کالای تجاری چیست؟ این سوالی است که بسیاری از افرادی که در ابتدای راه تجارت هستند با آن روبه رو میشوند. برای دانستن اینکه به چه کالایی تجاری گفته میشود و ملاک تشخیص کالای تجاری و غیرتجاری در گمرک کدام است، با پی اس پی اکسپرس تا انتها مطلب همراه باشید. در این مطلب به طور کامل به بررسی کالای تجاری پرداختهایم و ملاک تجاری بودن کالا را بررسی نمودهایم.
آنچه در این مطلب می خوانید:
به چه کالایی تجاری گفته میشود؟
کالای تجاری یکی از اصطلاحات مهم گمرکی بوده و به کالایی گفته میشود که به تشخیص گمرک ایران به منظور فروش وارد یا صادر شده باشد، اعم از اینکه به همان شکل به فروش برسد یا بعد از انجام عملیاتی از قبیل بسته بندی، تفکیک و تولید به فروش برسد.
وارد کنندگان و تاجران ممکن است کالاهای تجاری را از طریق شرکت در نمایشگاههای بین المللی، خرید از سایتهای خارجی، بازارهای خارجی، بروشورهای تحقیقاتی و غیره خریداری کرده باشند.
در صورتی که کالای تجاری بدون اظهار یا پرداخت حقوق ورودی از گمرک خارج شود و حین خروج از اماکن گمرکی یا بعد از خروج کشف شود، قاچاق کالا گمرکی صورت گرفته است. در چنین شرایطی در صورتی که خارجکننده کالا فردی غیر از صاحب کالا یا نماینده قانونی وی باشد، گمرک عین کالا را دریافت کرده و در صورت نبود کالا بهای آن را از شخص مرتکب میگیرد و پس از دریافت وجوه گمرکی مقرر، به صاحب کالا مسترد داشته و فرد مرتکب بر اساس مقررات کیفری تعقیب خواهد شد.
حتما بخوانید: اظهارنامه گمرکی چیست؟
انواع کالاهای تجاری
در دنیای تجارت بین الملل کالای تجاری در طبقهبندیهای گوناگونی قرار میگیرد. این دستهبندی بر اساس ماهیت، کاربرد و شرایط جابهجایی صورت میگیرد و به شرح زیر است:
کالاهای مصرفی
این کالاها بهطور مستقیم توسط مصرفکننده نهایی استفاده میشود و در دو گروه متمایز قرار میگیرد: کالاهای بادوام، شامل محصولاتی که عمری طولانی دارند؛ مثل خودرو، لوازم خانگی و مبلمان و کالاهای غیر بادوام که عمری کوتاه دارند و بعد از مصرف، تمام میشوند؛ مثل نوشیدنی، مواد غذایی، لباس و لوازم آرایشی.
کالاهای کشاورزی
دستهبندی دیگر کالای تجاری، محصولات کشاورزی است. این محصولات هم بهطور مستقیم مصرف میشوند و هم میتوانند بهعنوان مواد اولیه برای تولید دیگر کالاها استفاده شوند.
غلات، سبزیجات و میوه، نمونههایی از مصرف مستقیم است، در حالی که پنبه، قهوه و چای بیشتر بهعنوان مواد اولیه صنعتی یا فرآوریشده به کار میروند.
کالاهای واسطهای
این گروه، کالاهایی را شامل میشود که در فرآیند تولید سایر محصولات به کار میروند و معمولا به شکل مواد خام یا قطعات نیمهساخته وجود دارند.
مواردی مانند فولاد و چوب برای تولید انواع محصولات استفاده میشوند و قطعات خودرو یا تجهیزات الکترونیکی نمونهای از کالاهای واسطهای هستند که نقش مهمی در زنجیره تأمین ایفا میکنند.
کالاهای صنعتی
کالاهای صنعتی در دستهبندی کالای تجاری، محصول خروجی صنایع مختلف است و معمولا برای مصارف مختلف به کار میروند. فولاد، پلاستیک، سیمان، مواد شیمیایی و مواد معدنی نمونههایی از این گروه است که نقش پایهای در توسعه صنایع ایفا میکند.
کالاهای فناورانه
این دسته شامل محصولات پیشرفته تکنولوژی است که بهسرعت در حال توسعه است. محصولات الکترونیکی و دیجیتال مانند تلفنهای هوشمند و کامپیوتر، تجهیزات ارتباطی و نرمافزارها در این گروه قرار میگیرند.
کالاهای سرمایهای
کالاهای سرمایهای، ابزار و تجهیزاتی هستند که در تولید کالاها و دیگر خدمات به کار میروند، ولی خود بهطور مستقیم مصرف نمیشوند.
