تصور کنید کالایی وجود دارد که در کشورمان تولید نمیشود ولی برای صنایع داخلی یا تحقیقات علمی مهم و ضروری است. در چنین شرایطی، دولت برای تسهیل واردات این کالاها، مجوزی به نام مجوز معافیت گمرکی صادر میکند.
این مجوز به واردکننده اجازه میدهد تا کالای مورد نظر را بدون پرداخت حقوق گمرکی وارد کشور کند. به عبارت سادهتر، انگار که دولت به واردکننده اعلام میکند که ما میدانیم که این کالا در داخل کشور تولید نمیشود و برای شما مهم است، پس اجازه میدهیم بدون پرداخت مالیات گمرکی آن را وارد کنید.
دریافت مجوز معافیت گمرکی میتواند برای واردکنندگان کالاهای خاص بسیار مفید باشد. این مجوز باعث کاهش هزینههای واردات و در نتیجه کاهش قیمت تمام شده کالا برای مصرفکننده میشود. اما چگونه میتوان این مجوز را دریافت کرد؟ چه کسانی مشمول آن میشوند؟ با پست بین المللی پی اس پی همراه باشید تا نگاهی به جزئیات آن بیندازیم.
چرا به مجوز معافیت گمرکی نیاز داریم؟
بزرگترین مزیت این مجوز، کاهش هزینههای واردات است که به نفع تولیدکنندگان و مصرفکنندگان خواهد بود. بهعلاوه برخی صنایع مانند صنایع دانشبنیان یا صنایع استراتژیک برای توسعه نیاز به واردات تجهیزات و مواد اولیه خاصی دارند و معافیت گمرکی به این صنایع کمک میکند تا با هزینه کمتری به فعالیت خود ادامه دهند. همچنین این مجوز میتواند روند واردات کالا را تسهیل کند و به افزایش حجم تجارت کمک کند.
مراحل اخذ مجوز معافیت گمرکی
دریافت مجوز معافیت گمرکی برای بسیاری از واردکنندگان، به ویژه آنهایی که کالاهای خاصی را وارد میکنند، میتواند فرآیند پیچیدهای باشد. اما با دنبال کردن مراحل زیر، میتوانید این فرآیند را سادهتر کنید:
- شناسایی کالاهایی که مشمول معافیت گمرکی میشوند که معمولا در داخل کشور تولید نمیشوند یا تولید آنها بهصرفه نیست.
- در سامانه مربوطه میتوانید درخواست آنلاین خود را ثبت کنید. با این کار، پرونده شما به صورت رسمی آغاز میشود.
- پس از ثبت درخواست، یک کد رهگیری دریافت خواهید کرد که به شما امکان میدهد تا مراحل پیشرفت درخواستتان را پیگیری کنید.
- با مراجعه به سازمان صنعت و معدن استان خود، درخواست خود را به صورت حضوری پیگیری کنید.
- کد رهگیری خود را به کارشناسی که مسئول بررسی درخواست شما است، ارائه دهید.
- کارشناس کالاهای درخواست شده توسط شما را بررسی میکند تا مطمئن شود که این کالاها در داخل کشور تولید نمیشوند.
- درخواست شما به همراه مدارک لازم به دفتر استان ارسال میشود.
- شما باید تعهد محضری بدهید که اطلاعات ارائه شده توسط شما صحیح است.
- در یک جلسه رسمی، درباره اعطای مجوز معافیت گمرکی به کالاهای شما تصمیمگیری میشود.
- در صورت تایید درخواست، یک کد رهگیری 14 رقمی به شما داده میشود که نشاندهنده صدور مجوز است.
- کد رهگیری را به گمرک ارائه دهید تا فرآیند ترخیص کالاهای شما با معافیت گمرکی انجام شود.
انواع معافیت های گمرکی
همانطور که گفته شد، معافیتهای گمرکی تخفیفهایی هستند که در برخی موارد به کالاهای وارداتی تعلق میگیرند. این تخفیفات به دلایل مختلفی مانند: حمایت از تولید داخلی، توسعه فناوری، کمکهای بشردوستانه و … اعمال میشوند. به صورت کلی میتوان چهار گروه کلی معرفی کرد که امکان دریافت مجوز معافیت گمرکی را دارند.
