واردات دانه های روغنی به عنوان یکی از ارکان اصلی تامین روغن خوراکی در ایران، نقشی محوری در اقتصاد و امنیت غذایی کشور ایفا میکند. این کالا که به صورت گسترده در صنایع غذایی، دام و طیور و تولید محصولات مختلف مورد استفاده قرار میگیرد، از اهمیت بالایی برخوردار است. البته تولید داخلی نمیتواند نیاز کل کشور را برآورده کند و به همین خاطر بخش زیادی از نیاز بازار به روغنهای گیاهی همچون روغن سویا، آفتابگردان، کلزا، کنجد، زیتون و روغن ماهی از طریق واردات تامین میشود.
هرچند که در چند سال اخیر تسهیلاتی برای واردکنندگان دانه های روغنی در نظر گرفته شده که صفر شدن سود بازرگانی و کاهش تعرفه کالا به یک درصد از مهمترین سیاستگذاریها در این عرصه بوده است.
پس اگر قصد واردات دانه های روغنی را دارید و میخواهید بدانید که چه کشورهایی تولیدکننده اصلی این محصولات هستند و کد تعرفه گمرکی هر یک از این روغنهای گیاهی چیست، با پست بین المللی پی اس پی همراه باشید.
شرایط و قوانین واردات دانه های روغنی
برای حمایت از کشاورزان داخلی و کاهش وابستگی به واردات دانه های روغنی و روغن، دولت مقرراتی را برای واردات دانه های روغنی و روغن خام وضع کرده است. بر اساس این قوانین، واردکنندگان موظف هستند به ازای هر کیلوگرم دانه روغنی و کنجاله که از کشاورزان داخلی خریداری میکنند، مجوز واردات مقدار مشخصی دانه روغنی سویا یا کلزا، روغن خام، کنجاله و روغن پالم را دریافت کنند.
پیش از این، کارخانههای روغنکشی بیشتر به واردات دانه های روغنی از خارج تمایل داشتند و دانههای تولید داخل را نادیده میگرفتند به همین خاطر این امر موجب نارضایتی کشاورزان و ایجاد فشار بر منابع مالی دولت شده بود. سرانجام برای رفع این مشکل، دولت در اوایل سال 1403 تصمیم گرفت تا واردات روغن را منوط به خرید دانههای روغنی از کشاورزان داخلی کند.
طبق دستورالعمل وزارت جهاد کشاورزی، هر تولید کننده به ازای خرید یک کیلوگرم دانه روغنی از داخل میتواند این مقادیر را وارد کند:
- 48 کیلوگرم دانه روغنی سویا یا کلزا
- 12 کیلوگرم روغن خام از کشورهای عضو اوراسیا
- 8 کیلوگرم روغن خام از سایر کشورها
- 20 کیلوگرم کنجاله
- 7 کیلوگرم روغن پالم
به صورت کلی در خصوص مشکلات تولیدکنندگان و واردکنندگان انواع روغن گیاهی میتوان گفت، روغنهای وارداتی معمولاً با قیمت پایینتری به بازار عرضه میشوند که باعث میشود مصرفکنندگان به جای محصولات داخلی، به سمت آنها گرایش پیدا کنند. این رقابت تولیدکنندگان داخلی را با مشکلات عدیدهای از جمله کاهش فروش مواجه کرده است.
همچنین واردات بیرویه روغن، باعث میشود تا چرخه تولید داخلی از دانه تا روغن قطع شود و کشاورزان با مشکل فروش محصولات خود مواجه شوند. با این حال نمیتوان از اهمیت واردات دانه های روغنی چشمپوشی کرد.
میزان واردات دانه های روغنی
در 11 ماهه سال 1402، 22 میلیون و 881 هزار تن کالای اساسی به ارزش 17 میلیارد و 826 میلیون دلار وارد کشور شده است. بر اساس آمارهای منتشرشده، ذرت با 3 میلیارد و 501 میلیون دلار، روغنهای خوراکی نیمه جامد، مایع و خام با 2 میلیارد و 282 میلیون دلار، انواع دانههای روغنی با 2 میلیارد و 47 میلیون دلار، سه قلم اول کالای اساسی وارداتی را به خود اختصاص دادند.
علاوهبراین، به طور میانگین میزان نیاز کشور در سال 1402 به دانههای روغنی سه میلیون تن و یک میلیون و 500 هزار تن روغن است حجم بسیاری از آن از طریق واردات تامین میشود. در سال گذشته، یک میلیون و 602 هزار تن روغن خام، دو میلیون و 796 هزار تن انواع دانههای روغنی و یک میلیون و 750 هزار تن انواع کنجاله وارد کشور شده است.
