پس کرایه چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟

پس‌ کرایه یکی از روش‌های رایج پرداخت هزینه حمل در تجارت بین‌المللی است که در آن کرایه حمل توسط گیرنده در مقصد پرداخت می‌شود. با وجود کاربرد گسترده این روش، هنوز بسیاری از افراد آن را با پرداخت در محل (COD) اشتباه می‌گیرند یا تصور می‌کنند تمامی هزینه‌های مربوط به حمل و واردات کالا را شامل می‌شود.

آشنایی با نحوه محاسه هزینه پس کرایه، تفاوت آن با پیش‌ کرایه، مسئولیت هر یک از طرفین و نوع هزینه‌هایی که در این روش در نظر گرفته می‌شود، به فرستندگان و گیرندگان کالا کمک می‌کند تا هنگام ارسال یا دریافت محموله، تصمیم آگاهانه‌تری بگیرند.

در ادامه این مطلب از پست بین المللی پی اس پی اکسپرس پس‌ کرایه را به‌طور کامل بررسی می‌کنیم و با نحوه محاسبه هزینه، انواعی که دارد، تفاوت آن با سایر روش‌های پرداخت کرایه حمل و نکات مهمی که باید درباره آن بدانید، آشنا می‌شوید.

پس کرایه یعنی چه؟

پس کرایه (Freight Collect) یکی از اصطلاحات حمل و نقل بین المللی و روشی برای پرداخت کرایه حمل است که در آن هزینه حمل به‌جای فرستنده در مبدأ، توسط گیرنده در مقصد پرداخت می‌شود. در پس‌کرایه، فقط نحوه پرداخت هزینه حمل تغییر می‌کند و این اصطلاح لزوما شامل بهای کالا، حقوق گمرکی یا هزینه ترخیص نیست.

برای مثال، اگر کالایی از چین به ایران به‌صورت پس‌کرایه ارسال شود، فروشنده کالا را تحویل شرکت حمل می‌دهد و طبق توافق، گیرنده در ایران مسئول پرداخت کرایه حمل خواهد بود.

تفاوت پس‌ کرایه با پرداخت در محل (COD)

بسیاری از افراد تصور می‌کنند پس‌ کرایه همان پرداخت در محل (Cash on Delivery یا COD) است؛ در حالی که این دو مفهوم با هم تفاوت دارند.

در پس‌ کرایه (Freight Collect)، فقط هزینه حمل‌ونقل توسط گیرنده در مقصد پرداخت می‌شود و مبلغ کالا معمولا طبق توافق بین خریدار و فروشنده، از روش دیگری تسویه شده است، اما در پرداخت در محل (COD)، گیرنده هنگام تحویل کالا، بهای کالا را پرداخت می‌کند و شرکت حمل یا پست، مبلغ را بعد از کسر کارمزد به فروشنده منتقل می‌کند.

به همین دلیل، در حمل‌ونقل بین‌المللی زمانی که از اصطلاح پس‌کرایه استفاده می‌شود، معمولاً منظور پرداخت کرایه حمل توسط گیرنده است، نه دریافت مبلغ کالا هنگام تحویل.

برای درک بهتر تفاوت این روش‌ها، می‌توان پس‌کرایه، پیش‌کرایه و پرداخت در محل را به شکل زیر مقایسه کرد:

نحوه محاسبه پس کرایه و هزینه ارسال

پس‌ کرایه هزینه جداگانه‌ای از کرایه حمل نیست. وقتی محموله‌ای به‌صورت پس‌ کرایه ارسال می‌شود، شرکت حمل ابتدا هزینه حمل کالا را مثل هر ارسال دیگری محاسبه می‌کند و توسط پس کرایه ارسال می‌کند تا گیرنده مبلغ آن را در مقصد پرداخت کند. درواقع، تفاوت فقط در نحوه پرداخت است؛ در این روش، فرستنده کرایه را در مبدأ پرداخت نمی‌کند و مبلغ آن طبق توافق از گیرنده دریافت می‌شود.

بنابراین، وقتی از هزینه پس‌کرایه صحبت می‌کنیم، منظور همان هزینه حملی است که گیرنده باید پرداخت کند. این مبلغ با توجه به مشخصات محموله و شرایط ارسال تعیین می‌شود؛ از جمله:

وزن و ابعاد بسته

برای محاسبه هزینه حمل، فقط وزن بسته مهم نیست؛ اندازه بسته هم اهمیت دارد. به همین دلیل، شرکت حمل معمولا دو عدد را بررسی می‌کند:

• وزن واقعی: همان وزنی که ترازو نشان می‌دهد.
• وزن حجمی: وزنی که بر اساس طول، عرض و ارتفاع بسته محاسبه می‌شود.

