کشتی فله بر چیست؟ آشنایی با انواع کشتی های فله بر

کشتی‌ فله بر به عنوان رگ‌های حیاتی تجارت جهانی شناخته می‌شوند که مواد اولیه، محصولات تولیدی و مواد غذایی را به به صورت فله در مقیاس‌های بزرگ و کوچک از یک نقطه به نقطه دیگری در سراسر جهان منتقل کرده و به این ترتیب، زنجیره تامین جهانی را پویا نگه می‌دارند. از سنگ آهن و سیمان گرفته تا مواد غذایی و غلات همه و همه با این کشتی‌ها جابه‌جا می‌شوند.

اما این کشتی‌ های فله بر، بر اساس طراحی، اندازه و نوعی که دارند به انواع گوناگونی تقسیم می‌شوند. پس اگر می‌خواهید اطلاعات بیشتری درباره این کشتی‌ها و کاربردهایی که دارند به دست آورید حتما تا پایان این مطلب با ما همراه باشید. در این مطلب به بررسی دقیق این کشتی‌ها و انواع آنها خواهیم پرداخت.

کشتی فله بر چیست؟

کشتی فله بر یکی از انواع کشتی باربری است که برای حمل بار فله و بسته‌بندی نشده مانند غلات، زغال سنگ، سیمان و بسیاری از دیگر کالاها استفاده می‌شود. اولین بار کشتی‎‌ فله بر توسط شرکت‌های حمل و نقل بین المللی تولید شد و از آن زمان تا به امروز این کشتی‌‌‌ها از نظر طراحی، اندازه و نوع تغییرات بسیار زیادی داشته و در حال حاضر به یکی از پرکاربردترین کشتی‌های باربری در صنعت حمل‌ونقل شناخته می‌شوند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که بیش از 21 درصد از بارهای جهان از طریق کشتی های فله بر صورت می‌گیرد.

بد نیست بدانید که نام دیگر کشتی فله بر، بالک است و کره جنوبی بزرگترین تولیدکننده کشتی فله بر در جهان است و بیش از 82 درصد از کشتی های فله بر در جهان توسط این کشور آسیایی تولید می‌شود.

کشتی های فله بر از نظر طراحی، نوع و اندازه انواع گوناگونی دارند و می‌توانند انواع بار را از چند کیلو تا چندها تن حمل کنند. در ادامه به طور مفصل با انواع این کشتی آشنا خواهیم شد.

کاربرد کشتی فله بر چیست؟

کشتی‌ های فله بر به عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای حمل و نقل دریایی شناخته می‌شوند و به دلیل ظرفیت بالای بارگیری و هزینه پایین حمل و نقل در تجارت جهانی نقشی بسیار مهم و کلیدی ایفا می‌کنند.

یکی از مهم‌ترین کاربردهای این نوع از کشتی‌ها تامین مواد اولیه صنایع مختلف است. معمولا مواد اولیه مورد نیاز صنایع مانند فولاد، سیمان و غیره از طریق این کشتی‌ها حمل می‌شود. علاوه بر این کشتی ‌های فله بر در تامین مواد غذایی جهان نقشی بسیار مهم و کلیدی دارند. توسعه زیرساخت‌ها یکی از دیگر کاربردهایی است که می‌توان برای کشتی ‌های فله بر درنظر گرفت. برای ساخت سدها، جاده‌ها و ساختمان‌ها به مواد ساختمانی نیاز است که این مواد معمولا توسط کشتی های بالک حمل می‌شوند.

انواع کشتی فله بر بر اساس طراحی

کشتی های فله بر برای آنکه بتوانند نیازهای متنوع حمل‌ونقل کالاهای فله‌ای را برآورده کنند در انواع مختلفی طراحی شده‌اند. در ادامه به برخی از مهم‌ترین انواع کشتی فله بر اساس طراحی می‌پردازیم:

1.      کشتی فله بر ترکیبی

معمولا بارهای قرار گرفته در کشتی های فله بر همگی از یک جنس هستند مثلا یا مایع هستند و یا خشک. اما کشتی های ترکیبی به گونه‌ای طراحی شده‌اند که بتوانند به طور هم‌زمان انواع بار با ماهیت‌های مختلف مثلا زغال سنگ و نفت را حمل کنند. در این کشتی‌ها برای آن که بتوانند به صورت هم‌زمان انواع مواد مایع و خشک را با هم حمل کنند از مخازن جداگانه‌ای استفاده می‌شود. البته در نظر داشته باشید که حمل بار در صورت استفاده از کشتی ترکیبی، گران‌تر است.

