دامپینگ چیست؟ آشنایی با سیاست های ضد دامپینگ

دامپینگ یکی از مفاهیم خاص اقتصادی است که در تجارت بین‌المللی جایگاه ویژه‌ای داشته و به معنی بازارشکنی، قیمت‌شکنی و یا رقابت مکارانه است. در واقع زمانی که تولیدکنندگان و بازرگانان یک کشور برای به دست آوردن بازار و فروش بیشتر، محصولات خود را با قیمتی کمتر از هزینه‌های تمام شده صادر می‌کنند، بازارشکنی صورت گرفته است.

در بازار رقابتی امروز، بسیاری از کشورها از قبیل چین از دامپینگ (Dumping) به عنوان یک ابزار تجاری برای به دست آوردن سهم بازار استفاده می‌کنند. اما این عمل می‌تواند پیامدهای اقتصادی قابل توجهی برای کشورهای صادرکننده و واردکننده به همراه داشته باشد.

در این مطلب، به سوال دامپینگ چیست پاسخ می‌دهیم و با انواع آن و مزایا و معایبی که دارد آشنا می‌شویم در انتها نیز به بررسی سیاست‌های ضد دامپینگ خواهیم پرداخت. اگر می‎‌خواهید اطلاعات بیشتری درباره این مفهوم به دست آورید تا انتهای این مطلب با پست بین المللی پی اس پی اکسپرس همراه باشید.

آشنایی با مفهوم دامپینگ (Dumping)

کلمه «دامپینگ» یکی از اصطلاحات تجارت بین الملل بوده و به معنی بازارشکنی و قیمت شکنی است. این مفهوم از عبارت انگلیسی “dump” به معنی ارزان‌فروشی یک محصول برگرفته شده است. دامپینگ قیمتی در تجارت عملی است که در آن یک کشور محصول خود را با قیمتی بسیار پایین‌تر از قیمت معمول در بازار داخلی یا زیر هزینه تولید، به کشور دیگری صادر می‌کند. این کار معمولا بنا به دلایل گوناگونی مانند تخلیه مازاد تولید، تصاحب سهم بازار در بازارهای خارجی، ضعیف کردن رقبا و حتی در برخی موارد با هدف نابود کردن صنعت مشابه در کشور واردکننده صورت می‌گیرد.

یکی از مثال‌های بارز Dumping در دنیای واقعی چین است. این کشور که بزرگ‌ترین تولیدکننده بسیاری از محصولات در جهان است، در بسیاری از موارد به فروش محصولات با قیمتی بسیار پایین‌تر از قیمت تولید در بازارهای جهانی می‌پردازد و با این کار مصرف‌کنندگان در سراسر جهان را ترغیب به خرید محصولات چینی کرده و بازارهای جهانی را به تصاحب خود در می‌آورد. متاسفانه کشورمان یکی از کشورهایی که چین در حال انجام دامپینگ بر روی آن است.

مثال دیگری که می‌تواند به خوبی Dumping در دنیای واقعی را نشان دهد، زمانی است که ژاپن برای به دست آوردن بازار امریکا و اروپا تصمیم گرفت لوازم الکترونیک خود را با کیفیت بالا و قیمتی بسیار ارزان در بازار امریکا به فروش برساند و بازار این کشورها را از آن خود کند.

تاثیر دامپینگ بر اقتصاد و تجارت جهانی

دامپینگ به عنوان یک فعالیت تجاری غیرمنصفانه، هم بر کشور صادرکننده و هم بر کشور واردکننده تاثیرات قابل‌توجهی می‌گذارد. در ادامه به برخی از مهم‌ترین این تاثیرات می‌پردازیم:

تاثیر دامپینگ بر کشور واردکننده

• ضعیف شدن صنایع داخلی: با ورود محصولات ارزان قیمت به بازار کشور واردکننده، صنایع داخلی توان رقابت با این محصولات را نداشته و ممکن است نابود و ورشکست شوند.
• افزایش بیکاری: ورشکستگی صنایع داخلی با محصولات دامپ شده، کاهش اشتغال و افزایش بیکاری را به همراه خواهد داشت.
• افزایش وابستگی به واردات و اختلال در بازار: دامپینگ باعث افزایش وابستگی به واردات شده و اختلال در عملکرد بازار ایجاد خواهد کرد.

