در دنیای امروز که تجارت بینالمللی هر روز گستردهتر میشود، آشنایی با استانداردها و قوانین حملونقل، دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت است.
چالشهایی مثل پیچیدگیهای گمرکی، هزینههای بالا و نبود هماهنگی بین کشورها باعث شده است تا نقش نهادهای بینالمللی پررنگتر از همیشه شود. در این میان، فیاتا (fiata) بهعنوان یکی از مهمترین مراجع جهانی، با ایجاد استانداردهای مشترک، مسیر جابهجایی کالا را هموارتر کرده است.
از طرفی، مدرک فیاتا بهعنوان یک گواهینامه معتبر بینالمللی، فرصتی ارزشمند برای افرادی است که میخواهند بهصورت حرفهای وارد دنیای حملونقل و لجستیک شوند و جایگاه شغلی بهتری به دست آورند.
جالب است بدانید انجمن شرکتهای حملونقل بینالمللی ایران نیز عضو فیاتا هستند و تعداد زیادی از شرکتهای فورواردری ایرانی با این سازمان در ارتباطاند.
اگر میخواهید اطلاعات بیشتری درخصوص اسناد فیاتا و قوانین و مزایای آن به دست آورید، با پست سریع بین المللی پی اس پی همراه ما باشید.
فیاتا چیست؟
فیاتا (FIATA) که نام کامل آن (International Federation of Freight Forwarders Associations) است، یک نهاد بینالمللی و غیردولتی در حوزه حملونقل و لجستیک به شمار میرود. این سازمان در سال ۱۹۲۶ در شهر وین اتریش پایهگذاری شد و پس از وقفهای در دوران جنگ جهانی دوم، از سال ۱۹۴۷ دوباره فعالیت خود را آغاز کرد.
در طول زمان، فیاتا به یکی از بزرگترین و تأثیرگذارترین سازمانهای جهانی در صنعت حملونقل بینالمللی تبدیل شده است.
امروزه این فدراسیون در بیش از ۱۲۰ کشور حضور دارد و بیش از ۴۰ هزار شرکت فعال در زمینه حملونقل بینالمللی (فورواردرها) را در بر میگیرد.
فیاتا بهعنوان نماینده اصلی صنعت فورواردی در سطح جهان شناخته میشود و با نهادهای مهمی مانند شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد (ECOSOC) نیز همکاری نزدیکی دارد.
کار اصلی فیاتا این است که بین شرکتهای حملونقل در کشورهای مختلف هماهنگی ایجاد کند و با تعیین قوانین و استانداردهای مشترک، روند تجارت جهانی را سادهتر کند. در واقع، این سازمان کمک میکند همه فعالان زنجیره تأمین با چارچوبی مشخص کار کنند تا جابهجایی کالا بین کشورها بدون پیچیدگی و اختلافات رایج انجام شود.
یکی از مهمترین اقدامات فیاتا، تدوین استانداردهای بینالمللی در حملونقل است؛ بهعنوان مثال، بارنامه فیاتا (FIATA Bill of Lading) یکی از اسناد مهمی است که توسط این سازمان معرفی شده است و در حملونقل دریایی و کانتینری کاربرد زیادی دارد.
این سند باعث میشود همکاری بین شرکتهای کشتیرانی و کارگو شفافتر شود و از بروز اختلافات حقوقی جلوگیری گردد.
فیاتا همچنین با برگزاری نشستها و همایشهای سالانه، فضایی برای تبادل تجربه و ارتقای دانش فنی اعضای خود فراهم میکند.
اسناد فیاتا شامل چه مواردی میشود؟
فیاتا برای تسهیل حمل و نقل بینالمللی کالا، مجموعهای از اسناد استاندارد را طراحی و ترویج کرده است. این اسناد شامل موارد زیر میشود:
- بارنامه فیاتا (FBL): بارنامه فیاتا سندی قابل انتقال است که بین فورواردر و صاحب کالا تنظیم میشود. این سند شامل اطلاعات مهمی مانند نام و آدرس فرستنده و گیرنده، مشخصات کالا، شرایط حمل و نقل، هزینه حمل و مسئولیت طرفین است.
