تفاوت کانتینر SOC و COC از نظر کاربرد، هزینه و مالکیت

تفاوت کانتینر SOC و COC در مالکیت، مسئولیت نگهداری، هزینه‌های جانبی و شرایط بازگرداندن کانتینر است. در کانتینر COC، شرکت کشتیرانی کانتینر را تأمین می‌کند و صاحب کالا موظف است پس از تخلیه، آن را در زمان تعیین‌شده برگرداند، اما در کانتینر SOC، کانتینر توسط صاحب کالا یا طرفی مستقل از خط کشتیرانی تأمین می‌شود و معمولا نیازی به برگرداندن آن به شرکت کشتیرانی نیست.

انتخاب بین این دو نوع کانتینر در حمل بین المللی به‌ویژه در حمل و نقل دریایی می‌تواند روی هزینه نهایی حمل، شرایط تخلیه کالا و تعهدات مربوط به بازگرداندن کانتینر تأثیر بگذارد.

در ادامه، تفاوت کانتینر COC و SOC را از نظر کاربرد، مزایا، هزینه‌ها و شرایط استفاده بررسی می‌کنیم.

کانتینر SOC چیست؟

کانتینر SOC مخفف عبارت Shipper Owned Container به معنای کانتینر متعلق به فرستنده کالا است. در این روش، کانتینر توسط صاحب کالا خریداری یا از مجموعه‌ای مستقل از خط کشتیرانی تأمین می‌شود و شرکت کشتیرانی صرفا مسئولیت حمل آن را بر عهده می‌گیرد.

برای مثال، فرض کنید یک شرکت ایرانی قصد دارد تجهیزات صنعتی را از چین وارد کند. این شرکت می‌تواند کانتینری را در چین خریداری یا اجاره کند، کالای خود را داخل آن قرار دهد و از یک شرکت کشتیرانی برای انتقال محموله به ایران استفاده کند.

در این شرایط، کانتینر متعلق به ناوگان شرکت کشتیرانی نیست و پس از رسیدن به مقصد، الزام معمول بازگرداندن کانتینر خالی به خط وجود ندارد. البته اگر کانتینر اجاره‌ای باشد، شرایط بازگرداندن آن تابع قرارداد اجاره خواهد بود.

مزایای کانتینر SOC

•  انعطاف‌پذیری بیشتر: صاحب کالا برای تخلیه و استفاده از کانتینر وابسته به مهلت بازگرداندن تجهیزات خط کشتیرانی نیست.
•  کاهش بعضی از هزینه‌های تأخیر: هزینه‌های ناشی از دیرکرد بازگرداندن کانتینر متعلق به خط، مانند Detention، معمولا حذف می‌شوند.
•  امکان استفاده مجدد: کانتینر خریداری‌شده می‌تواند در حمل‌های بعدی یا برای نگهداری کالا مورد استفاده قرار گیرد.
•  مناسب برای مسیرهای خاص: در مسیرهایی که برگرداندن کانتینر خالی به شرکت کشتیرانی دشوار یا پرهزینه است، استفاده از SOC می‌تواند هزینه‌های حمل را کاهش دهد.

معایب کانتینر SOC

مهم‌ترین محدودیت SOC، مسئولیت تأمین و مدیریت کانتینر است. صاحب کالا باید هزینه خرید یا اجاره، بررسی وضعیت فنی، نگهداری و در صورت لزوم جابه‌جایی کانتینر خالی را در نظر بگیرد.

همچنین همه خطوط کشتیرانی الزاما کانتینر SOC را در تمام مسیرها نمی‌پذیرند. بنابراین، قبل از تهیه کانتینر باید امکان حمل آن با خط موردنظر نیز بررسی شود.

کانتینر COC چیست؟

کانتینر COC مخفف Carrier Owned Container به معنای کانتینر متعلق به شرکت حمل‌کننده است. در این روش، شرکت کشتیرانی، کانتینر موردنیاز را برای حمل محموله در اختیار مشتری قرار می‌دهد.

در واقع، واردکننده نیازی به خرید کانتینر ندارد و بعد از رزرو حمل، کانتینر مطابق شرایط قرارداد در اختیار او قرار می‌گیرد. بعد از رسیدن محموله به مقصد و تخلیه کالا نیز کانتینر خالی باید به محل تعیین‌شده توسط شرکت کشتیرانی بازگردانده شود.

