قوانین و مراحل کالای مرجوعی در گمرک چیست؟

تصور کنید محموله‌ای پس از طی کردن هزاران کیلومتر به مقصد می‌رسد، اما به دلایلی مجبور به بازگشت به کشور مبدا می‌شود. این اتفاق برای بسیاری از کالاها در تجارت بین‌الملل رخ می‌دهد، به این کالاها کالای مرجوعی گفته می‌شود. در واقع کالای مرجوعی، به کالایی گفته می‌شود که پس از ورود به گمرک، به دلایل مختلفی مجبور به بازگشت به کشور مبدا می‌شود. در این مقاله، به بررسی دقیق مفهوم کالای مرجوعی در گمرک می‌پردازیم و شما را با دلایل مرجوع شدن کالا در گمرک و نحوه مرجوعی کالا آشنا می‌کنیم.

آشنایی با کالای مرجوعی در گمرک

کالای مرجوعی در گمرک یکی از اصطلاحات رایج گمرکی است که در تجارت بین المللی و فرایند ترخیص از آن استفاده می‌شود. زمانی به یک کالا در گمرک، کالای مرجوعی گفته می‌شود که بنا به دلایل مختلفی مانند نداشتن گواهی استاندارد، تطابق نداشتن با پیش‌فاکتور، آسیب دیدن کالا در مسیر حمل، نداشتن مجوزهای قانونی و مواردی از این قبیل در گمرک اجازه ترخیص نداشته باشد و به کشور مبدا برگردانده شود.

چه زمانی کالا در گمرک مرجوع می‌شود؟

مرجوعی کالا در گمرک می‌تواند دلایل گوناگونی داشته باشد. در ادامه به طور مفصل با دلایل مرجوعی کالا در گمرک آشنا می‌شویم:

• نداشتن گواهی استاندارد:

ورود برخی از کالاها به کشور نیاز به ارائه مجوز استاندارد از سازمان استاندارد دارد. این گواهی نشان می‌دهد که کالای وارداتی با استانداردهای کمی و کیفی تعیین شده در کشور مطابقت دارد. درصورتی‌که واردات یک کالا نیاز به ارائه گواهی استاندارد داشته باشد؛ اما در اسناد و مدارک ترخیص این گواهی وجود نداشته باشد، اجازه ترخیص به شما داده نخواهد شد و کالا مرجوع می‌شود.

• نداشتن مجوز از سازمان‌های ذی‌ربط:

واردات برخی از کالاها باتوجه‌به ویژگی‌هایی که دارند نیاز به ارائه یک یا چند مجوز از سازمان‌های ذی‌ربط دارد. مثلا برای واردات اقلام خوراکی باید از وزارت بهداشت مجوز بگیرید یا برای واردات سبزی‌ها باید گواهی قرنطینه داشته باشید. اگر کالای وارداتی نیاز به ارائه چنین مجوزهایی داشته باشد؛ اما در مدارک ترخیص مجوزهای لازم ارائه نشده باشد، ترخیص کالا از گمرک امکان‌پذیر نخواهد بود.

• ممنوع بودن کالای وارداتی:

مطابق قوانین گمرکی کشور، واردات برخی کالاها به ایران ممنوع است. اگر کالای وارداتی شما جزو این کالاهای ممنوعه باشد و شما از این موضوع آگاه نباشید، امکان ترخیص کالا از گمرک وجود ندارد.

• تصمیم مالک:

مرجوع شدن کالاها صرفاً به دلایل مرتبط با مقررات گمرکی محدود نمی‌شود. گاهی اوقات، مالک کالا به دلایلی مانند تغییر در استراتژی‌های فروش یا دلایل شخصی، تصمیم به بازگرداندن کالا می‌گیرد.

• مغایرت با کالای سفارش داده شده:

اگر کالایی که وارد کشور می‌شود پس از بررسی و ارزیابی، با اطلاعاتی که در اسناد گمرکی درج شده است مطابقت نداشته باشد، اجازه ترخیص از گمرک به آن داده نمی شود. فرایند بررسی کالا در گمرک با توجه به سبز، زرد و یا قرمز بودن مسیر گمرکی صورت می‌گیرد. اگر می‌خواهید اطلاعات بیشتری درباره مسیر گمرکی و نحوه ارزیابی کالا به دست آورید حتما مقاله مسیر گمرکی چیست را بخوانید.

کالاهایی که وارد اماکن گمرکی می‌شوند تا سه ماه پس از ورود کالا به انبارهای گمرکی و تا قبل از فروش می‌توانند به کشور مبدا مرجوع شوند.

تفاوت کالای مرجوعی و کالای برگشتی چیست؟

کالاهای مرجوعی در گمرک و کالای برگشتی دو اصطلاحی است که معمولا افراد به اشتباه آنها را یکسان در نظر گرفته و به جای هم استفاده می‌کنند. کالای مرجوعی و کالای برگشتی با هم متفاوت بوده و فرایندهای گمرکی گوناگونی دارند.

کالای برگشتی به کالایی گفته می‌شود که معمولا بنا به دلایل گوناگونی مثل شرکت در نمایشگاه‌های بین‌المللی، تعمیر دستگاهی خاص و مواردی از این قبیل وارد کشور شده و پس از مدت زمان تعیین شده باید به کشور مبدا بازگردانده شود. به عبارتی این کالا به صورت موقت وارد کشور می‌شود.

برخلاف کالای برگشتی، کالای مرجوعی به کالایی گفته می‌شود که بنا به دلایل گوناگونی مانند ممنوعیت واردات، نداشتن استاندارد و مجوزهای لازم، کامل نبودن مدارک و مواردی از این قبیل اجازه ترخیص از گمرک ندارد و باید به کشور مبدا بازگردانده شود.

