و درمان کلسترول بالا، کاهش وزن، فشار خون بالا، استرس، سندرم قبل از قاعدگی، اضطراب، دیابت، افسردگی و هپاتیت مفید است.

کاربردهای صنعتی و غذایی جلبک نیز کم نیستند؛ جلبک‌ها در صنایع غذایی، دارویی، آرایشی، کشاورزی و تولید سوخت پاک کاربرد دارند.

همچنین جلبک را به صورت پودر، شربت و قرص نیز تولید و عرضه می‌کنند. مثلا قرص جلبک در صنعت دارویی استفاده می‌شود اما نوع پودری آن بیشتر برای شرکت‌های دارویی و باشگاه‌های ورزشی مناسب است.

سخن آخر

قطعا برخی از کسانی که مزرعه پرورش جلبک دارند، می‌خواهند وارد عرصه صادرات جلبک به کشورهای خارجی شوند. به همین خاطر پیشنهاد می‌شود حتما با انجمن جلبک شناسی ایران در ارتباط باشند.

به‌علاوه شرکت‌های بازرگانی و حمل و نقل بین المللی نیز در این عرصه می‌توانند کمک زیادی به صادرکنندگان بکنند. چراکه مسئله ایمنی و سرعت حمل بار و شیوه تخلیه و ترخیص آن از گمرک اهمیت بسیاری در فرایند صادرات دارد و اگر به درستی انجام نشود، خسارات بسیاری گریبان صاحب کالا را خواهد گرفت.

به همین خاطر همکاری با یک شرکت معتبر حمل سریع بین المللی می‌تواند بسیار راهگشا باشد. شرکت پست بین المللی پی اس پی نیز با داشتن دفاتر فعال در کشورهای چین، ترکیه، امارات و سوریه خدمات گوناگونی به تجار عزیز ارائه می‌دهد. برای کسب اطلاعات بیشتر با شماره 02142281 تماس بگیرید و اپلیکیشن psp را دانلود کنید.

سوالات متداول