پس کرایه چیست؟ بررسی کامل قوانین، کاربرد و هزینه‌ها

پس‌ کرایه یکی از روش‌های رایج پرداخت هزینه حمل در تجارت بین‌المللی است که در آن کرایه حمل توسط گیرنده در مقصد پرداخت می‌شود. با وجود کاربرد گسترده این روش، هنوز بسیاری از افراد آن را با پرداخت در محل (COD) اشتباه می‌گیرند یا تصور می‌کنند تمامی هزینه‌های مربوط به حمل و واردات کالا را شامل می‌شود.

آشنایی با نحوه عملکرد پس‌ کرایه، تفاوت آن با پیش‌ کرایه، مسئولیت هر یک از طرفین و هزینه‌هایی که در این روش پرداخت می‌شوند، به فرستندگان و گیرندگان کالا کمک می‌کند تا هنگام ارسال یا دریافت محموله، تصمیم آگاهانه‌تری بگیرند.

در ادامه این مطلب از پست بین المللی پی اس پی اکسپرس پس‌ کرایه را به‌طور کامل بررسی می‌کنیم و با نحوه محاسبه هزینه، انواعی که دارد، تفاوت آن با سایر روش‌های پرداخت کرایه حمل و نکات مهمی که باید درباره آن بدانید، آشنا می‌شوید.

پس کرایه چیست؟

پس کرایه یکی از اصطلاحات حمل و نقل بین المللی است و در تجارت بسیار مورد استفاده قرار می‌گیرد. به زبان ساده، پس کرایه به معنای پرداخت هزینه حمل و نقل (کرایه حمل) توسط گیرنده کالا (واردکننده یا خریدار) در مقصد است. در این روش، فرستنده کالا (صادرکننده یا فروشنده) هیچ هزینه‌ای بابت حمل و نقل در مبدأ پرداخت نمی‌کند و این مسئولیت به طور کامل بر عهده دریافت‌کننده محموله در زمان تحویل گذاشته می‌شود.

پس‌ کرایه در تجارت و حمل‌ و نقل به‌دلیل ایجاد انعطاف‌ پذیری مالی، تسهیل در فرآیند فروش و کاهش ریسک، برای خریدار بسیار حائز اهمیت است.

فروشگاه‌های اینترنتی و شرکت‌های پخش عمده از این روش برای جذب مشتری و سرعت بخشیدن به روند ارسال کالا استفاده می‌کنند. با وجود مزایای فراوان، پس‌ کرایه ممکن است در مواردی باعث افزایش هزینه برای فرستنده شود؛ به‌ ویژه زمانی که گیرنده از تحویل کالا خودداری کند و بسته ناچار به بازگشت باشد. با این حال، به‌دلیل ایجاد اطمینان، تسهیل حسابداری و گسترش تجارت غیرحضوری، پس‌ کرایه امروزه یکی از روش‌های مهم و پرکاربرد در سیستم‌های حمل‌ و نقل و فروش محسوب می‌شود.

خدمات پس کرایه یکی از خدمات ارائه شده در پست بین المللی پی اس پی است که برای تمامی سرویس‌های حمل و نقل بین المللی برقرار است. از طریق این سرویس مشتریان می‌توانند هزینه پست بین المللی را پس از ارسال بسته و تحویل به گیرنده پرداخت نمایند. 

تفاوت پس‌ کرایه با پرداخت در محل (COD)

بسیاری از افراد تصور می‌کنند پس‌ کرایه همان پرداخت در محل (Cash on Delivery یا COD) است؛ در حالی که این دو مفهوم با هم تفاوت دارند.

در پس‌ کرایه (Freight Collect)، فقط هزینه حمل‌ونقل توسط گیرنده در مقصد پرداخت می‌شود و مبلغ کالا معمولاً طبق توافق بین خریدار و فروشنده، از روش دیگری تسویه شده است، اما در پرداخت در محل (COD)، گیرنده هنگام تحویل کالا، بهای کالا را پرداخت می‌کند و شرکت حمل یا پست، مبلغ را بعد از کسر کارمزد به فروشنده منتقل می‌کند.