معافیت برای کالاهای تولیدی
ماشینآلات و تجهیزات:
بسیاری از واحدهای تولیدی برای افزایش تولید و بهبود کیفیت محصولات خود به ماشینآلات و تجهیزات پیشرفته نیاز دارند. این نوع کالاها اغلب از پرداخت حقوق گمرکی معاف هستند.
مواد اولیه:
مواد اولیه مورد نیاز برای تولید محصولات مختلف نیز ممکن است از پرداخت حقوق و عوارض گمرکی معاف شوند.
معافیت برای کالاهای خاص
چای، طلا و نقره: کالاهایی مانند چای، شمش طلا و نقره در شرایط خاصی ممکن است از پرداخت برخی تعرفهها معاف شوند.
نمونههای تجاری: نمونههای تجاری که ارزش کمی دارند، اغلب از پرداخت حقوق گمرکی معاف هستند.
لوازم شخصی و اسبابکشی: افرادی که به ایران مهاجرت میکنند یا از ایران خارج میشوند، میتوانند از معافیت گمرکی برای لوازم شخصی و اسبابکشی خود استفاده کنند.
کالاهای اهدایی: کالاهای اهدایی به سازمانهای خیریه و بشردوستانه، معمولاً از پرداخت حقوق گمرکی معاف هستند.
کالاهای فرهنگی: اشیای باستانی، آثار هنری و کتابها در برخی موارد از پرداخت حقوق گمرکی معاف هستند.
کالاهای مربوط به رویدادهای بینالمللی: کالاهایی که برای برگزاری رویدادهای بینالمللی وارد کشور میشوند، ممکن است از پرداخت حقوق گمرکی معاف شوند.
معافیت برای برخی سازمانها و افراد
سازمانهای دولتی: برخی سازمانهای دولتی مانند وزارت دفاع برای واردات کالاهای خاص، از معافیت گمرکی برخوردار هستند.
نمایندگان خارجی: روسای کشورهای خارجی، دیپلماتها و نمایندگان سازمانهای بینالمللی برای کالاهای شخصی خود، معافیت گمرکی دارند.
معافیت برای برخی فعالیتها
ترانزیت: کالاهایی که از ایران عبور میکنند و وارد کشور دیگری میشوند، از پرداخت حقوق گمرکی معاف هستند.
تعلیف دام: دامهایی که برای تعلیف به کشورهای دیگر برده میشوند و سپس به ایران بازمیگردند، از پرداخت حقوق گمرکی معاف هستند.
همانطور که در بالا ذکر شد، در ایران انواع مختلفی از معافیتها وجود دارد که افراد مختلفی میتوانند نسبت به دریافت مجوز معافیت گمرکی اقدام کنند. در ادامه، به برخی دیگر از این معافیتها به صورت مفصلتر اشاره میکنیم:
معافیتهای قانونی: معافیتهای قانونی بر اساس قوانین و مقررات گمرکی و تجاری ایران، اعمال میشود. برخی از این معافیتها عبارتند از:
- برای مصارف ضروری از جمله دارو، تجهیزات پزشکی، و مواد غذایی
- برای مصارف آموزشی و پژوهشی
- برای مصارف فرهنگی و هنری
- برای مصارف ورزشی
- برای مصارف خیریه
معافیتهای قراردادی: در این نوع بر اساس قراردادهای بینالمللی که ایران به آنها پیوسته است، اعمال میشود که عبارتند از:
- برای اجرای پروژههای مشترک بینالمللی
- برای صادرات کالاهای ایرانی
- برای سرمایهگذاری خارجی
معافیتهای توافقی: بر اساس توافقات بین دولت ایران و دولتهای دیگر تعیین میشود که شامل موارد زیر هستند:
- برای نمایشگاههای بینالمللی
- برای مسابقات ورزشی بینالمللی
- برای جشنوارههای فرهنگی و هنری بینالمللی
معافیتهای تقدیری: به صورت موردی و با تشخیص مقامات ذیصلاح، اعمال میشود. برخی از این معافیتها عبارتند از:
- برای مصارف درمانی خاص
- برای مصارف تحقیقاتی خاص
- برای مصارف فرهنگی و هنری خاص
مدارک لازم برای ترخیص کالاهای معاف از گمرک
برای اینکه بتوانید کالای خود را که مشمول مجوز معافیت گمرکی شده است، از گمرک ترخیص کنید به مجموعه کاملی از مدارک نیاز دارید. این مدارک به گمرک کمک میکند تا صحت اطلاعات شما را تأیید کرده و روند ترخیص را به درستی و با سرعت انجام دهد.