تاثیر دامپینگ بر کشور صادرکننده

• کاهش بهره‌وری: از آنجا که در دامپینگ (Dumping) تمرکز بر فروش محصولات با قیمت پایین است، توجهی به بهره‌وری نبوده و این موضوع در بلندمدت می‌تواند باعث کاهش بهره‌وری شود.
• توسعه صنایع کم بازده: دامپینگ باعث می‌شود تا صنایع کم بازده از طریق فروش محصولات در بازارهای خارجی، سهم بازار خود را بیشتر کرده و توسعه پیدا کنند.
• تنش‌های تجاری: قیمت‌شکنی می‌تواند باعث تنش تجاری میان کشورها و تیره شدن روابط اقتصادی بین‌المللی شود.

انواع دامپینگ Dumping

دامپینگ‌ها بر اساس مدت زمان و هدفی که دارند به سه دسته فصلی، کوتاه‌مدت و بلندمدت تقسیم می‌شوند. در ادامه بیشتر با انواع دامپینگ آشنا می‌شویم:

• دامپینگ فصلی: این نوع از قیمت شکنی زمانی اتفاق می‌افتد که تولیدکنندگان یک کشور در فصل‌هایی که محصولاتشان تقاضایی ندارد و فروش نمی‎‌رود، با قیمتی بسیار پایین به کشورهای دیگر صادر کرده و موجودی مازاد خود را به فروش می‌رسانند.
• دامپینگ کوتاه‌مدت: این نوع از Dumping معمولا با هدف به دست آوردن سهم بازار بیشتر صورت می‌گیرد. در Dumping کوتاه‌مدت یک کشور برای کنار گذاشتن رقبای داخلی و خارجی از عرصه رقابت محصولاتش را در مدت زمانی کوتاه با قیمت‌های بسیار پایین عرضه می‌کند.
• دامپینگ بلندمدت: این نوع از بازارشکنی معمولا زمانی صورت می‌گیرد که کشور صادرکننده به دلیل بهره‌مندی از مواد اولیه و نیروی کار ارزان همچنین داشتن تکنولوژی پیشرفته می‌تواند با قیمتی بسیار پایین محصولاتش را تولید و در بازارهای دیگر کشورها به فروش برساند.

مزایای دامپینگ چیست؟

تا اینجای مطلب با مفهوم قیمت‌شکنی و انواع آن آشنا شدیم. در این بخش می‌خواهیم نگاهی به مزایای دامپینگ (Dumping) یا همان بازار شکنی مخرب بیندازیم.

یکی از اصلی‌ترین مزیت‌های دامپینگ صرفه‌جویی در هزینه‌های مصرف‌کنندگان است. در واقع به وسیله قیمت شکنی، مصرف‌کنندگان می‌توانند کالای مدنظر را با قیمت کمتری خریداری کنند و این موضوع صرفه‌جویی در هزینه‌ها را برای آنها به همراه خواهد داشت.

ایجاد رقابت در میان صنایع و شرکت‌های موجود در بازار داخلی یکی از دیگر مزایای Dumping است. در واقع اگر شرکت‌های تولیدکننده داخلی پیش‌بینی کنند که دامپینگ به صورت بلندمدت است برای ماندن در عرصه رقابت و فروش بیشتر به دنبال راهی برای کاهش هزینه‌های تولید و افزایش کیفیت محصولات نسبت به محصولات دامپ بوده و این موضوع بازار را از انحصار خارج کرده و به نفع مصرف‌کننده خواهد بود.

یکی از دیگر مزایای دامپینگ فروش محصولات اضافی و انباشته شده است. در واقع با قیمت‌شکنی، کشورها محصولات مازاد را در صورت فروش نرفتن به هدر خواهد رفت با قیمتی مناسب به دیگر کشورها می‌فروشند. این کار نرخ اشتغال را در کشور صادرکننده بیشتر کرده و باعث افزایش استانداردهای زندگی می‌شود.

معایب دامپینگ

اما قیمت‌شکنی با وجود مزایایی که دارد، معایبی نیز دارد. از جمله مهم‌ترین اثرات منفی دامپینگ عبارتند از:

یکی از اصلی‌ترین معایب دامپینگ تضعیف صنعت در کشور واردکننده است. در واقع با این کار تولیدکنندگان در کشور واردکننده توان رقابت با کشور صادرکننده را نداشته و این موضوع در بلندمدت تضعیف صنعت را به همراه خواهد داشت.