به همین دلیل، در حمل‌ونقل بین‌المللی زمانی که از اصطلاح پس‌کرایه استفاده می‌شود، معمولاً منظور پرداخت کرایه حمل توسط گیرنده است، نه دریافت مبلغ کالا هنگام تحویل.

انواع پس کرایه

پس کرایه با توجه به نوع سرویس، شیوه همکاری و شرایط پرداخت می‌تواند به شکل‌های مختلفی ارائه شود. دو نوع رایج آن شامل پس‌کرایه سفارشی و پس‌کرایه قراردادی است که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم:

پس‌ کرایه سفارشی چیست؟

پس‌ کرایه سفارشی یکی از رایج‌ترین روش‌های ارسال است که در آن هزینه حمل در مقصد و توسط گیرنده پرداخت می‌شود. در این روش، فرستنده، کالا را به شرکت حمل‌ونقل تحویل می‌دهد و هزینه ارسال هنگام تحویل کالا به مقصد از گیرنده دریافت می‌شود.

مزیت اصلی این سرویس، مدیریت یکپارچه و ارسال درب به درب است. فرستنده تنها کافی است کالا را در مبدأ تحویل دهد و شرکت حمل‌ونقل مسئولیت انتقال آن تا مقصد را بر عهده می‌گیرد.

به این ترتیب، گیرنده نیازی به پیگیری مراحل حمل یا مراجعه برای پرداخت هزینه‌های ارسال ندارد و فرآیند دریافت کالا ساده‌تر انجام می‌شود.

این نوع پس کرایه برای ارسال‌های شخصی، نمونه کالا، سفارش‌های تجاری کوچک و کسب‌وکارهایی که تعداد محدودی مرسوله بین‌المللی دارند، گزینه مناسبی محسوب می‌شود.

پس کرایه قراردادی چیست؟

پس‌ کرایه قراردادی نوعی توافق تجاری بین فرستنده و شرکت حمل‌ونقل است که در آن پرداخت هزینه‌های حمل طبق شرایط مشخص‌شده در قرارداد انجام می‌شود. برخلاف پس‌ کرایه سفارشی که هزینه هنگام تحویل هر مرسوله از گیرنده دریافت می‌شود، در این روش پرداخت‌ها معمولاً در دوره‌های زمانی مشخص مانند پایان ماه یا بر اساس توافق طرفین تسویه می‌شوند.

این مدل پرداخت بیشتر برای شرکت‌ها و کسب‌وکارهایی مناسب است که تعداد زیادی ارسال در طول ماه دارند و به‌دنبال مدیریت بهتر هزینه‌های حمل، کاهش پرداخت‌های جداگانه و ساده‌سازی فرآیندهای مالی خود هستند؛ برای مثال، یک شرکت بازرگانی که هر هفته چندین محموله بین‌المللی ارسال می‌کند، می‌تواند به جای پرداخت جداگانه هزینه هر ارسال، با شرکت حمل‌ونقل قرارداد داشته باشد و هزینه‌ها را طبق برنامه مشخص تسویه کند.

هزینه ارسال پس کرایه چگونه محاسبه می‌شود؟

هزینه ارسال پس کرایه یک مبلغ ثابت برای همه مرسوله‌ها نیست و بر اساس شرایط هر ارسال تعیین می‌شود. در این روش، هزینه حمل توسط گیرنده در مقصد پرداخت می‌شود، اما مبلغ نهایی آن از قبل با توجه به جزئیات مربوط به محموله مشخص می‌شود.

در محاسبه پس کرایه، فقط وزن کالا اهمیت ندارد؛ بلکه عامل‌هایی مثل وزنی که بر اساس آن قیمت داده می‌شود، حجم بسته، مسیر ارسال، نوع کالا، هزینه پایه حمل، بیمه، اسناد حمل و خدمات موردنیاز نیز می‌توانند روی مبلغ نهایی تأثیر بگذارند.

در ادامه، مهم‌ترین عوامل مؤثر روی محاسبه هزینه پس کرایه را همراه با مثال بررسی می‌کنیم.

وزن واقعی و حجمی کالا؛ تعیین‌کننده اصلی هزینه ارسال پس کرایه

یکی از مهم‌ترین عوامل در محاسبه هزینه ارسال پس کرایه، وزن قابل پرداخت است. در حمل‌ونقل بین‌المللی، به‌خصوص حمل هوایی، شرکت‌های حمل، ابتدا وزن واقعی و وزن حجمی کالا را بررسی می‌کنند و هرکدام که بیشتر باشد، مبنای محاسبه هزینه قرار می‌گیرد.