در بسیاری از سرویس‌های حمل هوایی، هرکدام از این دو عدد که بیشتر باشد، مبنای محاسبه هزینه حمل قرار می‌گیرد.

برای مثال، فرض کنید بسته‌ای، ۸ کیلوگرم وزن واقعی دارد، اما با توجه به ابعاد آن، وزن حجمی بسته ۱۰ کیلوگرم محاسبه می‌شود. در این حالت، هزینه حمل بر اساس ۱۰ کیلوگرم محاسبه خواهد شد.

مسیر و روش ارسال

مبدأ و مقصد نیز روی هزینه پس‌کرایه تأثیر دارند. طبیعی است که هزینه ارسال یک بسته از چین به ایران با ارسال همان بسته به یک کشور اروپایی یکسان نباشد.

روش حمل هم مهم است؛ برای مثال، نرخ حمل هوایی با حمل زمینی یا دریایی متفاوت است. به همین دلیل، برای محاسبه دقیق هزینه، باید مبدأ، مقصد و روش حمل مشخص باشد.

نوع کالا

نوع کالا نیز می‌تواند هزینه ارسال را تغییر دهد. کالاهای معمولی شرایط حمل ساده‌تری دارند، اما برخی محموله‌ها مانند کالاهای حساس، شکستنی یا کالاهایی که به بسته‌بندی و مراقبت ویژه نیاز دارند، ممکن است هزینه بیشتری برای حمل داشته باشند.

بیمه و خدمات جانبی

بسته به ارزش و نوع کالا، ممکن است خدماتی مثل بیمه، بسته‌بندی ویژه یا بعضی از خدمات مربوط به حمل نیز به هزینه نهایی اضافه شوند. بنابراین، برای محاسبه دقیق پس‌ کرایه باید ابتدا مشخصات محموله شامل نوع کالا، وزن، ابعاد، مبدأ و مقصد بررسی شود.

نکته: در مقاله دیگری به طور کامل نحوه محاسبه هزینه پست بین المللی بررسی شده است، برای کسب اطلاعات بیشتر توصیه می‌کنیم مقاله “هزینه پست به خارج از کشور” را مطالعه نمایید.

انواع پس کرایه

پس کرایه با توجه به نوع سرویس، شیوه همکاری و شرایط پرداخت می‌تواند به شکل‌های مختلفی ارائه شود. دو نوع رایج آن شامل پس‌کرایه سفارشی و پس‌کرایه قراردادی است که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم:

پس‌ کرایه سفارشی چیست؟

پس‌ کرایه سفارشی یکی از رایج‌ترین روش‌های ارسال است که در آن هزینه حمل در مقصد و توسط گیرنده پرداخت می‌شود. در این روش، فرستنده، کالا را به شرکت حمل‌ونقل تحویل می‌دهد و هزینه ارسال هنگام تحویل کالا به مقصد از گیرنده دریافت می‌شود.

مزیت اصلی این سرویس، مدیریت یکپارچه و ارسال درب به درب است. فرستنده تنها کافی است کالا را در مبدأ تحویل دهد و شرکت حمل‌ونقل مسئولیت انتقال آن تا مقصد را بر عهده می‌گیرد.

به این ترتیب، گیرنده نیازی به پیگیری مراحل حمل یا مراجعه برای پرداخت هزینه‌های ارسال ندارد و فرآیند دریافت کالا ساده‌تر انجام می‌شود.

این نوع پس کرایه برای ارسال‌های شخصی، نمونه کالا، سفارش‌های تجاری کوچک و کسب‌وکارهایی که تعداد محدودی مرسوله بین‌المللی دارند، گزینه مناسبی محسوب می‌شود.

پس کرایه قراردادی چیست؟

پس‌ کرایه قراردادی نوعی توافق تجاری بین فرستنده و شرکت حمل‌ونقل است که در آن پرداخت هزینه‌های حمل طبق شرایط مشخص‌شده در قرارداد انجام می‌شود. برخلاف پس‌ کرایه سفارشی که هزینه هنگام تحویل هر مرسوله از گیرنده دریافت می‌شود، در این روش پرداخت‌ها معمولاً در دوره‌های زمانی مشخص مانند پایان ماه یا بر اساس توافق طرفین تسویه می‌شوند.

این مدل پرداخت بیشتر برای شرکت‌ها و کسب‌وکارهایی مناسب است که تعداد زیادی ارسال در طول ماه دارند و به‌دنبال مدیریت بهتر هزینه‌های حمل، کاهش پرداخت‌های جداگانه و ساده‌سازی فرآیندهای مالی خود هستند؛ برای مثال، یک شرکت بازرگانی که هر هفته چندین محموله بین‌المللی ارسال می‌کند، می‌تواند به جای پرداخت جداگانه هزینه هر ارسال، با شرکت حمل‌ونقل قرارداد داشته باشد و هزینه‌ها را طبق برنامه مشخص تسویه کند.