یکی از دیگر اثرات منفی دامپینگ، افزایش وابستگی به واردات است. دامپینگ منابع ارزی کشور واردکننده را کاهش داده و در صورت تداوم، می‌تواند تعادل اقتصادی کشور را به خطر اندازد.

زمانی که تولیدکنندگان در کشور واردکننده توان رقابت با محصولات دامپ را نداشته باشند، رفته رفته نوآوری و خلاقیت در کشور واردکننده کاهش یافته و در بلندمدت با کاهش پیشرفت تکنولوژی و رشد اقتصادی همراه خواهد بود.

همیشه نکات شروع تجارت موفق می تواند اهمیت بالایی داشته باشد.

روش های مقابله با دامپینگ

اما چگونه با دامیپنگ مقابله کنیم؟ برای مقابله با Dumping و اثرات مخربی که دارد معمولا کشورها از دو راه استفاده می‌کنند: 1) اعمال مالیات و عوارض سنگین گمرکی و 2) حمایت از تولیدکنندگان داخلی.

اعمال مالیات و عوارض سنگین گمرکی یکی از بهترین روش‌هایی است که کشورها می‌توانند برای مقابله با دامپینگ استفاده کنند. در واقع با اعمال مالیات و عوارض سنگین گمرکی قیمت کالاهای وارداتی ممکن است با قیمت محصولات تولید شده در داخل کشور برابری کند یا حتی بیشتر شود و بدین ترتیب تمایل افراد به خرید محصولات داخلی بیشتر شود. بیشتر کشورها برای مقابله با اثرات منفی Dumping  از این روش استفاده می‌کنند. در کشورمان نیز برای حمایت از تولیدکنندگان داخلی و مقابله با Dumping از این روش استفاده می‌شود و تعرفه‌های گمرکی برای برخی از کالاهای وارداتی که در کشور تولید می‌شود افزایش یافته است.

علاوه بر این دولت‌ها با ارائه یارانه یا معافیت مالیاتی و کاهش قوانین دست و پا گیر قانونی برای تولید محصولات، می‌توانند از تولیدکنندگان داخلی حمایت کنند و با این کار با دامپینگ و عوارض مخرب آن مقابله نمایند.

سیاست های ضد دامپینگ چیست؟

برای حفظ رقابت سالم در بازارهای جهانی و جلوگیری از آسیب به صنایع داخلی کشورها، سیاست‌ها و توافق‌نامه‌ای تحت عنوان “ضد دامپینگ” در چارچوب سازمان تجارت جهانی (WTO) تدوین شده است. این سیاست‌ها و توافق‌نامه با هدف مقابله با پدیده قیمت‌شکنی طراحی شده است و به کشورهای عضو WTO اجازه می‌دهد که علیه کالاهایی که مظنون به دامپینگ هستند، اقداماتی را اعمال کنند.

مکانیزم عمل سیاست‌ها و توافق‌نامه ضد دامپینگ به این صورت است که کشوری که احساس می‌کند صنایع داخلی آن تحت تأثیر دامپینگ (Dumping) قرار گرفته است، باید ابتدا ثابت کند که واردات کالای مورد نظر به صنایع داخلی آن آسیب جدی وارد کرده است. این اثبات معمولاً با انجام تحقیقات دقیق توسط مقامات دولتی صورت می‌گیرد.

کلام آخر

در این مطلب تلاش کردیم تا شما را با مفهوم دامپینگ، یکی از دیگر مفاهیم مهم و کاربردی در تجارت بین‌الملل آشنا کنیم. همان‌طور که اشاره شد Dumping به معنای فروش کالا یا خدمات در یک بازار خارجی با قیمتی پایین‌تر از قیمت فروش در بازار داخلی یا پایین‌تر از هزینه تولید است و مزایا و معایب گوناگونی برای کشورهای واردکننده و صادرکننده به همراه دارد. نظر شما درباره دامپینگ چیست، به نظر شما چطور می‌توان با بازارشکنی مقابله کرد؟

سوالات متداول