براساس این آمارها میتوان نتیجهگیری کرد که تولید داخلی دانههای روغنی مانند کلزا و سویا بسیار کمتر از میزان واردات است و دانه سویا بیشترین سهم را در واردات دانه های روغنی دارد و پس از آن به ترتیب آفتابگردان، کلزا و ذرت قرار دارند.
واردات دانه های روغنی از چه کشورهایی است؟
اگر بخواهید به واردات روغن خام آفتابگردان بپردازید، معمولا کشورهای ایتالیا، ترکیه، روسیه، سنگاپور، سوئیس و امارات متحده عربی بهترین گزینههای شما برای واردات هستند. اما اگر قصد واردات روغن خام سویا را دارید، کشورهای برزیل، سوئیس، هلند، ترکیه، آلمان و آرژانتین از جمله بهترین صادرکنندههای این روغن هستند.
با این حال برای آنکه تشخیص دهید که کدام کشور برایتان مناسبتر است، باید بتوانید با تامینکنندگان این کشور ارتباط برقرار کنید و براساس کیفیت و نوع تولیدات آنها و نیاز بازار داخلی بهترین کشور صادرکننده دانه های روغنی را انتخاب کنید. درواقع تحقیقات بازار و یافتن تامین کننده معتبر خارجی یکی از اصلیترین مراحل واردات کالا به شمار میرود.
مجوز واردات دانه های روغنی
بر اساس آخرین تغییرات در قوانین و مقررات گمرکی، شرایط واردات دانه های روغنی و روغن خام دستخوش تحولات قابل توجهی شده است. این تغییرات با هدف حمایت از تولید داخلی و تنظیم بازار روغن خوراکی اعمال شده است.
یکی از مهمترین تغییرات، حذف الزام اخذ مجوز ثبت سفارش برای واردات دانه های روغنی است. به عبارت دیگر، واردکنندگان میتوانند بدون محدودیت در میزان واردات، اقدام به واردات این محصول کنند.
همچنین برای تشویق واردکنندگان به خرید دانههای روغنی تولید داخل و حمایت از کشاورزان، دولت امکان بهرهمندی از تخفیفات تعرفهای را فراهم کرده است. واردکنندگانی که مقدار مشخصی از دانههای روغنی را از کشاورزان داخلی خریداری کنند و گواهی تأییدیه خرید را از وزارت جهاد کشاورزی دریافت نمایند، میتوانند از نرخهای تعرفه پایینتری برای واردات دانه های روغنی و روغن خام استفاده کنند.
همچنین، لازم است علاوه بر گواهی تأییدیه خرید دانه داخلی، واردکنندگان گواهی بهداشتی و قرنطینهای نیز برای محمولههای وارداتی خود ارائه دهند.
البته در صورتی که واردکننده در زمان درخواست ترخیص، دانههای روغنی خریداری شده از کشاورزان داخلی را تحویل ندهد، میتواند با ارائه ضمانتنامه بانکی از معافیت گمرکی استفاده کند.
به صورت کلی، طبق بند 9 مندرجات ذیل یادداشت فصل دوازدهم و بند 4 مندرجات ذیل یادداشت فصل پانزدهم کتاب مقررات صادرات و واردات برای بهرهمندی از تخفیفات تعرفهای واردات واردکنندگان باید:
- خرید دانههای داخلی: مقدار مشخصی دانه روغنی را از کشاورزان داخلی خریداری کنند.
- گواهی تاییدیه خرید: گواهی تاییدیه خرید دانه داخلی را که توسط وزارت جهاد کشاورزی صادر میشود، ارائه دهند.
علاوه بر موارد فوق، برای ترخیص دانههای روغنی، به مجوزهای زیر نیز نیاز است:
- گواهی بهداشتی و قرنطینهای: این گواهی نشان میدهد که محموله وارداتی از نظر بهداشتی استاندارد است.
- مجوز از حوزه قائم مقام وزیر در امور بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی: این مجوز برای کلیه واردات دانه های روغنی الزامی است.
تعرفه واردات دانه های روغنی
براساس آخرین آمار، مالیات بر ارزش افزوده گروه دانه های روغنی و روغن خام خوراکی به یک درصد کاهش یافته است و سود بازرگانی روغن خام، روغن پالم و دانه های روغنی از ابتدای سال 1402 صفر درصد شده است.
کد تعرفه گمرکی یا همان hs code دانه های روغنی و انواع روغن خام نیز به شرح زیر است:
- دانه سویا: 12019090 و 12019010
- دانه کلزا: 12059010، 12051090، 12051020، 12059090
- دانه گلرنگ: 12076090
- روغن خام سویا: 15071000
- روغن خام آفتابگردان: 15121100
- روغن خام کلزا: 15141100
- دانه روغن کرچک: 12073000
- دانه کنجد: 12074000
- دانه خردل: 12075000
- دانه خربزه: 12077000
- دانه خشخاش: 12079100
مراحل واردات دانه های روغنی
برای واردات مواد غذایی همچون واردات دانه های روغنی، باید فرایندی پچند مرحلهای را طی کرد که نیازمند رعایت دقیق قوانین و مقررات گمرکی و بهداشتی است. در این بخش، مراحل مختلف این فرآیند را به صورت مفصل و تخصصی بررسی خواهیم کرد.