آیا هزینه گمرک نیز جزو هزینه پس‌ کرایه محسوب می‌شود؟

خیر. پس‌ کرایه فقط به هزینه حمل‌ونقل مربوط می‌شود و لزوماً شامل سایر هزینه‌های واردات نیست.

در بسیاری از ارسال‌های بین‌المللی، گیرنده علاوه بر کرایه حمل، ممکن است ملزم به پرداخت هزینه‌هایی مثل حقوق و عوارض گمرکی، مالیات، هزینه ترخیص، انبارداری یا سایر هزینه‌های قانونی کشور مقصد نیز باشد.

بنابراین، پرداخت پس‌ کرایه به این معنا نیست که تمامی هزینه‌های مربوط به واردات کالا در آن لحاظ شده است. به‌طور کلی:

تفاوت پس کرایه با پیش کرایه در باربری چیست؟

در پیش‌ کرایه، هزینه حمل‌ و نقل بار در مبدأ و قبل از ارسال توسط فرستنده پرداخت می‌شود. یعنی فرستنده هنگام تحویل بار به شرکت حمل‌ و نقل، کرایه را می‌پردازد و گیرنده بدون پرداخت مبلغی، کالا را تحویل می‌گیرد. این روش معمولا زمانی استفاده می‌شود که فروشنده مسئولیت کامل ارسال کالا را برعهده دارد یا می‌خواهد خریدار درگیر پرداخت کرایه نباشد.

در پس‌ کرایه، هزینه حمل در مقصد و هنگام تحویل کالا توسط گیرنده پرداخت می‌شود. این روش بیشتر در معاملات غیرحضوری یا ارسال‌های پستی کاربرد دارد، زیرا خریدار تنها زمانی هزینه را می‌پردازد که از رسیدن کالا مطمئن شود.

به‌ طور خلاصه، در پیش‌ کرایه پرداخت در مبدا انجام می‌شود و در پس‌ کرایه در مقصد پرداخت انجام می‌شود. پیش‌ کرایه برای اطمینان فرستنده از تسویه سریع مناسب است، در حالی‌ که پس‌ کرایه به خریدار اطمینان بیشتری نسبت به دریافت کالا می‌دهد.

آیا همه محموله‌ها واجد شرایط خدمات پس‌ کرایه هستند؟

پاسخ این سوال به نوع کالا بستگی دارد. این روش پرداخت معمولاً برای محصولات متعارف و بدون ریسک مانند البسه، لوازم منزل، کالاهای دیجیتال و مواد مصرفی عادی قابل استفاده است؛ زیرا محاسبه هزینه حمل آن‌ها ساده و بدون حاشیه است.

اما برای محصولات خاص و پرمخاطره از قبیل مواد شیمیایی، کالاهای آتش‌زا یا محموله‌های با ابعاد غیرمتداول، عموماً از سرویس پس‌ کرایه استفاده نمی‌شود و شیوه‌های پرداخت دیگری برای هزینه حمل در نظر گرفته می‌شود.

پس‌کرایه در حمل‌ونقل داخلی و بین‌ المللی

• حمل‌ونقل داخلی: وقتی بار در داخل ایران حمل می‌شود، کرایه معمولاً هنگام رسیدن بار به مقصد و به تومان پرداخت می‌شود. نرخ‌ها توسط سازمان راهداری یا شرکت‌های حمل خصوصی مشخص می‌شوند و بارنامه‌ها هم داخل کشور صادر می‌شوند و تحت نظارت سازمان حمل‌ونقل جاده‌ای هستند. معمولاً می‌توان رسید پرداخت را دریافت کرد و با سیستم‌های رهگیری داخلی، مسیر بار را تا رسیدن به مقصد دنبال کرد.
• حمل‌ونقل بین‌المللی: وقتی بار از یک کشور به کشور دیگر فرستاده می‌شود، کرایه اغلب به ارز خارجی مثل دلار یا یورو پرداخت می‌شود. مبلغ و نحوه پرداخت در قرارداد یا بارنامه بین‌المللی ثبت می‌شود تا همه طرف‌ها بدانند چه کسی چه مسئولیتی دارد. علاوه بر کرایه حمل، هزینه‌های بیمه، گمرک و ترخیص هم جداگانه محاسبه می‌شود

چرا از روش پس کرایه استفاده می‌شود؟

استفاده از روش پس کرایه در حمل و نقل بین‌المللی دلایل و کاربردهای مختلفی دارد:

• کاهش ریسک مالی برای فرستنده: در این روش، فرستنده نگران پرداخت هزینه‌های حمل‌ونقل نمی‌شود. این می‌تواند برای صادرکنندگانی که با خریداران جدید کار می‌کنند یا می‌خواهند ریسک مالی خود را به حداقل برسانند، مفید باشد.
• کنترل بیشتر برای گیرنده: در برخی موارد، واردکننده ترجیح می‌دهد کنترل کامل بر هزینه‌های حمل‌ونقل داشته باشد، زیرا ممکن است با شرکت‌های حمل‌ونقل خاصی قراردادهای بهتری داشته باشد یا بتواند تخفیف‌های بیشتری دریافت کند.
• توافقات تجاری و اینکوترمز: نوع پرداخت کرایه حمل اغلب توسط شرایط اینکوترمز (Incoterms) مشخص می‌شود. اینکوترمز مجموعه‌ای از قواعد استاندارد بین‌المللی است که وظایف، ریسک‌ها و هزینه‌های مربوط به تحویل کالا از فروشنده به خریدار را تعیین می‌کند. برای مثال، در اینکوترمز CFR یا CIF، فروشنده هزینه حمل تا بندر مقصد را پرداخت می‌کند (پیش‌پرداخت)، اما پس از رسیدن کالا به مقصد، خریدار مسئول هزینه‌های داخلی و ترخیص است.

بارنامه در پس کرایه چه نقشی دارد؟

بارنامه، سندی قانونی است که توسط شرکت حمل و نقل برای فرستنده صادر می‌شود. در این سند، مشخصات کالا مانند مقدار و نوع بار و همچنین مقصد نهایی درج می‌شود.

اگر قصد دارید کالایی را به صورت پس کرایه ارسال کنید، باید دقت کنید که پس کرایه در بارنامه ثبت شده باشد. این موضوع به شرکت حمل و نقل و راننده این امکان را می‌دهد که به صورت قانونی، از گیرنده تقاضای وجه کنند.

آشنایی با بارنامه در حمل و نقل بین المللی به شما کمک می‌کند که حمل‌ و نقل کالاهای خود را بهتر مدیریت کنید و از مشکلات احتمالی جلوگیری کنید.

آیا اداره پست پس کرایه دارد؟

از جمله خدمات خوب اداره پست آن است که گزینه پس کرایه پست یا پس کرایه سفارشی فعال است و شما می‌توانید حمل کالای خود را به این بخش بسپارید و بدون توجه به وزن و اندازه بار و مسافتی که قرار است از مبدا تا مقصد طی کند، بسته خود را ارسال نمایید.

قبل از ارسال پس کرایه باید به چه نکاتی توجه کنیم؟

پیش از انتخاب روش پس‌ کرایه، بهتر است چند مورد را با شرکت حمل و گیرنده مشخص کنید:

• آیا سرویس پس‌کرایه برای کشور مقصد و نوع کالای شما ارائه می‌شود؟
• مبلغ کرایه بر چه اساسی محاسبه خواهد شد؟
• چه هزینه‌هایی بر عهده گیرنده و چه هزینه‌هایی بر عهده فرستنده است؟
• آیا بیمه، هزینه اسناد یا خدمات جانبی در مبلغ اعلام‌شده لحاظ شده است؟
• در صورت عدم تحویل گرفتن محموله توسط گیرنده، مسئولیت هزینه بازگشت کالا با چه کسی خواهد بود؟
• نحوه پرداخت کرایه در بارنامه یا توافق حمل چگونه ثبت می‌شود؟

مشخص کردن این موارد، قبل از ارسال، از بروز هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده یا اختلاف بین طرفین جلوگیری می‌کند.

پست بین المللی پی اس پی و خدمات پس‌ کرایه

پست بین المللی پی اس پی اکسپرس، راهی قابل اطمینان، موثر، سریع و مقرون‌به صرفه برای حمل و نقل بین المللی و ارسال بار به خارج از کشور است. این مجموعه با داشتن نمایندگی در کشورهای چین، امارات و ترکیه و با اخذ تمامی مجوزهای قانونی، مجموعه‌ای کامل از خدمات حمل بار هوایی را از اقصی نقاط دنیا به مشتریان خود ارائه می‌دهد.

در پست بین المللی پی اس پی اکسپرس، مرسوله‌های پستی به صورت اکسپرس ارسال می‌شود و پرداخت هزینه‌های باربری نیز در اغلب موارد، به‌صورت پس کرایه انجام می‌شود تا مشتری از هر نظر با خیال آسوده بار خود را به سراسر دنیا ارسال نماید.

این مجموعه با داشتن ریل اختصاصی در گمرک فرودگاه امام خمینی به صورت یک روزه بارهای مشتریان را از گمرک این فرودگاه ترخیص می‌نماید. جهت اطلاعات بیشتر در این زمینه با شماره 02142281 تماس بگیرید

سوالات متداول