دوبه یا بارج (Barge) از جمله شناورهای مهم و کاربردی در صنعت حمل و نقل دریایی هستند که برای حمل انواع بارهای فله و تجهیزات سنگین استفاده میشوند. دوبه ها انواع مختلفی دارند که هرکدام براساس اندازه، قدرت و کارکردشان برای حمل بعضی از کالاها مناسب هستند.
معمولا بارج با عرض وسیع خود در مسیر رودخانهها و کانالهای آبی حرکت میکند و میتواند مسیر طولانی را نیز طی کند. با این حال تجار و بازرگانان چه زمانی از این روش حمل دریایی استفاده میکنند؟ کدام دوبه برای چه نوع کالایی مناسب است؟ مزایا و معایب استفاده از این شناورهای آبی چیست؟
برای آشنایی بیشتر و یافتن پاسخ این پرسشها با پست بین المللی پی اس پی همراه باشید تا به بررسی این موضوع بپردازیم.
بارج دوبه چیست
همانطور که گفته شد، بارج یا دوبه یک شناور بزرگ و عریض است که معمولاً برای حمل بارهای سنگین و حجیم در آبراهها، رودخانهها، کانالها و دریاچهها استفاده میشود. این شناورها معمولاً فاقد موتور مستقل هستند و توسط یدککشها به حرکت در میآیند. البته برخی از انواع جدید آنها دارای موتور هستند و میتوانند با قدرت خود در مسیر آب حرکت کنند.
به صورت کلی کف صاف و عریض دوبه به آن اجازه میدهد تا بارهای سنگین و حجیم را به راحتی حمل کند. البته بارجها در اندازهها و ظرفیتهای مختلفی ساخته میشوند و میتوانند حجم بسیار زیادی از بار را حمل کنند.
از نکات مثبت این وسیله میتوان به ساختار ساده و محکم آن اشاره کرد که نگهداری و تعمیر آن را آسانتر میکند و میتواند حجم و وزن زیادی را بر روی آن سوار کرد.
بهعلاوه انتخاب روش ساخت دوبه به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
- اندازه دوبه: برای دوبههای کوچک روش سنتی مناسبتر است و برای بزرگترها روش بلوکی ارجیحت دارد.
- نوع بار: نوع باری که قرار است حمل شود، بر طراحی و ساخت دوبه تأثیر میگذارد.
- محل استفاده: شرایط آب و هوایی و عمق آب نیز در انتخاب روش ساخت مؤثر هستند.
- بودجه: هزینه ساخت دوبه به روش بلوکی معمولاً کمتر از روش سنتی است.
- مسافت حمل: فاصله میان مبدا و مقصد.
- عمق آب: عمق آبراههای که بارج در آن حرکت میکند.
- هزینهها: هزینههای ساخت، نگهداری، سوخت و پرسنل.
انواع شناور دوبه
همانطور که در قسمت قبل به طور ضمنی اشاره کردیم، ساخت دوبه به دو روش اصلی انجام میشود: سنتی و بلوکی. هر یک از این روشها مزایا و کاربردهای خاص خود را دارد که در ادامه آنها را بررسی خواهیم کرد.
روش سنتی: در این روش، ورقهای فلزی به هم جوش داده شده و سپس به یک اسکلت فلزی متصل میشوند تا بدنه دوبه را تشکیل دهند. این روش برای ساخت دوبههای کوچک و متوسط بسیار مناسب اس و از مزایای این روش میتوان به دقت در ساخت و قابلیت سفارشیسازی بالا اشاره کرد. با این حال، فرآیند ساخت در این روش زمانبرتر است.
روش بلوکی: در روش بلوکی، ابتدا قطعات بزرگ و پیشساختهای تولید شده و سپس به هم متصل میشوند تا بدنه دوبه را تشکیل دهند. در این روش دوبهها بزرگتر و با ساختاری پیچیدهتر هستند و باید در اتصال قطعات دقت بیشتری صورت بگیرد تا در آینده نشتی و ضعفی به وجود نیاید.
