مالیات بر واردات کالا از موضوعات مهمی است که بازرگانان در پروسه واردات کالا باید به آن توجه داشته باشند. تاجران و بازرگانانی که کالا و اقلامی را به کشور وارد میکنند میبایست مبلغی را بهعنوان مالیات به دولت پرداخت کنند. مالیات واردات کالا انواع گوناگونی دارد و از قوانین و مقررات مخصوص به خود پیروی میکند.
باتوجهبه اهمیت این موضوع در حسابداری واردات، در این مقاله قصد داریم تا مالیات علی الحساب واردات و قوانین و مقررات مربوط به آن را بررسی کنیم و با نحوه محاسبه آن همچنین مأخذ محاسبه مالیات واردات آشنا شویم، تا پایان مطلب با پی اس پی اکسپرس همراه باشید.
همچنین اگر در زمینه واردات یا صادرات کالا فعالیت دارید و برای حمل و ترخیص بارتان نیاز به مشاوره یا استعلام قیمت دارید همین حالا با شماره 02142281 تماس بگیرید.
مالیات بر واردت کالا چیست؟
مالیات بر واردات مالیاتی است که واردکننده کالا یا خدمت باید آن را پرداخت کند، این مالیات نوعی از مالیات ارزشافزوده بوده و یکی از منابع درآمد دولت محسوب میشود.
بهتر است بدانید که مالیاتها بهطورکلی به دو دسته مالیاتهای مستقیم و غیرمستقیم تقسیم میشوند. منظور از مالیات مستقیم مالیاتی است که به طور مستقیم از درآمد و دارایی افراد گرفته میشود و مالیاتهای غیرمستقیم نیز اشاره به مالیاتهایی دارند که به کالا و خدمات تعلق میگیرد، مالیات بر ارزشافزوده نمونه بارزی از مالیاتهای غیرمستقیم است.
مالیات واردات کالا بهصورت درصدی از ارزش کالاهای وارد شده به کشور تعیین میشود و بهعنوان یک منبع درآمد برای دولت استفاده میشود.
هدف اصلی از اعمال مالیات بر واردات کالا، حمایت از تولید داخلی و کاهش وابستگی به کالاهای وارداتی است. با افزایش قیمت کالاهای خارجی، محصولات داخلی رقابتیتر میشوند و میتوانند در بازار داخلی به فروش برسند.
برخی از کشورها به دلایل امنیتی، صنعتی یا اقتصادی، مالیات واردات را برای کالاهای خاصی اعمال میکنند و از این طریق به حمایت از تولید داخلی میپردازند. در برخی موارد، کشورهایی که تولید داخلی قابلقبولی ندارند و وابسته به واردات هستند، برای کاهش هزینهها و افزایش رقابتپذیری، مالیات واردات را کاهش میدهند و حتی در برخی از موارد به صفر میرسانند.
مالیات علی الحساب واردات چیست؟
بر اساس ماده 163 قانون مالیاتهای مستقیم، سازمان امور مالیاتی مجاز است برخی از مشمولان مالیات را مکلف نماید که مالیات مربوط به همان سال را بهصورت علیالحساب در طول سال پرداخت کنند. طبق قانون مذکور در صورت تخلف مشمولان مالیاتی از این قانون، علیالحساب مذکور طبق مقررات وصول خواهد شد.
بر اساس آییننامه تدوین شده در این زمینه، واردکنندگان میبایست 4 درصد مالیات علیالحساب خود را در گمرک پرداخت کنند. بدین ترتیب در سال بعد، هنگامی که مالیات محاسبه میشود، این 4 درصد بهعنوان مالیات علیالحساب واردات در نظر گرفته شده و مابقی مالیات محاسبه شده و پرداخت میگردد.
بر اساس ابلاغیه گمرک در تاریخ 13 شهریور 1401، نرخ مالیات علیالحساب کلیه کالاهای وارداتی را از 4 به 2 درصد کاهش داد.
انواع مالیات بر واردات
مالیات بر واردات از انواع مالیات غیرمستقیم است. در بودجه دولت مالیات بر واردات به سه دسته، مالیات بر حقوق گمرکی، مالیات بر سود بازرگانی و مالیات بر واردات خودرو وارداتی تقسیم میشود که در ادامه با هر یک از آنها آشنا خواهیم شد.