مدارک مورد نیاز به طور معمول عبارتند از:
- مجوز صنعتی: این مجوز نشان میدهد که شما مجاز به فعالیت در حوزه مرتبط با کالای وارداتی هستید.
- سفارش خرید: این سند نشان میدهد که شما کالای مورد نظر را به صورت رسمی سفارش دادهاید.
- پیشفاکتور: این سند جزئیات اولیه کالا مانند قیمت، مقدار و مشخصات فنی را مشخص میکند.
- کاتالوگ یا مشخصات فنی: برای برخی کالاها مانند خودرو یا ماشینآلات، ارائه کاتالوگ یا مشخصات فنی الزامی است.
- فاکتور تجاری: این سند مهمترین سند است و ارزش واقعی کالا را نشان میدهد.
- بارنامه: این سند نشان میدهد که کالا از مبدا به مقصد حمل شده است.
- فاکتور انبار: در برخی موارد، فاکتور انبار نیز مورد نیاز است.
- اظهارنامه عرضه ارز: این سند برای اثبات پرداخت ارز برای خرید کالا مورد نیاز است.
معافیت های گمرکی برای شرکتهای دانش بنیان
فعالان شرکتهای استارتاپی برای دریافت مجوز معافیت گمرکی دانش بنیان باید برخی از شرایط زیر را دارا باشند تا بتوانند از مزایای این طرح استفاده کنند.
تاییدیه دانش بنیان: شرکت متقاضی باید دارای تاییدیه دانشبنیان از سوی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری باشد.
ثبتنام در سامانه دانش بنیان: شرکت باید در سامانه دانشبنیان ثبتنام کرده و اطلاعات خود را به روز نگه دارد.
استفاده از کالا برای فعالیتهای دانش بنیان: کالاهای وارداتی باید صرفاً برای فعالیتهای تحقیق و توسعه یا تولید محصولات دانشبنیان استفاده شوند.
عدم ساخت داخل: کالاهایی که در داخل کشور تولید میشوند یا ساخت داخلی آنها مقرون به صرفه است، مشمول معافیت نمیشوند.
در صورت داشتن این شرایط شرکتهای دانشبنیان میتوانند درخواست خود را به همراه مدارکی همچون: تاییدیه دانشبنیان، پروانه بهرهبرداری، گواهی ثبت اختراع (در صورت وجود)، پروفرما یا ثبت سفارش و سایر مدارک مرتبط با فعالیتهای شرکت را در سامانه دانش بنیان ثبت کنند. پس از بررسی درخواست و تایید آن مجوز معافیت گمرکی صادر میشود. معافیتهایی که پس از آن نصیب این شرکتها میشود عبارتند از:
معافیت از عوارض صادراتی: کلیه کالاها و خدمات تولیدی شرکتهای دانشبنیان از پرداخت عوارض صادراتی معاف هستند.
معافیت از حقوق گمرکی، سود بازرگانی و عوارض برای واردات کالاهای غیرتجاری: این معافیت برای کالاهایی مانند: ماشینآلات، تجهیزات، مواد اولیه و قطعات مورد نیاز برای انجام فعالیتهای تحقیق و توسعه و تولید محصولات دانشبنیان در نظر گرفته شده است.
معافیتهای ویژه برای ماشینآلات خط تولید: شرکتهای دانشبنیان میتوانند برای واردات ماشینآلات خط تولید مورد نیاز خود از معافیتهای ویژهای بهرهمند شوند. این معافیتها مشمول شرایط خاصی مانند: عدم ساخت داخل و استفاده از ماشینآلات در تولید محصولات دانش بنیان است.
معافیتهای گمرکی مناطق آزاد اقتصادی
مناطق آزاد اقتصادی در ایران از مزایای ویژهای برخوردار هستند که یکی از مهمترین آنها داشتن مجوز معافیت گمرکی است. این معافیتها به این مناطق اجازه میدهد تا در زمینه تجارت خارجی و سرمایهگذاری خارجی بسیار فعالتر باشند.
به صورت کلی کالاهایی که وارد مناطق آزاد میشوند، از پرداخت حقوق گمرکی، سود بازرگانی و سایر عوارض معاف هستند. این امر باعث میشود که هزینههای تولید و واردات در این مناطق بسیار کاهش یابد.