- حواله بار فیاتا (FCR): حواله بار فیاتا سندی است که توسط فورواردر صادر میشود و مالکیت کالا را به گیرنده منتقل میکند. این سند قابل معامله است و میتوان از آن به عنوان وثیقه بانکی استفاده کرد.
- رسید انبار فیاتا (FWR): رسید انبار فیاتا سندی است که توسط انباردار صادر میشود و نشاندهنده تحویل کالا به انبار است. این سند شامل اطلاعات مهمی مانند نام و آدرس انبار، مشخصات کالا، تعداد و وضعیت کالا است.
- گواهی مبدا فیاتا (FCO): گواهی مبدا فیاتا سندی است که توسط فورواردر صادر میشود و مبدأ کالا را تأیید میکند. این سند برای تشریفات گمرکی و مقررات ارزی مورد نیاز است.
- بارنامه فیاتا برای حمل و نقل ترکیبی (FBLC): این سند برای حمل و نقل کالا از طریق چندین روش حمل و نقل (مانند حمل و نقل دریایی و زمینی) استفاده میشود. توصیه میکنیم برای فهم بیشتر کارکرد این سند، با انواع بارنامه آشنا باشید.
- حواله بار فیاتا برای حمل و نقل ترکیبی (FCRC): این سند برای انتقال مالکیت کالا در حمل و نقل ترکیبی استفاده میشود.
- رسید انبار فیاتا برای حمل و نقل ترکیبی (FWRC): این سند برای تأیید تحویل کالا به انبار در حمل و نقل ترکیبی استفاده میشود.
- گواهی مبدأ فیاتا برای حمل و نقل ترکیبی (FCOC): این سند برای تأیید مبدأ کالا در حمل و نقل ترکیبی استفاده میشود.
- سند دستورالعمل حمل فیاتا (FFI): این سند برای شرح وظایف و تعهدات طرفین درگیر در حمل و نقل کالا استفاده میشود.
- گواهی وزن کالا فیاتا (FIC): این سند برای تأیید وزن کالا استفاده میشود.
- گواهی تناسب بار فیاتا (FIT): این سند برای تأیید تناسب بار با کانتینر استفاده میشود.
- گواهی عدم بارگیری فیاتا (FNOS): این سند برای تأیید عدم بارگیری کالا در کشتی یا هواپیما استفاده میشود.
مزایای استفاده از اسناد فیاتا
اگر برایتان سوال پیش آمده است که چرا باید از اسناد فیاتا استفاده کنید و چه مزایایی برای کسبوکارتان دارد، به نکات زیر دقت کنید:
- ایجاد یکپارچگی در حمل و نقل بینالمللی کالا: اسناد فیاتا به عنوان یک زبان مشترک بین طرفین درگیر در حمل و نقل عمل کرده و به تسهیل و تسریع فرایند حمل و نقل کمک میکنند.
- کاهش اختلافات بین طرفین درگیر در حمل و نقل: اسناد فیاتا با مشخص کردن وظایف و تعهدات هر یک از طرفین، اختلافات و دعاوی حقوقی را کاهش میدهد.
- تسریع در فرایند حمل و نقل: اسناد فیاتا با استانداردسازی رویهها، به فرایند کار سرعت بالایی بخشیده و بسیاری از چالشهای گذشته را رفع کرده است.
- کاهش هزینه حمل و نقل: وقتی از این اسناد استفاده کنید، به خاطر آسانتر و سریعتر شدن کل فرایند کار هزینهها نیز کاهش پیدا میکند.