وزن حجمی به‌خاطر فضایی که کالا در وسیله حمل اشغال می‌کند، اهمیت دارد. برای محاسبه آن از فرمول زیر استفاده می‌شود:

وزن حجمی = طول × عرض × ارتفاع (بر حسب سانتی‌متر) ÷ 6000

برای مثال، فرض کنید یک بسته دارای ابعاد زیر باشد:

•  طول: ۵۰ سانتی‌متر
•  عرض: ۴۰ سانتی‌متر
• ارتفاع: ۳۰ سانتی‌متر

وزن حجمی این بسته به شکل زیر محاسبه می‌شود:

۵۰ × ۴۰ × ۳۰ ÷ ۶۰۰۰ = ۱۰ کیلوگرم

اگر وزن واقعی کالا ۸ کیلوگرم باشد، چون وزن حجمی بیشتر از وزن واقعی است، هزینه ارسال بر اساس ۱0 کیلوگرم محاسبه می‌شود.

هزینه پایه حمل و تأثیر مسیر ارسال بر مبلغ پس کرایه

هزینه پایه حمل، اصلی‌ترین بخش مبلغ پس کرایه است و بر اساس عواملی مثل مسیر ارسال، کشور مبدأ و مقصد، فاصله بین دو کشور، نوع وسیله حمل و نرخ شرکت حمل‌ونقل تعیین می‌شود؛ برای مثال، هزینه ارسال یک بسته از چین به ایران با هزینه ارسال همان بسته به یک کشور اروپایی یکسان نیست؛ چراکه مسیر حمل، تعداد مراحل جابه‌جایی، ظرفیت خطوط حمل‌ونقل و شرایط هر مقصد روی نرخ نهایی تأثیر می‌گذارند.

همچنین نوع حمل نیز اهمیت دارد. هزینه ارسال یک کالا با هواپیما معمولاً با حمل دریایی یا زمینی متفاوت است؛ چراکه هر روش حمل، نرخ و شرایط محاسبه مخصوص به خود را دارد.

نوع کالا و شرایط حمل؛ عاملی مؤثر بر هزینه ارسال

نوع کالا نیز می‌تواند باعث تغییر هزینه پس کرایه شود. کالاهای معمولی معمولاً با نرخ استاندارد حمل می‌شوند، اما برخی کالاها به‌دلیل ماهیت خاص خود ممکن است نیازمند خدمات بیشتری باشند؛ برای مثال، ارسال یک کالای عمومی مانند پوشاک با ارسال کالایی که نیاز به بسته‌بندی محافظ، شرایط نگهداری ویژه یا مراقبت بیشتر دارد، هزینه یکسانی ندارد.

همچنین، کالاهای حساس یا دارای محدودیت‌های حمل ممکن است هزینه‌های اضافی ایجاد کنند.

بیمه حمل‌ونقل؛ هزینه‌ای برای محافظت از کالا

بیمه یکی دیگر از مواردی است که ممکن است در هزینه نهایی پس کرایه تأثیر داشته باشد. بیمه حمل‌ونقل، کالا را در برابر خطراتی مثل آسیب‌دیدگی یا مفقود شدن در طول مسیر تحت پوشش قرار می‌دهد.

اگر هزینه بیمه در مبدأ پرداخت نشده باشد و پرداخت آن بر عهده گیرنده قرار گرفته باشد، مبلغ بیمه نیز هنگام تحویل کالا به هزینه پس کرایه اضافه می‌شود.

هزینه اسناد و مدارک حمل

ارسال بین‌المللی کالا به مدارکی مثل بارنامه، مانیفست و سایر اسناد موردنیاز حمل‌ونقل نیاز دارد. در صورتی که هزینه صدور این مدارک در مبدأ پرداخت نشده باشد، ممکن است در قالب هزینه پس کرایه از گیرنده دریافت شود

نکته: در مقاله دیگری به طور کامل نحوه محاسبه هزینه پست بین المللی بررسی شده است، برای کسب اطلاعات بیشتر توصیه می‌کنیم مقاله “هزینه پست به خارج از کشور” را مطالعه نمایید.