2.      کشتی فله بر بیسیک

کشتی های فله بر بیسیک یکی از ابزارهای همه کاره و بسیار کارآمد در حمل و نقل دریایی هستند و بسته به اندازه کشتی، می‌توانند حجم بسیار زیادی از محموله را در یک سفر جابه‌جا کنند. این کشتی‌ها به دلیل بهره‌مندی از جرثقیل‌های قدرتمند فرایند بارگیری و تخلیه را برای انواع مختلفی از بارهای فله ای به صورت خودکار و سریع انجام می‌دهند.

3.      کشتی فله بر بلکر لیکرز

این کشتی‌ها نوع خاصی از کشتی های فله بر هستند که به طور ویژه برای حمل‌ونقل در دریاچه‌های بزرگ امریکا طراحی شده‌اند. بلکر لیکرزها برای آن که بتوانند حجم بسیار زیادی از مواد فله‌ای را حمل کنند، معمولا ابعادی بسیار بزرگ و عرشه‌هایی بسیار پهن دارند. طراحی این کشتی‌ها، بر اساس شرایط آب‌وهوایی متغیر دریاچه‌های بزرگ و محدودیت‌هایی که کانال‌های آبی دارند صورت گرفته است. مثلا از آنجا که برخی از مناطق در دریاچه‌های بزرگ عمق کمی دارد، کشتی های بلکر لیکرز نیز عمق نسبتا کمی داشته تا به راحتی و بدون مشکل بتوانند از میان این دریاچه‌ها عبور کنند.

4.      کشتی فله بر بدون جرثقیل (Gearless)

همان‌طور که از اسم این کشتی‌ها پیداست، کشتی فله بر مجهز به جرثقیل نبوده و برای بارگیری و تخلیه نیز به اسکله‌هایی با تجهیزات بارگیری و تخلیه پیشرفته نیاز دارند. طراحی کشتی‌های Gearless نسبت به کشتی‌های جرثقیل‌دار ساده‌تر است. به همین خاطر هزینه ساخت و نگهداری این کشتی‌ها کمتر خواهد بود. از آنجا که این کشتی‌ها مجهز به جرثقیل نیستند، عملیات بارگیری و تخلیه در این کشتی‌ها نسبت به کشتی‌های مجهز به جرثقیل زمان بیشتری می‌برد.

5.      کشتی فله بر دارای جرثقیل (Self Dischargers)

کشتی‌های Self Dischargers به جرثقیل‌های بزرگ و قدرتمندی مجهز بوده و بدون نیاز به تجهیزات ساحلی، می‌توانند محموله را از عرشه کشتی برداشته و در محل مورد نظر تخلیه کنند. همین موضوع این مدل از کشتی فله بر را به یکی از کارآمدترین ابزارهای حمل و نقل دریایی تبدیل کرده است. در نظر داشته باشید که عملیات بارگیری و تخلیه در این کشتی‌ها بسیار سریع‌تر از کشتی‌های فله ‌بر بدون جرثقیل انجام می‌شود.

6.      کشتی فله بر BIBO

BIBO  مخفف عبارت Bulk-In, Bags Out  است و به نوع خاصی از کشتی‌ های فله‌ بر اشاره دارد که در آن، محموله به صورت فله‌ای بارگیری می‌شود اما قبل از تخلیه، در کیسه‌های بزرگ بسته‌بندی می‌شود. این روش، فرآیند تخلیه را بسیار کارآمدتر کرده و از آسیب دیدن محموله جلوگیری می‌کند.