نکته مهم این است که کانتینرهای COC همیشه مالکیت مستقیم شرکت کشتیرانی را ندارند؛ ممکن است خط کشتیرانی آن‌ها را از شرکت‌های اجاره‌دهنده کانتینر تأمین کرده باشد.

مزایای کانتینر COC

•  عدم نیاز به سرمایه‌گذاری اولیه: واردکننده نیازی به خرید کانتینر ندارد.
• دسترسی آسان‌تر: در بسیاری از مسیرهای پرتردد تجاری، شرکت‌های کشتیرانی کانتینرهای موردنیاز را تأمین می‌کنند.
• مسئولیت کمتر در نگهداری: مدیریت تعمیرات و نگهداری معمول کانتینر بر عهده تأمین‌کننده آن است.
•  مناسب برای حمل‌های موردی: برای واردکنندگانی که استفاده مستمر از کانتینر ندارند، معمولا انتخاب ساده‌تری است.

معایب کانتینر COC

مهم‌ترین محدودیت COC، الزام بازگرداندن کانتینر در مهلت تعیین‌شده است. اگر تخلیه کالا، انجام تشریفات گمرکی یا بازگرداندن کانتینر بیش از زمان مجاز طول بکشد، ممکن است هزینه‌های اضافی به محموله تعلق بگیرد.

همچنین صاحب کالا نمی‌تواند بعد از پایان حمل، کانتینر را برای استفاده شخصی نگه دارد.

تفاوت کانتینر SOC و COC

در جدول زیر به بیان مهم‌ترین تفاوت‌های کانتینر SOC و COC پرداخته‌ایم:

تفاوت هزینه کانتینر SOC و COC

یکی از مهم‌ترین معیارهای انتخاب میان این دو نوع کانتینر، مجموع هزینه‌های حمل است. برخلاف تصور رایج، نمی‌توان گفت کانتینر SOC همیشه ارزان‌تر از COC است یا برعکس.

در روش COC، تأمین کانتینر معمولا بخشی از خدمات حمل شرکت کشتیرانی است. در مقابل، استفاده از SOC مستلزم تأمین مستقل کانتینر و پرداخت هزینه‌های مرتبط با آن خواهد بود.

برای مقایسه دقیق، باید هزینه‌های زیر بررسی شود:

نکته: یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های عملیاتی کانتینر SOC و COC به هزینه‌های دموراژ (Demurrage) و دیتنشن (Detention) مربوط می‌شود.

در حمل با کانتینر COC، شرکت کشتیرانی برای استفاده از کانتینر مهلت مشخصی در نظر می‌گیرد. اگر کانتینر بیش از زمان مجاز در ترمینال باقی بماند یا پس از خروج از بندر دیر بازگردانده شود، ممکن است هزینه‌های دموراژ یا دیتنشن اعمال شوند.

در کانتینر SOC، چون کانتینر متعلق به ناوگان خط کشتیرانی نیست، معمولا هزینه‌های مربوط به تأخیر در بازگرداندن تجهیزات خط وجود ندارد.

بااین‌حال، SOC به معنای حذف تمام هزینه‌های توقف نیست. هزینه انبارداری بندر، توقف محموله در ترمینال و سایر خدمات بندری همچنان ممکن است محاسبه شوند. همچنین شرایط دریافت دموراژ باید براساس تعرفه بندر و قرارداد حمل بررسی شود.

بنابراین، قبل از انتخاب SOC باید تفاوت هزینه‌های مربوط به استفاده از کانتینر با هزینه‌های مربوط به توقف کالا در بندر مشخص شود.

آیا کانتینرهای SOC و COC از نظر مشخصات فنی متفاوت هستند؟

تفاوت SOC و COC به مالکیت و نحوه تأمین کانتینر مربوط می‌شود، نه الزاما ابعاد یا ساختار فیزیکی آن.

هر دو می‌توانند در قالب کانتینرهای استاندارد ۲۰ فوت، ۴۰ فوت، های‌کیوب یا سایر انواع کانتینر مورد استفاده قرار گیرند.

با این‌حال، برای پذیرش کانتینر SOC در حمل دریایی، وضعیت فنی و مدارک آن اهمیت ویژه‌ای دارد. از جمله:

•  داشتن پلاک معتبر ایمنی کانتینر (CSC)
• رعایت الزامات بازرسی دوره‌ای مانند ACEP یا تاریخ بازرسی بعدی (NED)
•  برخورداری از شرایط فیزیکی مناسب برای حمل کالا
• ثبت صحیح شماره شناسایی کانتینر و اطلاعات موردنیاز خط کشتیرانی

تفاوت شماره شناسایی کانتینر SOC و COC

کانتینرهای SOC و COC از نظر ساختار شماره شناسایی تفاوتی ندارند. شماره شناسایی هر دو براساس استاندارد بین‌المللی ISO 6346 از 4 حرف لاتین و 7 رقم عددی، در مجموع 11 کاراکتر تشکیل می‌شود. این شماره برای شناسایی کانتینر در بنادر، گمرکات و فرآیندهای حمل‌ونقل بین‌المللی استفاده می‌شود.