ماشینآلات صنعتی، تجهیزات کارخانهای و ابزارهای تخصصی نمونههایی از این دسته هستند.
کالاهای خدماتی
در انواع طبقهبندی کالای تجاری، کالاهای خدماتی قرار میگیرد. کالای خدماتی میتواند بهعنوان کالای تجاری نیز مطرح شود؛ بهخصوص زمانی که قابلیت فروش و ارائه به مشتریان را داشته باشد.
خدمات مالی و بانکی، خدمات حملونقل و لجستیک و خدمات مشاورهای نمونهای از این گروه است.
کالاهای استراتژیک
در دستهبندی کالای تجاری، کالاهایی قرار دارد که برای اقتصاد یا امنیت ملی اهمیت بهخصوصی دارد و به آن کالای استراتژیک میگویند.
نفت، گاز و مواد مربوط به انرژی هستهای نمونههای بارز این دسته هستند.
کالاهای لوکس
کالاهای لوکس، محصولات گرانقیمت، خاص و منحصربهفردی هستند که بازار هدف محدود و ویژه خود را دارند. ساعتهای لوکس، جواهرات و خودروهای خاص، نمونههایی از این طبقهبندی هستند.
کالاهای خطرناک
کالاهای خطرناک، کالاهایی هستند که برای حملونقل آنها به مراقبتهای خاص و استانداردهای ایمنی بالایی نیاز است. مواد شیمیایی، سمی، مواد قابل اشتعال، مواد رادیواکتیو و سایر ترکیبات خطرناک در این دستهبندی قرار میگیرند.
مدیریت درست این کالاها برای حفظ سلامت کارکنان، محیط زیست و کاهش ریسک اقتصادی حیاتی است.
مدارک لازم برای اثبات مالکیت کالای تجاری
برای این که مالکیت کالای تجاری ثابت شود و مشخص گردد که شما حق قانونی ترخیص یا جابهجایی کالا را دارید، باید مجموعهای از مدارک رسمی را به گمرک یا مراجع مربوطه ارائه بدهید.
این مدارک شامل موارد زیر است:
- بارنامه
- گواهی مبدأ
- نسخه اصلی اسناد خرید (مثل فاکتور)
- ترخیصیه
- سایر اسناد مرتبط مانند گواهی ایمنی یا بهداشت.
صاحب کالای تجاری کیست؟
صاحب کالای تجاری شخصی است که نسخه اصلی اسناد خرید و حمل کالا به نام او صادر شده باشد. همچنین ترخیصیه به نام وی صادر شده و سایر اسناد به نام او ظهرنویسی شده باشد. صحت امضا واگذارکننده از طرف مقام صلاحیتدار نیز گواهی شده باشد.
کالای غیرتجاری چیست؟
کالای غیرتجاری برخلاف کالای تجاری، با هدف معامله یا فروش، وارد یا صادر نمیشوند، بلکه صرفا به هدف استفاده یا مصرف شخصی به کار میروند. لوازم آرایش، لباس، کتاب، اسباببازی، سوغاتی و… از رایجترین کالاهای غیرتجاری هستند.
البته تبصرههایی نیز در این باره وجود دارد که شامل موارد زیر است:
- نمونههای آزمایشگاهی
- کالاهای ضروری برای دستگاههای اجرایی
- کالاهای ضروری برای پیمانکارها و مشاورها
- کالاهای ضروری برای واحدهای تولیدی
- کالاهای ضروری برای واحدهای تحقیقاتی و آموزشی
حتما بخوانید: کالای متروکه گمرکی چیست؟
تفاوت کالای تجاری و کالای غیر تجاری
- کالای غیرتجاری برای مصارف شخصی صادر یا وارد میشود، ولی کالای تجاری برای فروش.
- کالای غیرتجاری معمولا در حجم و تعداد محدود جابهجا میشود، ولی مقدار کالای تجاری بالا است.
- تشریفات و مقررات گمرکی کالای غیرتجاری سادهتر از کالای تجاری است.
- عوارض و هزینههای گمرکی در کالای غیرتجاری معمولا کمتر از کالای تجاری است.
- قوانین، مدارک و مراحل گمرکی برای کالای تجاری پیچیدهتر از کالای غیرتجاری است.
کلام آخر
شناخت کالای تجاری یکی از مهمترین موضوعاتی است که هنگام واردات و صادرات لازم است مورد توجه قرار گیرد. چرا که واردات و صادرات کالاهای تجاری مستلزم رعایت قوانین و مقرراتی است و بیتوجهی به آنها میتواند مراحل واردات کالا و صادرات را مشکلاتی روبه رو سازد.