1. مالیات بر حقوق گمرکی؛ از انواع مالیات بر واردات
مالیات بر حقوق گمرکی، مبلغی است که هنگام واردات قطعی کالا دریافت میشود و مبنای محاسبه آن ارزش گمرکی کالاست.
این مالیات فقط به خود کالا تعلق میگیرد و هزینههایی مانند حملونقل، بیمه، تخلیه و سایر خدمات جانبی در محاسبه آن لحاظ نمیشود؛ چراکه این هزینهها بهصورت جداگانه بررسی و دریافت میشوند.
در قانون بودجه سال ۱۴۰۴، میزان مالیات بر حقوق گمرکی برای برخی کالاها بهطور مشخص تعیین شده است و به شرح زیر است:
1. مالیات بر حقوق گمرکی گوشی تلفن همراه
طبق بند (ظ) تبصره (۱) قانون بودجه ۱۴۰۴:
- گوشیهای خارجی با ارزش بین ۶۰۰ تا ۱۰۰۰ یورو مشمول ۱۵ درصد مالیات بر حقوق گمرکی هستند.
- اگر ارزش گوشی بیش از ۱۰۰۰ یورو باشد، نسبت به مبلغ مازاد بر ۱۰۰۰ یورو، ۳۰ درصد، مالیات بر حقوق گمرکی محاسبه میشود.
این نرخها شامل گوشیهایی که از طریق مناطق آزاد تجاری و صنعتی وارد میشوند نیز خواهد شد.
2. کاهش مالیات بر حقوق گمرکی دارو و کالاهای اساسی
در سال ۱۴۰۴، برای جلوگیری از افزایش قیمت کالاهای ضروری، مالیات بر حقوق گمرکی اقلام زیر به ۱ درصد کاهش یافته است:
- دارو و مواد اولیه آن
- ملزومات مصرفی پزشکی
- شیرخشک مخصوص اطفال و مواد اولیه آن
- کالاهای اساسی
- نهادههای دامی و کشاورزی
اگر کالایی طبق قوانین قبلی، کمتر از ۱ درصد مالیات بر حقوق گمرکی داشته باشد، همان نرخ قبلی برایش حفظ میشود.
فهرست دقیق کدهای تعرفه این کالاها باید ظرف یک ماه پس از اجرای قانون توسط سازمان برنامه و بودجه با همکاری وزارتخانههای مربوطه تهیه و به تصویب هیأت وزیران برسد. تا زمان تصویب فهرست جدید، فهرستهای سال ۱۴۰۳ در خصوص مالیات بر حقوق گمرکی ملاک عمل خواهند بود.
3. کاهش مالیات بر حقوق گمرکی ماشینآلات و مواد اولیه تولید
بهمنظور حمایت از تولید داخلی و با رعایت ماده (۳) قانون جهش تولید دانشبنیان، مالیات بر حقوق گمرکی اقلام زیر در سال ۱۴۰۴ به ۲ درصد کاهش یافته است:
- ماشینآلات و تجهیزات تولیدی
- قطعات مورد استفاده در خطوط تولید
- مواد اولیه تولید
- مواد واسطهای تولیدی
اجرای این نرخ منوط به تصویب فهرست اقلام مشمول توسط هیأت وزیران است.
4. افزایش مالیات بر حقوق گمرکی اسباببازی و کالاهای خارجی
براساس بند (م) تبصره (۱) قانون بودجه ۱۴۰۴:
• علاوه بر ۴ درصد عوارض قبلی، معادل ۲ درصد به نرخ مالیات بر حقوق گمرکی اسباببازی و کالاهای فرهنگی خارجی اضافه میشود.
این مبالغ باید در ردیفهای مشخص اظهارنامه گمرکی ثبت و به ردیف درآمدی تعیینشده واریز شوند.
2. مالیات بر واردات خودروی وارداتی
میزان مالیات بر واردات خودرو هر سال در قالب قانون بودجه تعیین تکلیف میشود. در حالی که طی سالهای گذشته نرخ حقوق ورودی خودرو تغییر چشمگیری نداشت، در قانون بودجه سال ۱۴۰۴ تصمیم جدیدی اتخاذ شده است.
بر اساس بند (ر) تبصره (۱) قانون بودجه ۱۴۰۴، نرخ حقوق ورودی خودروهای وارداتی از محل ارز تخصیصی معادل ۱۰۰ درصد تعیین شده است.