- افزایش امنیت حمل و نقل: اسناد فیاتا با مشخص کردن مسئولیتها و تعهدات هر یک از طرفین، به افزایش امنیت حمل و نقل کالا کمک میکنند و مانع از بروز رفتارهای غیرقانونی میشود.
وبسایت فیاتا
برای دسترسی بیشتر به اطلاعات بهروز این سازمان و فعالیتهای گسترده آن میتوان سری به وبسایت FIATA بزنید.
فیاتا در ایران و نحوه عضویت در آن
فیاتا در کشورهای مختلف از جمله ایران دفاتر و نمایندگی دارد. انجمن صنفی شرکتهای حملونقل بینالمللی ایران نماینده فیاتا در کشورمان است و در حال حاضر بیش از 100 شرکت و فرد ایرانی عضو فیاتا هستند.
به صورت کلی چهل هزار شرکت لجستیکی و فورواردری عضو این سازمان هستند و اعضای آن در 150 کشور دنیا به هشت تا ده میلیون نفر میرسد. اما اعضای فیاتا در ایران به دو دسته تقسیم میشوند که عبارتند از:
- اعضای پیوسته: انجمن شرکتهای حمل و نقل بینالمللی ایران به عنوان نماینده رسمی فیاتا در ایران شناخته میشود و وظایف مختلفی مانند ترویج استفاده از اسناد فیاتا، ارائه خدمات آموزشی و مشاورهای به اعضای خود و دفاع از حقوق و منافع اعضای خود در مراجع بینالمللی را بر عهده دارد.
- اعضای وابسته: سایر شرکتهای حمل و نقل بین المللی (فعال در حوزه حمل بار هوایی، دریایی و زمینی)، شرکتهای فورواردر (واسطه بین صاحب کالا و شرکتهای حملونقل) و شرکتهای انبارداری (بارگیری و تخلیه کالا و انبارداری بار) سایر اعضای فرعی فیاتا را در ایران تشکیل میدهند.
- حالا اگر بخواهید در فیاتا عضو شوید، هم میتوانید به وبسایت اصلی این سازمان مراجعه کنید و هم از طریق انجمن شرکتهای حملونقل بینالمللی ایران کسب اطلاعات کنید.
- باید بدانید که دوره مدیریت حمل و نقل بین المللی فیاتا در ایران برگزار میشود و آموزشها به صورت حضوری و آنلاین اجرا میشوند. شما پس از گذراندن این دوره آموزشی باید خودتان را برای آزمون و دریافت مدرک آماده کنید.
قوانین فیاتا چیست؟
فیاتا برای ایجاد یکپارچگی در حمل و نقل بینالمللی کالا، مجموعهای از قوانین و مقررات را در حوزه قوانین عمومی فورواردی و مسئولیت و تعهدات فورواردرها، شرایط حمل و نقل فیاتا و قوانین مربوط به اسناد حمل و نقل وضع کرده است.
اما اگر میخواهید با برخی از مهمترین جزئیات این مقررات آشنا شوید، به این موارد توجه کنید:
- امکان توزیع و نشر اسناد فیاتا تنها به شرکتهای ملی باربری عضو فیاتا داده شده است.
- باید بر روی بارنامه شماره سریال مشخصی ثبت گردد.
- قبل از انتشار فرم بارنامه، شرکتهای عضو باید تاییدیه آن را از دبیرخانه فیاتا بگیرند.
- حق تالیف و انتشار کلیه اسناد به صورت انحصاری برای خود فیاتا است و اعضای این انجمن حق انتشار آنها را ندارند.
- مسئولیت انتشار این اسناد به سه زبان انگلیسی، آلمانی و فرانسوی برعهده انجمنهای ملی فرا باربری است.
- محتوا و رنگ اسنادی که به سه زبان منتشر میشود، باید منطبق بر نمونه اصلی باشد.پ
- اسناد منتشر شده فیاتا توسط انجمنهای هر کشور باید بین اعضا توزیع شود.