مرحله اول: تحقیق و برنامهریزی
- بررسی تقاضای بازار داخلی برای انواع مختلف دانههای روغنی (سویا، کلزا، آفتابگردان و …)
- تحلیل قیمتهای بازار داخلی و جهانی
- شناسایی رقبا و سهم بازار آنها
- مطالعه قوانین و مقررات واردات، استانداردهای کیفی و بهداشتی
مرحله دوم: انتخاب تامینکننده
- جستجوی تامینکنندگان معتبر در کشورهای تولیدکننده اصلی دانههای روغنی
- بررسی کیفیت محصولات، سابقه همکاری و شرایط پرداخت آنها
- اخذ نمونه و انجام آزمایشهای کیفی بر روی نمونهها
مرحله سوم: انعقاد قرارداد تجاری
- تهیه پیشنویس قرارداد با ذکر جزئیاتی همچون: نوع و مقدار کالا، قیمت واحد و کل، شرایط حمل و پرداخت
مرحله چهارم: اخذ مجوزها و گواهیها
- اخذ مجوز واردات از سازمانهای مربوطه مانند وزارت جهاد کشاورزی
- دریافت گواهی سلامت و قرنطینه از کشور مبدا مبنی بر سالم بودن کالا و عدم وجود آفات و بیماریها
- ارائه گواهی آنالیز که حاوی مشخصات کیفی کالا مانند میزان روغن، پروتئین، رطوبت و … باشد.
- اخذ مجوزهای بهداشتی از سازمان غذا و دارو برای اطمینان از ایمنی و سلامت کالا
- تکمیل اظهارنامه گمرکی و پرداخت عوارض گمرکی
مرحله پنجم: حمل و نقل بین المللی
- انتخاب نوع حمل مناسب (دریایی، زمینی یا هوایی) با توجه به حجم، وزن و ارزش کالا، فاصله و زمان تحویل
- بستهبندی مناسب کالا برای جلوگیری از آسیب در طول حمل و نقل
- بیمه کردن کالا در برابر خطرات احتمالی مانند حوادث دریایی، آتشسوزی، سرقت و …
- انجام تشریفات گمرکی و ترخیص کالا از گمرک کشور مبدا.
مرحله ششم: ترخیص کالا از گمرک
- ارائه اظهارنامه گمرکی به همراه مدارک لازم به گمرک مقصد
- انجام بازرسی فیزیکی کالا توسط ماموران گمرک برای تأیید نوع، مقدار و کیفیت کالا
- پرداخت عوارض گمرکی، مالیات بر ارزش افزوده و سایر هزینههای مربوطه
- از انجام تشریفات گمرکی، کالا به انبار مقصد منتقل میشود
مرحله هفتم: توزیع و فروش
- نگهداری کالا در انبارهای مجهز و رعایت شرایط نگهداری مناسب
- توزیع کالا به کارخانههای روغنکشی و سایر صنایع مصرفکننده
- روش کالا به صورت عمده یا جزئی به مشتریان
کلام پایانی
واردات دانه های روغنی به عنوان یک مکمل برای تولید داخلی، نقش مهمی در تامین نیاز روزافزون بازار به روغنهای خوراکی ایفا میکند. با توجه به محدودیتهای تولید داخلی، نوسانات آب و هوایی و افزایش جمعیت، تکیه صرف بر تولید داخلی نمیتواند به طور کامل نیاز بازار را تامین کند.
پس واردکنندگانی قصد ورود به این عرصه را دارند، میتوانند سود خوبی از این راه به دست بیاورند و نیاز بازار داخلی را نیز تامین کنند. تنها کافیست در ابتدا کارت بازرگانی از اتاق بازرگانی ایران دریافت شود و سپس کارهای تحقیق و خرید کالا و حمل و ترخیص صورت بگیرد.
گفتنیست، شرکت پست بین المللی پی اس پی در حوزه حمل و نقل بین المللی، صادرات و واردات و ترخیص کالا از گمرک فعالیت میکند و در کشورهای چین، امارات، ترکیه و سوریه دفتر نمایندگی دارد. برای کسب اطلاعات بیشتر با شماره 02142281 تماس بگیرید.
سوالات متداول
چه دانه های روغنی به ایران وارد میشود؟
دانه های روغنی همچون سویا، آفتابگردان، کلزا، کنجد، زیتون.
تعرفه واردات دانه های روغنی چقدر است؟
تعرفه انواع دانه های روغنی یک درصد با سود بازرگانی صفر درصد است.