به بیان سادهتر، واردکننده باید معادل ارزش گمرکی خودرو، همان مقدار را نیز بهعنوان حقوق ورودی پرداخت کند. این موضوع عملاً هزینه واردات خودرو را دو برابر ارزش پایه آن میکند (بدون در نظر گرفتن سایر عوارض و هزینهها).
شرایط واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج
طبق قانون بودجه ۱۴۰۴، ایرانیان ساکن خارج از کشور که دارای کارت اقامت هستند، مجازند:
- در سال ۱۴۰۴ فقط یک دستگاه خودرو وارد کنند.
- این واردات خارج از سقف تعیینشده عمومی انجام میشود.
- انتقال ارز از داخل کشور انجام نمیشود و خودرو از محل ارز در اختیار شخص وارد میشود.
- نرخ حقوق ورودی برای این خودرو نیز ۱۰۰ درصد است.
عوامل مؤثر بر تعرفه مالیات واردات خودرو
میزان دقیق مالیات بر واردات خودرو به عوامل گوناگونی وابسته است. تعرفه نهایی بر اساس مشخصات فنی خودرو تعیین میشود، از جمله:
- نوع خودرو (سواری، هیبریدی و …)
- حجم موتور
- نوع موتور (بنزینی، دیزلی، برقی و غیره)
- نو یا کارکرده بودن خودرو
نرخهای مرتبط هر سال توسط مراجع ذیصلاح ابلاغ میشود و ممکن است بسته به ویژگیهای خودرو متفاوت باشد.
معافیت واردات آمبولانس در سال ۱۴۰۴
بر اساس بند «ل» تبصره (۱) قانون بودجه ۱۴۰۴، واردات حداکثر ۳۵۰۰ دستگاه آمبولانس در صورتی که تأمین آن از تولید داخلی امکانپذیر نباشد، از پرداخت حقوق گمرکی و سود بازرگانی معاف است.
این معافیت شامل تأمین آمبولانس توسط نهادهای زیر میشود:
- سازمان فوریتهای پیشبیمارستانی اورژانس کشور
- جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران
- بنیاد شهید و امور ایثارگران
- دانشگاههای علوم پزشکی
- خیرین بیمارستانساز (با مجوز وزارت بهداشت)
- سازمان بهزیستی کشور (برای آمبولانسهای فوریتهای اجتماعی)
شرایط مهم این معافیت:
- دریافت مجوز ثبت سفارش الزامی است.
- استفاده از خودرو صرفاً باید در راستای مأموریت دستگاه مربوطه باشد.
- فروش آمبولانس تا ۱۰ سال ممنوع است.
3. مالیات بر سود بازرگانی؛ از انواع مالیات بر واردات
گمرک ایران هنگام واردات قطعی کالا، مبلغی را بهعنوان سود بازرگانی از واردکنندگان دریافت میکند که میزان این سود ثابت نیست و هر سال بر اساس سیاستهای اقتصادی دولت و مصوبات قانونی تغییر میکند.
بعضی از شرکتها معاف از پرداخت سود بازرگانی هستند؛ بهخصوص شرکتهای دانشبنیان و فعال در حوزه نوآوری و اختراعات. همچنین ممکن است برخی کالاها نیز طبق مقررات از این پرداخت معاف شوند.
علاوه بر این، واردات کالا از طریق برخی بنادر و مناطق خاص مانند بندر خرمشهر، بوشهر، آبادان و جزیره هرمز میتواند مشمول تخفیفهایی در سود بازرگانی باشد.
در مجموع، واردکنندگان باید برای پرداخت صحیح مالیاتها و عوارض، اظهارنامه گمرکی و مالیاتی خود را با دقت تکمیل کنند و از تغییرات سالانه قوانین و مقررات اطلاع داشته باشند. در ادامه، مهمترین موارد مرتبط با دریافت مالیات بر سود بازرگانی در سال ۱۴۰۴ را بررسی میکنیم:
1. افزایش نرخ مالیات بر ارزش افزوده به ۱۰ درصد
بر اساس بند (خ) تبصره (۱) قانون بودجه سال ۱۴۰۴، نرخ مالیات بر ارزش افزوده موضوع ماده (۷) قانون مالیات بر ارزش افزوده، یک واحد درصد افزایش یافته و در مجموع به ۱۰ درصد رسیده است.