- انجمنها باید گزارش مربوط به توزیع اسناد یا فرمها را به صورت مکتوب ارائه کنند.
مزایای عضویت در فیاتا
اگر بتوانید در فیاتا عضو شوید، هم به امکانات و خدمات آموزشی و پژوهشی آن دسترسی خواهید داشت و هم قطعا میتوانید با شبکه جهانی اعضای فیاتا ارتباط بگیرید. از طرف دیگر، به خاطر اعتبار بسیار بالای این سازمان در سراسر دنیا، عضویت در آن میتواند جایگاه شغلی و اجتماعی شما را چندین درجه بالاتر ببرد و به اعتبارتان بیفزاید.
مدرک فیاتا چیست؟
مدرک فیاتا در واقع یک گواهینامه معتبر بینالمللی در حوزه حملونقل و لجستیک است که توسط سازمان فیاتا ارائه میشود. البته خود فیاتا دوره آموزشی نیست، بلکه نهادی جهانی است، اما در کنار فعالیتهای اصلیاش، دورههای تخصصی آموزش حملونقل بینالمللی را هم برگزار میکند.
این دورهها با عنوانهایی مثل «مدیریت حملونقل بینالمللی» ارائه میشوند و هدفشان این است که افراد را برای ورود حرفهای به صنعت فورواردری و لجستیک آماده کند.
آموزشها، هم بهصورت حضوری و هم آنلاین برگزار میشوند و در پایان، از شرکتکنندگان آزمون گرفته میشود. کسانی که در این آزمون قبول شوند، مدرک فیاتا را دریافت میکنند.
اهمیت این مدرک از اینجاست که فیاتا، سازمانی بسیار گسترده و معتبر جهانی است که هزاران شرکت حملونقل و میلیونها نفر در آن فعالیت دارند و حتی با نهادهایی مثل سازمان ملل هم همکاری میکند. به همین دلیل، داشتن مدرک فیاتا نشان میدهد فرد دانش و مهارت لازم برای کار در حوزه حملونقل بینالمللی را دارد.
در عمل، افرادی که این مدرک را میگیرند، شانس بیشتری برای استخدام در شرکتهای حملونقل دارند؛ چراکه این گواهینامه در سطح بینالمللی شناختهشده و قابل اعتماد است.
لازم به ذکر است که امکان گذراندن این دوره و دریافت مدرک فیاتا در ایران نیز وجود دارد.
نتیجهگیری
فیاتا به عنوان یک سازمان غیر دولتی شرایطی را برای شرکتهای حملونقل و فورواردی ایجاد کرده تا آنها بتوانند تحت شرایطی یکسان به کار خود ادامه دهند. درواقع اسناد فیاتا همچون قراردادهای بین المللی شرایطی را برای طرفین معامله ایجاد میکنند تا همه چیز قانونی پیش برود.
اگر قصد عضویت در آن را دارید، حتما شرایط آن را از انجمنهای حملونقل فعال در ایران جویا شوید تا بتوانید از خدمات آن استفاده کنید. اگر تجربهای در این باره دارید یا پرسشی ذهنتان را درگیر کرده است، حتما برایمان کامنت بگذارید.
سوالات متداول
اهداف فیاتا چیست؟
ترویج و توسعه حمل و نقل بینالمللی کالا
ایجاد یکپارچگی در حمل و نقل بینالمللی کالا
کاهش اختلافات بین طرفین درگیر در حمل و نقل
تسریع در فرایند حمل و نقل
کاهش هزینه حمل و نقل
چه کسانی میتوانند عضو فیاتا شوند؟
شرکتهای حمل و نقل و فورواردر در سراسر جهان میتوانند عضو فیاتا شوند.
آیا فیاتا در ایران نماینده دارد؟
بله، انجمن صنفی شرکتهای حمل و نقل بینالمللی ایران نماینده رسمی فیاتا در ایران است.