علاوهبر این تقسیمبندی میتوان دوبه یا بارج را به چندین دسته دیگر تقسیم کرد که هرکدام کارکرد و ویژگیهای خاص خود دارند. انواع این شناور عبارتند از:
بارج های فله خشک
کاربرد: حمل مواد فلهای مانند سنگ، شن، ماسه، سیمان، غلات و مواد معدنی.
ویژگیها: عرشه باز، بدنه مستحکم، سیستمهای تخلیه کارآمد.
انواع: بارجهای هاپر (برای حمل مواد خشک)، بارجهای تخلیه خودکار.
دوبه حمل مواد مایع
کاربرد: حمل مواد نفتی، مواد شیمیایی، آب و سایر مایعات.
ویژگیها: مخازن آببندی شده، سیستمهای پمپاژ، سیستمهای کنترل آلودگی.
انواع: بارجهای تانکر، بارجهای حمل مواد شیمیایی خطرناک.
بارج حمل خودرو
کاربرد: حمل خودروهای سواری، کامیون و سایر وسایل نقلیه.
ویژگیها: عرشههای مسطح، سیستمهای مهار خودرو، رمپهای دسترسی.
انواع: بارجهای حمل خودرو روباز، بارجهای حمل خودرو مسقف.
دوبه مسکونی (باراکس)
کاربرد: سکونت موقت یا دائم در آبراهها، گردشگری، اقامتگاههای شناور.
ویژگیها: اتاقها، آشپزخانه، حمام، سیستمهای تأسیسات.
انواع: بارجهای مسکونی لوکس، بارجهای مسکونی ساده.
بارجهای مخصوص
بارجهای حفاری: برای عملیات حفاری در آبهای کم عمق
دوبههای جرثقیلدار: برای بلند کردن و جابهجایی اجسام سنگین
بارجهای شناور ماشینی: برای حمل قطارها در مسیرهای آبی.
دوبههای تفریحی: برای تفریح و گردشگری
|
نوع بارج |
ظرفیت باربری | سرعت | عمق آب مورد نیاز | کاربردهای اصلی |
|
فله خشک |
بالا | متوسط | کم |
حمل مواد فلهای |
|
حمل مواد مایع |
بالا | متوسط | متوسط |
حمل مواد نفتی، شیمیایی |
|
حمل خودرو |
متوسط | متوسط | متوسط |
حمل خودرو |
|
مسکونی |
کم | پایین | کم |
سکونت، گردشگری |
|
حفاری |
متوسط | پایین | کم |
عملیات حفاری |
|
جرثقیلدار |
متوسط | پایین | متوسط |
بلند کردن اجسام سنگین |
|
شناور ماشینی |
بالا | پایین | متوسط |
حمل قطار |
| تفریحی | کم | پایین | کم |
تفریح و گردشگری |
مزایای دوبه یا بارج
دوبه ها به عنوان یکی از ابزارهای پرکاربرد در حمل و نقل دریایی، مزایای متعددی را ارائه میدهند که آنها را به انتخابی ایدهآل برای بسیاری از صنایع تبدیل کرده است. در ادامه به بررسی برخی از مهمترین مزایای استفاده از دوبه میپردازیم:
حمل ایمن و محافظت شده بار: دوبهها اغلب به انبار و محفظههای بسته مجهز هستند که از کالاها در برابر عوامل محیطی مانند رطوبت، باران، باد و ضربه محافظت میکنند. این ویژگی به ویژه برای حمل کالاهای حساس و با ارزش بسیار مهم است.
برای مثال دوبهها به دلیل امکان ایجاد محیطهای کنترلشده دما و رطوبت، برای حمل مواد غذایی فاسدشدنی مانند: میوهها، سبزیجات و محصولات لبنی بسیار مناسب هستند.
یا کالاهایی مانند تجهیزات الکترونیکی، آثار هنری و مبلمان آنتیک به دلیل حساسیت به ضربه و رطوبت، نیازمند حمل و نقل ایمن هستند که دوبهها این نیاز را برطرف میکنند.