انواع کشتی فله بر بر اساس اندازه

اما کشتی‌ های فله بر اساس اندازه نیز به چند دسته تقسیم می‌شوند. در ادامه بیشتر با این کشتی‌ها آشنا می‌شویم:

اندازه کوچک: کشتی‌های با اندازه کوچک معمولا ظرفیت بارگیری متوسطی دارند و برای حمل‌ونقل در مسافت‌های کوتاه همچنین در مناطق با آبراهه‌های کم عمق استفاده می‌شوند.

هندی سایز (Handysize): از این مدل کشتی فله بر بیشتر در کشورهای آسیای شرقی از جمله چین، کره، هند و ژاپن طراحی و تولید می‌شوند. ظرفیت بارگیری این کشتی‌ها تا 35 هزار تن است و برای حمل‌ونقل‌های منطقه‌ای و کوتاه‌مدت مناسب هستند.

هندی مکس (Handymax): این مدل از کشتی های فله بر نسبت به مدل هندی سایز انعطاف‌پذیری بیشتری دارند و می‌توانند انواع گوناگونی از محموله‌ها را ارسال کنند. ظرفیت بارگیری کشتی‌های هندی مکس تا 60 هزار تن است.

پاناماکس: طراحی کشتی‌های پاناماکس بر اساس ابعاد و طراحی کانال پاناما است. این کشتی‌ها می‌توانند تا 120 هزار تن بار را به راحتی جابه‌جا کنند. از این کشتی‌ها علاوه جابه‌جایی بار در کانال پاناما در سایر کانال‌های مشابه استفاده می‌شود.

کیپ سایز: از کشتی های فله بر کیپ سایز برای حمل‌ونقل محموله‌های بسیار سنگین مثلا ارسال سنگ آهن و زغال سنگ در حجم‌های بسیار زیاد آن هم در مسافت‌های طولانی استفاده می‌شود. این کشتی‌ها می‌توانند تا 400 هزار تن بار را به راحتی جابه‌جا کنند. از آنجا که این کشتی‌ها ابعاد بسیار بزرگی دارند، معمولا به ندرت برای حمل بار از آنها استفاده می‌شود.

غول پیکر: بزرگ‌ترین کشتی‌ های فله بر دنیا، کشتی‌های غول پیکر هستند. ظرفیت بارگیری این کشتی‌ها از 400 هزار تن بیشتر است. معمولا برای جابه‌جایی مواد خام به کارخانه‌های دنیا مثلا ارسال فولاد این کشتی‌ها استفاده می‌شود.

انواع کشتی فله بر بر اساس نوع (انواع کشتی های فله بر)

تا اینجای مطلب با انواع کشتی‌ های فله بر بر اساس طراحی و اندازه آشنا شدیم. اما این کشتی‌ها  بر اساس نوعی که دارند نیز به چهار دسته زیر تقسیم می‌شوند.

1.      کشتی فله بر دنده ای

این کشتی‌ها نوع خاصی از کشتی‌های فله بر هستند که به جرثقیل مجهز بوده و به کشتی این اجازه را می‌دهند که بدون نیاز به تجهیزات بارگیری و تخلیه در اسکله، به صورت مستقل عملیات بارگیری و تخلیه بار را انجام دهد. علت نام‌گذاری این کشتی‌ها به دنده‌ای نیز همین موضوع است.

از آنجا که این کشتی‌ها مجهز به جرثقیل هستند، انعطاف‌پذیری بالایی داشته و می‌توانند در بنادر مختلف حتی بنادری که از نظر تجهیزات ساحلی محدود هستند عملیات بارگیری و تخلیه را انجام دهند.

2.      کشتی فله بر بدون دنده

این کشتی‌ها برخلاف کشتی‌های دنده‌ای فاقد جرثقیل بوده و برای بارگیری و تخلیه به تجهیزات موجود در اسکله وابسته هستند. نبود جرثقیل در این کشتی‌ها، وزن آنها را به طور چشمگیری کاهش داده و باعث افزایش ظرفیت بارگیری آنها شده است. اما از آنجا که این کشتی‌ها برای تخلیه و بارگیری به زیرساخت‌ها وابسته هستند، گزینه مناسبی برای ارسال بار به تمامی بنادر نیستند. از این کشتی‌ها معمولا برای حمل فله ای و تعداد زیاد زغال سنگ و غلات در مسافت‌های طولانی استفاده می‌شود.