شرایط و نحوه مرجوعی کالا از گمرک چگونه است؟

فرآیند مرجوع کردن کالا به گمرک یک پروسه دقیق و قانونی است که از چند مرحله تشکیل شده و ملزم به رعایت الزاماتی خاص است. این فرآیند از طریق سیستم الکترونیکی گمرک انجام می‌شود و هدف آن، بازگرداندن کالاهای وارداتی به کشور مبدا، تحت شرایط مشخص و با رعایت قوانین و مقررات گمرکی است. برای مرجوع کردن کالا مراحل زیر باید انجام شود:

1) ایجاد اظهارنامه الکترونیکی:

در اولین قدم باید اسناد و مدارک مورد نیاز مانند فاکتور تجاری، پکینگ لیست، بارنامه اصلی و غیره را جمع‌آوری و در سیستم پردازش الکترونیکی گمرک (EPL) اظهارنامه الکترونیکی ثبت کنید.

2) بازرسی کالا:

در دومین مرحله کالای مرجوعی در گمرک توسط ارزیابان گمرکی و اطلاعاتی که در اظهارنامه ثبت شده است، مورد بررسی قرار می‌گیرد.

3)  پرداخت هزینه‌های قابل اعمال:

بسته به نوع کالا و شرایط مرجوع شدن، ممکن است نیاز به پرداخت بعضی از هزینه‌های گمرکی داشته باشید. این هزینه‌ها باید قبل از انجام مراحل بعدی پرداخت شوند.

4) رفع مغایرت‌ها:

1. درصورتی‌که میان کالای اظهار شده و مرجوعی تفاوت وجود داشته باشد، باید نسبت به رفع مغایرت‌ها اقدام کنید.

5) تعیین بازه زمانی برای خروج کالا:

پس از ایجاد اظهارنامه، یک بازه زمانی مشخص برای خارج کردن کالا از مرزهای کشور تعیین می‌شود. مالک کالا موظف است در این بازه زمانی، کالا را از گمرک خارج کند. خارج نشدن کالا در مهلت مقرر شده می‌تواند عواقب قانونی جدی برای مالک به همراه داشته باشد.

6) خروج کالا از طریق مرزهای مجاز:

در آخرین مرحله مالک باید نسبت به خروج کالا از گمرکات تعیین شده اقدام کند.

قوانین مرجوع شدن کالاهای ممنوع

مرجوع شدن کالاهای ممنوعه تفاوت‎‌هایی با سایر کالاها داشته و نیاز به رعایت قوانین و مقرراتی دارد. این قوانین عبارتند از:

• بر اساس ماده 105 قانون امور گمرکی، اگر کالای وارد شده مطابق قوانین کشور ممنوع باشد؛ اما واردکننده اطلاعات کامل کالا را در اظهارنامه گمرکی ثبت کرده باشد. گمرک به او اخطار داده و مالک وظیفه دارد ظرف مدت 3 ماه نسبت به خروج کالا از گمرک اقدام کند.
• اگر کالای وارد شده به کشور از طرف گمرک ممنوع شناخته شود؛ اما واردکننده به این موضوع اعتراض داشته باشد، باید ظرف مدت دو ماه از زمان ورود کالا به کشور نسبت به این تصمیم اعتراض کند. درصورتی‌که اعتراض توسط گمرک تایید نشود کالا توسط دولت ضبط خواهد شد.
• درصورتی‌که کالای وارد شده جز کالاهای غیرمجاز باشد، علاوه بر مرجوع کردن کالا، صاحب کالا باید جریمه‌ای که معمولا معادل سه برابر ارزش کالاست را باید پرداخت کند.
• بر اساس ماده 161 قانون امور گمرکی، گمرک می‌تواند برای مرجوع کردن کالاهای ممنوعه وسیله حمل و نقل مشخصی را در نظر گرفته و کالا را همراه با ناظران گمرکی به کشور مبدا مرجوع کند.

قوانین کالای مرجوعی در گمرک

کالای مرجوعی در گمرک قوانین و مقررات خاصی دارد. در ادامه با این قوانین آشنا می‌شویم:

• مدت زمان نگهداری کالا در انبارهای گمرکی حداکثر سه ماه است.
• درصورتی‌که مالک بخواهد این مدت زمان را تمدید کند، باید درخواست خود را به صورت کتبی ثبت کند. پس از بررسی درخواست توسط گمرک در صورت تایید این زمان حداکثر تا دو ماه قابل تمدید است.
• اگر کالای مرجوعی جز کالاهای فاسدشدنی باشد و انبارهای گمرک امکانات لازم برای نگهداری کالا را نداشته باشد، صاحب کالا وظیفه دارد با هزینه خود کالا را به انبار گمرکی دیگری منتقل کند.
• تا زمانی که برای کالاهای مرجوعی تصمیم نهایی گرفته نشده است، این کالاها جز کالاهای متروکه شناخته نمی‌شوند.

کلام آخر

در این مقاله تلاش کردیم تا شما را با مفهوم کالای مرجوعی در گمرک به طور کامل آشنا کنیم. از تعریف این نوع کالا و قوانین حاکم بر آن گرفته تا مراحل مرجوع کردن کالا، تمام جوانب این موضوع را بررسی کردیم. امیدواریم با مطالعه این مطلب، هرگونه ابهام شما در این زمینه برطرف شده باشد. اگر تجربه شخصی در زمینه کالاهای مرجوعی دارید یا سوال خاصی در این خصوص دارید، خوشحال می‌شویم نظرات خود را در بخش نظرات با ما در میان بگذارید.

سوالات متداول