ظرفیت حمل بالا: Barge ها در اندازهها و ظرفیتهای مختلفی تولید میشوند و میتوانند حجم قابل توجهی از بار را حمل کنند. این ویژگی آنها را برای حمل کالاهای حجیم و سنگین بسیار مناسب میسازد.
برای مثال در مناطق زغالخیز، دوبهها برای حمل حجم عظیمی از زغال سنگ از معادن به نیروگاهها و کارخانهها مورد استفاده قرار میگیرند. یا در پروژههای ساختمانی بزرگ برای حمل مصالح ساختمانی مانند شن، ماسه، سیمان و میلگرد در مقیاس وسیع از شناور barge استفاده میشود.
انعطافپذیری در مسیرهای آبی: دوبهها به دلیل عمق کم و قابلیت مانور بالا میتوانند در آبراههها، رودخانهها، کانالها و حتی دریاچهها حرکت کنند. این ویژگی به آنها اجازه میدهد تا به مناطقی دسترسی پیدا کنند که برای کشتیهای بزرگتر دشوار است.
برای مثال کشتی دوبه به دلیل قابلیت حرکت در آبراهههای کمعمق، میتوانند به روستاها و مناطق دور افتادهای که دسترسی جادهای به آنها دشوار است، کالا برسانند. همچنین در زمان وقوع سیل، این شناورها میتوانند برای امدادرسانی و حمل کالاهای ضروری به مناطق سیلزده مورد استفاده قرار گیرند.
هزینه پایین نگهداری و بهرهبرداری: هزینه ساخت، نگهداری و بهرهبرداری از دوبهها نسبت به کشتیهای بزرگتر کمتر است. این امر باعث میشود که استفاده از دوبهها از نظر اقتصادی مقرون به صرفه باشد.
مثلا برای حمل کالا در مسافتهای کوتاه، استفاده از دوبهها به دلیل هزینه سوخت کمتر و نیاز به نیروی انسانی محدود، مقرون به صرفهتر است.
بهعلاوه در مناطقی که زیرساختهای بندری توسعه نیافته است، استفاده از دوبهها به دلیل هزینه کمتر ساخت اسکله و تجهیزات جانبی، توجیه اقتصادی دارد.
کاهش ترافیک در بنادر: استفاده از دوبه ها میتواند به کاهش ترافیک در بنادر کمک کند، زیرا میتوانند در نقاط کمعمق و خارج از اسکلههای اصلی پهلو بگیرند و عملیات بارگیری و تخلیه را انجام دهند.
درواقع بارج ها میتوانند برای تامین اقلام موردنیاز جزایر یا برای انتقال مستقیم کالا به صنایع ساحلی ترافیک در بنادر بزرگ را کاهش دهند.
کاهش آلودگی محیط زیست: این شناورها به خاطر مصرف سوخت کمترر معمولاً آلودگی کمتری نسبت به کشتیهای بزرگ ایجاد میکنند و به همین دلیل برای محیط زیست بهتر هستند.
مناسب برای حمل انواع کالا: شناورهای دوبه میتوانند طیف وسیعی از کالاها را از جمله مواد فله، کالاهای بستهبندی شده، ماشینآلات و تجهیزات صنعتی را حمل کنند؛ از غلات و حبوبات گرفته تا توربینهای بادی و ترانسفورماتورها.
محدودیت های دوبه یا کشتی بارج
با وجود تمام مزایای دوبهه، این شناورها نیز مانند هر وسیله نقلیه دیگری با محدودیتهایی همراه هستند. در ادامه به برخی از مهمترین محدودیتهای این وسایل اشاره میکنیم:
سرعت پایین: اکثر دوبهها فاقد موتور مستقل هستند و توسط یدککشها به حرکت درمیآیند که این امر سرعت حرکت آنها را محدود میکند. همچنین شرایط آب و هوایی مانند باد و جریان آب نیز بر سرعت حرکت دوبهها تأثیرگذار است.
وابستگی به مسیرهای آبی: بارج ها تنها قادر به حرکت در مسیرهای آبی هستند و برای جابجایی بین نقاطی که ارتباط آبی ندارند، نیاز به بارگیری و تخلیه مجدد دارند. بهعلاوه عمق آبراههها و کانالها باید به اندازهای باشد که دوبه بتواند به راحتی در آن حرکت کند.