مناطق آزاد محدودیتهای کمتری برای واردات و صادرات کالا دارند. به عبارت دیگر، کالاهایی که واردات یا صادرات آنها در سایر نقاط کشور ممنوع است، ممکن است در مناطق آزاد آزادانه تردد کنند. همچنین کالاهایی که از طریق مناطق آزاد ترانزیت میشوند، از تسهیلات ویژهای برخوردار هستند.
معافیت های گمرکی برای مسافران و مرزنشینان
برای تسهیل سفر و تشویق به تجارت مرزی، قوانین خاصی برای معافیت از پرداخت عوارض گمرکی برای مسافران و ساکنان مناطق مرزی در نظر گرفته شده است.
هر مسافر میتواند تا سقف مشخصی (معمولاً 80 دلار) کالا همراه خود بیاورد بدون اینکه نیاز به پرداخت عوارض گمرکی باشد. البته کالاهای همراه مسافر باید برای استفاده شخصی باشد و جنبه تجاری نداشته باشد که تشخیص این موضوع بر عهده گمرک است.
بهعلاوه افرادی که در مناطق نزدیک مرز زندگی میکنند، میتوانند با دریافت کارت مرزنشینی از مزایای خاصی بهرهمند شوند. برای مثال دارندگان کارت مرزنشینی سهمیه ارزی مشخصی دارند و میتوانند کالاهایی را با تخفیف از عوارض وارد کنند. در این بین تعاونیهای مرزنشینی نیز میتوانند از مزایای داشتن مجوز معافیت گمرکی بهرهمند شوند.
معافیت گمرکی برای ملوانان
ملوانان کشتیهایی با ظرفیت کمتر از 500 تن میتوانند سالانه تا سقف 240.000.000 ریال کالا را بدون پرداخت سود بازرگانی وارد کشور کنند.
کلام آخر
پیش از اقدام برای دریافت مجوز معافیت گمرکی ضروری است به چند نکته مهم توجه شود. نخست، نوع معافیت مورد نیاز خود را به دقت مشخص کنید. سپس، کلیه مدارک و مستندات لازم را با دقت و کامل آماده کرده و از صحت و اعتبار آنها اطمینان حاصل نمایید.
همچنین آشنایی با قوانین و مقررات حاکم بر معافیتهای گمرکی و همچنین بهرهگیری از راهنمایی کارشناسان گمرک در این مسیر بسیار موثر خواهد بود. با رعایت این نکات، میتوانید فرآیند دریافت مجوز معافیت گمرکی را به نحو مطلوب طی کرده و از مزایای آن بهرهمند شوید.
گفتنیست، شرکت پست بین المللی پی اس پی در حوزه حمل و نقل بین المللی، ترخیص کالا از گمرک و واردات و صادرات کالا فعالیت میکند. برای کسب اطلاعات بیشتر با شماره 02142281 تماس بگیرید.
سوالات متداول
آیا در واردات موقت واردکنندگان معافیت گمرکی دارند؟
در واردات موقت تجار از پرداخت حقوق ورودی معاف هستند اما تنظیم و ارائه اظهارنامه و انجام امور گمرکی برای واردات موقت لازم است.
چه نوع کالاهایی دارای مجوز معافیت گمرکی هستند؟
مطابق با قانون تصویبی برای حمایت از شرکتها و موسسات دانش بنیان، کالاهای غیر تجاری شامل معافیت گمرکی هستند.
انواع معافیتهای گمرکی را نام ببرید.
معافیت کامل: حذف تمامی تعرفههای وارداتی از کالا
معافیت جزئی: حذف بخشی از تعرفه وارداتی از کالا
معافیت مشروط: مشروط به رعایت برخی شرایط خاص است، مانند: استفاده از کالا در تولید محصولات صادراتی
آیا ماشینآلات دست دوم شامل معافیت گمرکی هستند؟
خیر، ماشین آلات و تجهیزات مستعمل شامل معافیت گمرکی نمیشوند.
مجوز معافیت گمرکی شامل چه کالاهایی میشود؟
سالانه فهرست کالاهای گمرکی براساس قوانین دولتی تعیین میشود و برای مثال شرکتهای دانش بنیان و واردات مواد اولیه تولید برخی کالاها (مانند شرکت واردات تجهیزات ازمایشگاهی و ماشین الات خط تولید) مشمول این معافیت هستند.