3.      کشتی فله بر خود تخلیه کننده

کشتی‌ های فله بر خود تخلیه نوع خاصی از کشتی هستند که مجهز به نوار نقاله و بیل مکانیکی بوده که بر روی دکل کشتی نصب می‌شوند. این ویژگی به این کشتی‌ها این امکان را می‌دهد تا بدون نیاز به تجهیزات اضافی در اسکله، به صورت مستقل عملیات بارگیری و تخلیه را انجام دهند. در نظر داشته باشید به دلیل وجود این تجهیزات بر روی کشتی‌های خود تخلیه ارسال بار با این کشتی‌ها هزینه حمل‌ونقل بیشتری خواهد داشت. البته عملیات بارگیری و تخلیه در این کشتی‌ها بسیار سریع‌تر از کشتی‌ های فله‌ بر بدون تجهیزات داخلی انجام می‌شود.

4.      کشتی فله بر لیکرز

این کشتی‌‌ها برای حمل و نقل در آب‌های شیرین مثل دریاچه‌ها و رودخانه‌ها طراحی شده‌اند. از آنجا که عمق آب در آب‌های شیرین کمتر است معمولا کشتی‌های لیکرز تناژ و آبخور کمتری در مقایسه با کشتی ‌های فله بری که در دریاهای آزاد تردد می‌کنند، دارند. تردد کشتی های لیکرز در آب‌های شیرین باعث می‌شود تا این کشتی‌ها نسبت به سایر کشتی‌ های فله بر خوردگی کمتری داشته و طول عمر بیشتری داشته باشند.

بارگیری در کشتی های فله بر چگونه است؟

فرایند بارگیری در کشتی‌ های فله بر فرایندی پیچیده و دقیق بوده و بسته به نوع محموله، اندازه کشتی، تجهیزات بندر، نوع کشتی و عوامل دیگر متفاوت است.

این فرایند ابتدا با آماده‌سازی کشتی آغاز می‌شود. در این مرحله عرشه‌های بارگیری تمیز شده و تجهیزات ایمنی مورد بررسی قرار می‌گیرند. پس از آماده‌سازی کشتی نوبت آن است که تجهیزات بندری مانند جرثقیل‌ها، نوار نقاله‌ها و انبارها برای بارگیری آماده شوند. سرعت بارگیری بر اساس نوع محموله و شرایط محیطی تعیین می‌شود. بارگیری محموله نیز به روش‌های مختلفی از قبیل بارگیری با جرثقیل، بارگیری با نوار نقاله، بارگیری با بیل مکانیکی و بارگیری با سیستم‌های مکنده صورت می‌گیرد. پس از بارگیری نوبت به توزیع یکنواخت محموله می‌رسد. در این مرحله محموله باید به صورت یکنواخت در داخل کشتی توزیع شود تا از ایجاد فشار بیش از حد در یک نقطه جلوگیری شود. پس از اتمام بارگیری، محموله باید به خوبی تثبیت شود تا از جابه‌جایی آن در طول سفر جلوگیری شود.

کلام آخر

کشتی ‌های فله بر به عنوان ستون فقرات تجارت جهانی هستند و نقشی بسیار مهم و حیاتی در حمل‌ونقل مواد اولیه، محصولات تولیدی، مواد غذایی و غیره دارند. این کشتی‌ها انواع گوناگونی داشته و می‌توانند انواع گوناگونی از مواد فله‌ای را در سراسر جهان حمل نمایند. در این مطلب تلاش کردیم تا شما را با این نوع از کشتی‌ها، کاربردهایی که دارد و انواع آنها آشنا کنیم، امیدواریم با خواندن این مطلب اطلاعات بیشتری درباره کشتی‌ های بالک به دست آورید.

سوالات متداول