این افزایش، اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰/۳/۲ و همچنین قانون معافیت واردات مواد اولیه دارویی، شیرخشک و تجهیزات پزشکی مصوب ۱۴۰۱/۹/۲۳ را نقض نمیکند؛ بنابراین معافیتهای
پیشبینیشده در این قوانین همچنان برقرار است.
2. دریافت یک درصد از ارزش واردات برخی کالاهای اساسی
طبق بند (ق) تبصره (۱) قانون بودجه ۱۴۰۴، وزارت امور اقتصادی و دارایی موظف است در راستای حمایت از تولید داخلی در بخشهای دام، طیور و آبزیان و افزایش خودکفایی در تولید گوشت، روغن، شکر و سایر محصولات اساسی، معادل یک درصد (۱٪) از ارزش واردات برخی کالاها را دریافت کند.
این کالاها شامل نهادههای دامی مانند ذرت، کنجاله، سویا، جو، روغن و دانههای روغنی و همچنین میوههای گرمسیری، شکر، برنج و پنبه میشود.
فهرست دقیق کدهای تعرفه مشمول این حکم (۶۰ ردیف تعرفه) در نامه شماره ۰۲۰/۱۰۳۵۸ مورخ ۱۴۰۴/۱/۱۷ وزارت جهاد کشاورزی اعلام شده است.
3. دریافت ۵ درصد از ارزش CIF کالا
بر اساس تصویبنامه شماره ۱۷۰۴۴۹ت۶۲۸۹۹هـ مورخ ۱۴۰۳/۱۱/۰۷ هیئت وزیران و بخشنامه شماره ۱۷۷۶۷۸۹ مورخ ۱۴۰۳/۱۲/۹، در سال نخست اجرای آییننامه مربوطه، معادل پنج درصد (۵٪) از ارزش CIF کالا بهعنوان عوارض و مالیات بر ارزش افزوده دریافت میشود و به ردیف درآمدی شماره ۱۶۰۱۸۰ واریز خواهد شد.
ارزش CIF شامل مجموع هزینههای مرتبط با کالا از مبدأ تا گمرک ورودی است.
نحوه محاسبه مالیات واردات کالا
برای محاسبه مالیات واردات چند فاکتور مهم در نظر گرفته میشود:
• محاسبه ارزش گمرکی کالا
ارزش گمرکی شامل قیمت خرید کالا، هزینههای حمل و بیمه تا مقصد و سایر هزینههای پرداختی در روند واردات است. این مبلغ پایه محاسبه مالیات بر واردات است.
• اعمال تعرفه گمرکی
تعرفه گمرکی بر اساس نوع کالا و کد گمرکی تعیین میشود که باید این نرخ در ارزش گمرکی کالا ضرب شود.
• اضافه کردن حقوق گمرکی
حقوق گمرکی یا عوارض گمرکی، هزینههای مربوط به بازرسی و انجام امور گمرکی کالا است. این مبلغ معمولاً معادل ۴٪ از ارزش گمرکی و سود بازرگانی است و به ارزش گمرکی اضافه میشود.
• محاسبه عوارض و مالیات
مجموع ارزش گمرکی و حقوق گمرکی در نرخ ۹٪ ضرب میشود تا مالیات بر ارزش افزوده و عوارض گمرکی کالا مشخص شود.
• مبلغ نهایی قابل پرداخت
جمع مالیات کالا، حقوق گمرکی و عوارض گمرک، مبلغی است که واردکننده باید به گمرک پرداخت کند تا اجازه ورود کالا به کشور صادر شود.
در مقاله دیگری به طور کامل به ارزش گمرکی کالا و نحوه محاسبه آن پرداختهایم، برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه مقاله ارزش گمرکی کالا چیست را بخوانید.