آیا هزینه گمرک نیز جزو پس‌ کرایه محسوب می‌شود؟

خیر. پس‌ کرایه فقط به هزینه حمل‌ونقل مربوط می‌شود و لزوماً شامل سایر هزینه‌های واردات نیست.

در بسیاری از ارسال‌های بین‌المللی، گیرنده علاوه بر کرایه حمل، ممکن است ملزم به پرداخت هزینه‌هایی مثل حقوق و عوارض گمرکی، مالیات، هزینه ترخیص، انبارداری یا سایر هزینه‌های قانونی کشور مقصد نیز باشد.

بنابراین، پرداخت پس‌ کرایه به این معنا نیست که تمامی هزینه‌های مربوط به واردات کالا در آن لحاظ شده است.

تفاوت پس کرایه با پیش کرایه در باربری چیست؟

در پیش‌ کرایه، هزینه حمل‌ و نقل بار در مبدأ و قبل از ارسال توسط فرستنده پرداخت می‌شود. یعنی فرستنده هنگام تحویل بار به شرکت حمل‌ و نقل، کرایه را می‌پردازد و گیرنده بدون پرداخت مبلغی، کالا را تحویل می‌گیرد. این روش معمولا زمانی استفاده می‌شود که فروشنده مسئولیت کامل ارسال کالا را برعهده دارد یا می‌خواهد خریدار درگیر پرداخت کرایه نباشد.

در پس‌ کرایه، هزینه حمل در مقصد و هنگام تحویل کالا توسط گیرنده پرداخت می‌شود. این روش بیشتر در معاملات غیرحضوری یا ارسال‌های پستی کاربرد دارد، زیرا خریدار تنها زمانی هزینه را می‌پردازد که از رسیدن کالا مطمئن شود.

به‌ طور خلاصه، در پیش‌ کرایه پرداخت در مبدا انجام می‌شود و در پس‌ کرایه در مقصد پرداخت انجام می‌شود. پیش‌ کرایه برای اطمینان فرستنده از تسویه سریع مناسب است، در حالی‌ که پس‌ کرایه به خریدار اطمینان بیشتری نسبت به دریافت کالا می‌دهد.

آیا همه محموله‌ها واجد شرایط خدمات پس‌ کرایه هستند؟

پاسخ این سوال به نوع کالا بستگی دارد. این روش پرداخت معمولاً برای محصولات متعارف و بدون ریسک مانند البسه، لوازم منزل، کالاهای دیجیتال و مواد مصرفی عادی قابل استفاده است؛ زیرا محاسبه هزینه حمل آن‌ها ساده و بدون حاشیه است.

اما برای محصولات خاص و پرمخاطره از قبیل مواد شیمیایی، کالاهای آتش‌زا یا محموله‌های با ابعاد غیرمتداول، عموماً از سرویس پس‌ کرایه استفاده نمی‌شود و شیوه‌های پرداخت دیگری برای هزینه حمل در نظر گرفته می‌شود.

پس‌کرایه در حمل‌ونقل داخلی و بین‌ المللی

• حمل‌ونقل داخلی: وقتی بار در داخل ایران حمل می‌شود، کرایه معمولاً هنگام رسیدن بار به مقصد و به تومان پرداخت می‌شود. نرخ‌ها توسط سازمان راهداری یا شرکت‌های حمل خصوصی مشخص می‌شوند و بارنامه‌ها هم داخل کشور صادر می‌شوند و تحت نظارت سازمان حمل‌ونقل جاده‌ای هستند. معمولاً می‌توان رسید پرداخت را دریافت کرد و با سیستم‌های رهگیری داخلی، مسیر بار را تا رسیدن به مقصد دنبال کرد.
• حمل‌ونقل بین‌المللی: وقتی بار از یک کشور به کشور دیگر فرستاده می‌شود، کرایه اغلب به ارز خارجی مثل دلار یا یورو پرداخت می‌شود. مبلغ و نحوه پرداخت در قرارداد یا بارنامه بین‌المللی ثبت می‌شود تا همه طرف‌ها بدانند چه کسی چه مسئولیتی دارد. علاوه بر کرایه حمل، هزینه‌های بیمه، گمرک و ترخیص هم جداگانه محاسبه می‌شود