ساختار شماره شناسایی شامل چهار بخش است:

•  3 حرف اول: کد مالک یا بهره‌بردار اصلی کانتینر که در دفتر بین‌المللی کانتینرها (BIC) ثبت می‌شود.
• حرف چهارم: مشخص‌کننده نوع تجهیزات است که برای کانتینرهای حمل بار، حرف U خواهد بود.
•  6 رقم بعدی: شماره سریال اختصاصی کانتینر که توسط مالک یا بهره‌بردار تعیین می‌شود.
•  رقم آخر: رقم کنترلی (Check Digit) که برای بررسی صحت شماره شناسایی استفاده می‌شود.

تفاوت اصلی در مالک یا بهره‌برداری است که کد شناسایی به نام آن ثبت شده است:

• کانتینر COC: کد شناسایی معمولا به نام شرکت کشتیرانی یا شرکت تأمین‌کننده کانتینر ثبت شده است.
•  کانتینر SOC: کد شناسایی می‌تواند به نام صاحب کالا، شرکت اجاره‌دهنده یا بهره‌بردار مستقل کانتینر ثبت شده باشد.

در صورت فروش کانتینر COC به صاحب کالا، ممکن است لازم باشد شماره و علائم مالکیت تغییر کنند. بنابراین، از روی تعداد حروف، ارقام یا ساختار شماره شناسایی نمی‌توان SOC یا COC بودن کانتینر را تشخیص داد؛ چراکه هر دو از ساختار استاندارد یکسانی استفاده می‌کنند.

کانتینر SOC بهتر است یا COC؟

انتخاب مناسب به شرایط حمل، مدت استفاده از کانتینر و هزینه‌های پیش‌بینی‌شده بستگی دارد.

کانتینر SOC معمولا برای شرایط زیر مناسب‌تر است:

• حمل کالا به مقاصدی که بازگرداندن کانتینر خالی دشوار است.
•  پروژه‌هایی که کانتینر باید مدت طولانی در محل باقی بماند.
•  حمل‌هایی که امکان استفاده مجدد از کانتینر در مقصد وجود دارد.
•  مسیرهایی که هزینه‌های احتمالی دیرکرد کانتینر COC بالاست.

کانتینر COC معمولا برای شرایط زیر مناسب‌تر است:

•  واردات و صادرات موردی با برنامه زمانی مشخص.
•  مسیرهایی که خطوط کشتیرانی کانتینر کافی در اختیار دارند.
• محموله‌هایی که امکان تخلیه و بازگرداندن کانتینر در مهلت مجاز وجود دارد.
•  شرکت‌هایی که تمایلی به خرید یا مدیریت مستقل کانتینر ندارند.

برای مثال، در واردات کالا از چین به ایران، اگر محموله از طریق یک مسیر متداول حمل شود و برنامه ترخیص مشخصی داشته باشد، COC می‌تواند انتخاب مناسبی باشد. اما در حمل تجهیزات پروژه‌ای یا محموله‌هایی که قرار است مدت طولانی در محل پروژه نگهداری شوند، بررسی گزینه SOC منطقی‌تر است.

مشاوره حمل دریایی کالا با PSP Express

انتخاب بین کانتینر SOC و COC تنها یکی از تصمیم‌های مهم در برنامه‌ریزی حمل دریایی است. نوع کالا، مسیر حمل، زمان تحویل، شرایط ترخیص و هزینه‌های جانبی نیز باید در کنار یکدیگر بررسی شوند.

شرکت پست بین المللی پی اس پی اکسپرس با ارائه خدمات حمل‌ و نقل بین‌ المللی و ترخیص کالا، به بازرگانان کمک می‌کند تا متناسب با شرایط محموله خود، روش و مسیر مناسب حمل را انتخاب کنند.

برای دریافت مشاوره تخصصی درباره حمل دریایی و ترخیص کالا می‌توانید با کارشناسان مجموعه از طریق شماره 02142281 در ارتباط باشید.

سوالات متداول