کدام کالاهای وارداتی معاف از مالیات بر ارزش افزوده هستند؟
طبق ماده 12 قانون مالیات بر ارزشافزوده واردات برخی از کالاها معاف از پرداخت مالیات واردات است و این معافیت بر روی بستهبندی آنها نیز درج شده است، لیست کالاهای وارداتی معاف از مالیات به شرح زیر است:
- محصولات کشاورزی فرآوری نشده
- گیاهان دارویی
- محصولات مرتعی و جنگلی (مثل چوب خام)
- محصولات گلخانهای (سبزی، صیفی، گل و گیاه، قارچ)
- دام و طیور زنده
- آبزیان
- زنبور عسل
- خوراک دام و مواد اصلی تولید مثل دام زنده
- انواع بذر و نهال
- کود و سم
- آرد و نان
- گوشت و فرآوردههای آن
- قند و شکر
- برنج، حبوبات و سویا
- شیر، ماست و پنیر
- روغنهای گیاهی و حیوانی خوراکی
- شیرخشک مخصوص کودکان
- تخم ماکیان، تخم مرغ نطفهدار و جوجه یکروزه
- کاغذ باطله و خمیر کاغذ
- کاغذ چاپ، تحریر و مطبوعات
- دفتر تحریر
- کتاب، مجلات و نشریه
- اموال غیرمنقول و حوالههای مرتبط
- فرش دستباف و مواد اولیه اصلی آن
- واردات انواع دارو و واکسن انسانی و دامی
- لوازم مصرفی درمانی و توانبخشی
- کالاهای وارد شده همراه مسافر برای مصارف شخصی تا میزان مقرر قانونی
- تجهیزات و اقلام دفاعی، نظامی، امنیتی، اطلاعاتی و انتظامی (با تأیید وزارت دفاع و نیروهای مسلح)
- رادار و تجهیزات کمک ناوبری هوانوردی ویژه فرودگاهها
- انواع شمش طلا وارداتی و داخلی و انواع حواله الکترونیکی یا کاغذی دارای پشتوانه ۱۰۰٪ طلا
حتما بخوانید: برگ تشخیص مالیات چیست؟
چه کسانی از پرداخت مالیات بر واردات معاف هستند؟
با وجود انواع مالیاتهایی که بر واردات کالاها اعمال میشود، بعضی از افراد و شرکتها در شرایط خاص میتوانند از پرداخت مالیات بر واردات معاف شوند. دلیل این معافیت معمولاً نقش مهم این افراد یا شرکتها در اقتصاد کشور است.
در ادامه گروههایی که میتوانند از این معافیت بهرهمند شوند را به شما معرفی میکنیم:
1. شرکتهای تولیدی دارای پروانه بهرهبرداری: این شرکتها به منظور حمایت از تولید داخلی، از پرداخت مالیات بر واردات معاف هستند.
2. شرکتهای خوشحساب مالیاتی: شرکتهایی که بتوانند گواهی خوشحسابی دریافت کنند، مشمول معافیت هستند. برای دریافت این گواهی، شرکت باید در سامانه خدمات الکترونیک مودیان مالیاتی ثبتنام کرده باشد، اظهارنامه مالیاتی خود را به موقع تسلیم کرده باشد، سه سال متوالی قبول شده باشد و هیچ بدهی مالیاتی نداشته باشد.
3. شرکتهای دانشبنیان و نوآور : این معافیت به شرکتهایی تعلق میگیرد که در حوزه فناوری و نوآوری فعالیت میکنند، تا بتوانند نقش مؤثرتری در پیشرفت تکنولوژیک کشور ایفا کنند.
کلام آخر
در این مقاله تلاش کردیم تا درباره مالیات بر واردات یکی از مهمترین موضوعات در پروسه واردات کالا صحبت کنیم و نحوه محاسبه این نوع از مالیات و قوانین و مقررات مرتبط با آن را توضیح دهیم. درصورتیکه که سؤالی دررابطهبا این موضوع دارید یا تجربهای دراینخصوص دارید میتوانید از طریق بخش کامنت با ما در ارتباط باشید.
سوالات متداول
ماخذ محاسبه مالیات واردات چیست؟
ماخذ محاسبه مالیات کالاهای وارداتی، ارزش گمرکی کالا به علاوه حقوق ورودی مندرج در اوراق گمرکی است.
کدام کالاها معاف از پرداخت مالیات واردات هستند؟
کالاهای معاف از مالیات واردات عبارتند از: محصولات کشاورزی فرآوری نشده، دام و طیور زنده، آبزیان، زنبور عسل، بذر و نهال، گوشت، قند و شکر، شیرخشک مخصوص کودکان، فرش دستبافت، خوراک دام و طیور، انواع دارو، انواع کاغذ چاپ و بسیاری از موارد دیگر که در متن به آن اشاره شده است.