چرا از روش پس کرایه استفاده می‌شود؟

استفاده از روش پس کرایه در حمل و نقل بین‌المللی دلایل و کاربردهای مختلفی دارد:

• کاهش ریسک مالی برای فرستنده: در این روش، فرستنده نگران پرداخت هزینه‌های حمل‌ونقل نمی‌شود. این می‌تواند برای صادرکنندگانی که با خریداران جدید کار می‌کنند یا می‌خواهند ریسک مالی خود را به حداقل برسانند، مفید باشد.
• کنترل بیشتر برای گیرنده: در برخی موارد، واردکننده ترجیح می‌دهد کنترل کامل بر هزینه‌های حمل‌ونقل داشته باشد، زیرا ممکن است با شرکت‌های حمل‌ونقل خاصی قراردادهای بهتری داشته باشد یا بتواند تخفیف‌های بیشتری دریافت کند.
• توافقات تجاری و اینکوترمز: نوع پرداخت کرایه حمل اغلب توسط شرایط اینکوترمز (Incoterms) مشخص می‌شود. اینکوترمز مجموعه‌ای از قواعد استاندارد بین‌المللی است که وظایف، ریسک‌ها و هزینه‌های مربوط به تحویل کالا از فروشنده به خریدار را تعیین می‌کند. برای مثال، در اینکوترمز CFR یا CIF، فروشنده هزینه حمل تا بندر مقصد را پرداخت می‌کند (پیش‌پرداخت)، اما پس از رسیدن کالا به مقصد، خریدار مسئول هزینه‌های داخلی و ترخیص است.

بارنامه در پس کرایه چه نقشی دارد؟

بارنامه، سندی قانونی است که توسط شرکت حمل و نقل برای فرستنده صادر می‌شود. در این سند، مشخصات کالا مانند مقدار و نوع بار و همچنین مقصد نهایی درج می‌شود.

اگر قصد دارید کالایی را به صورت پس کرایه ارسال کنید، باید دقت کنید که پس کرایه در بارنامه ثبت شده باشد. این موضوع به شرکت حمل و نقل و راننده این امکان را می‌دهد که به صورت قانونی، از گیرنده تقاضای وجه کنند.

آشنایی با بارنامه در حمل و نقل بین المللی به شما کمک می‌کند که حمل‌ و نقل کالاهای خود را بهتر مدیریت کنید و از مشکلات احتمالی جلوگیری کنید.

آیا اداره پست پس کرایه دارد؟

از جمله خدمات خوب اداره پست آن است که گزینه پس کرایه پست یا پس کرایه سفارشی فعال است و شما می‌توانید حمل کالای خود را به این بخش بسپارید و بدون توجه به وزن و اندازه بار و مسافتی که قرار است از مبدا تا مقصد طی کند، بسته خود را ارسال نمایید.

پست بین المللی پی اس پی و خدمات پس‌ کرایه

پست بین المللی پی اس پی اکسپرس، راهی قابل اطمینان، موثر، سریع و مقرون‌به صرفه برای حمل و نقل بین المللی و ارسال بار به خارج از کشور است. این مجموعه با داشتن نمایندگی در کشورهای چین، امارات و ترکیه و با اخذ تمامی مجوزهای قانونی، مجموعه‌ای کامل از خدمات حمل بار هوایی را از اقصی نقاط دنیا به مشتریان خود ارائه می‌دهد.

در پست بین المللی پی اس پی اکسپرس، مرسوله‌های پستی به صورت اکسپرس ارسال می‌شود و پرداخت هزینه‌های باربری نیز در اغلب موارد، به‌صورت پس کرایه انجام می‌شود تا مشتری از هر نظر با خیال آسوده بار خود را به سراسر دنیا ارسال نماید.

این مجموعه با داشتن ریل اختصاصی در گمرک فرودگاه امام خمینی به صورت یک روزه بارهای مشتریان را از گمرک این فرودگاه ترخیص می‌نماید. جهت اطلاعات بیشتر در این زمینه با شماره 02142281 تماس بگیرید

سوالات متداول