تأثیر عوامل محیطی: تغییرات سطح آب در رودخانهها و دریاچهها میتواند بر عملیات بارگیری و تخلیه دوبه تأثیر بگذارد. همچنین در مناطق سردسیر، یخزدگی آبراههها میتواند حرکت این شناورها را متوقف کند.
حجم و وزن محدودیتهای بار: ابعاد این وسیله باید با ابعاد پلها و تونلهایی که از زیر آنها عبور میکنند سازگار باشد. علاوهبراین ظرفیت جرثقیلهای موجود در اسکلهها برای بارگیری و تخلیه بار از دوبهها محدودیت ایجاد میکند.
کشتی دوبه چه کالاهایی را حمل میکند؟
تا به اینجا مطلب به صورت خلاصه برخی از مهمترین کالاهایی که میتوان به وسیله شناور دوبه جابهجا کرد، اشاره کردیم. با این حال در ادامه جزئیات بارهای قابل حمل توسط انواع بارج را معرفی خواهیم کرد.
مواد فله: شن، ماسه، سیمان، زغال سنگ، سنگ آهن و سایر مواد معدنی
کالاهای بستهبندی شده: کالاهایی مانند کانتینر، بستههای پالتگذاری شده، کیسههای بزرگ و جعبهها که شامل: محصولات تولیدی، مواد غذایی، لوازم خانگی و بسیاری موارد دیگر هستند.
مواد خطرناک: برخی از دوبهها مجهز به سیستمهای ایمنی خاصی هستند که امکان حمل مواد خطرناک مانند مواد شیمیایی، نفتی و گازی را فراهم میکنند.
تجهیزات سنگین: ماشینآلات ساختمانی، تجهیزات صنعتی، قطعات بزرگ و سنگین و حتی خانههای پیشساخته
محصولات کشاورزی: غلات، حبوبات، میوهها، سبزیجات و سایر محصولات کشاورزی
زباله و پسماندهای صنعتی: حمل زبالههای شهری و صنعتی به محلهای دفن یا بازیافت
کلام آخر
در این مقاله توضیح دادیم که منظور از دوبه چیست و این شناورهای باربر با توجه به مزایای متعددش از جمله ظرفیت حمل بالا، هزینههای پایین و سازگاری با محیط زیست چه نقش مهمی در صنعت حمل و نقل دریایی ایفا میکنند.
گفتنیست، پی اس پی اکسپرس در حوزه حمل و نقل بین المللی (هوایی، دریایی، زمینی)، واردات و صادرات و ترخیص کالا از گمرک فعالیت میکند و در کشورهای چین، امارات، ترکیه و سوریه دفتر نمایندگی دارد. برای کسب اطلاعات بیشتر با شماره 02142281 تماس بگیرید.
سوالات متداول
بارج چیست؟
بارج، یک شناور غیر خودران با بدنهای پهن و کف صاف است که برای حمل بارهای حجیم در آبراههها و رودخانهها طراحی شده است. این شناورها که اغلب توسط یدککشها هدایت میشوند، نقش حیاتی در حمل و نقل کالا دارند.
تفاوت دوبه و بارج چیست؟
در واقع، دوبه و بارج در اصل یک چیز هستند و به یک نوع شناور اشاره دارند که برای حمل بار در آبراههها، رودخانهها و کانالها استفاده میشود. این شناورها معمولاً کف صاف و بدنهای مستطیلی دارند و برای حمل بارهای حجیم و سنگین طراحی شدهاند.
فرق دوبه و لنج چیست؟
دوبه یک قایق بزرگ و پهن است که برای حمل بارهای سنگین در رودخانهها و کانالها استفاده میشود. دوبهها معمولاً موتور ندارند و توسط یدککش به حرکت در میآیند. اما لنج یک قایق با بدنه کشیده و تیز است که برای سفرهای دریایی طولانیتر و در آبهای آزاد استفاده میشود. لنجها معمولاً موتور دارند و میتوانند به تنهایی حرکت کنند.
