همه چیز درباره قلمرو گمرکی

قلمرو گمرکی به عنوان یک مفهوم کلیدی در حوزه تجارت بین‌ الملل، به بخشی از قلمرو جغرافیایی یک کشور گفته می‌شود که در آن قوانین و مقررات گمرکی به طور کامل اعمال می‌گردد. این قلمرو، مرز مشخصی را برای اعمال قوانین گمرکی تعیین نموده و از این رو، اهمیت بسزایی در کنترل جریان کالا و ارز در یک کشور دارد.

گفتنی است که قلمرو گمرکی لزوماً با کل مناطق سیاسی یک کشور منطبق نیست. مناطقی مانند مناطق آزاد تجاری، صنعتی و ویژه اقتصادی که به منظور تشویق سرمایه‌گذاری و توسعه اقتصادی ایجاد می‌شوند، اگرچه جزئی از قلمرو سیاسی کشور محسوب می‌شوند اما از مقررات گمرکی عمومی خارج بوده و از مزایای خاصی همچون معافیت‌های مالیاتی و گمرکی برخوردار هستند.

در ادامه با پست بین المللی پی اس پی همراه باشید تا شما را با  محدوده قلمرو گمرکی ایران به صورت کامل آشنا کنیم.

قلمرو گمرکی جمهوری اسلامی ایران کجاست؟

همان‌طور که در بالا اشاره کردیم قلمرو گمرکی با قلمرو سیاسی تفاوت‌هایی دارد. قلمرو گمرکی ایران شامل تمام گستره جغرافیایی کشور بوده و به دو بخش اصلی و فرعی تقسیم می‌شود.

بخش اول: منطقه اصلی

قلمرو گمرکی ایران به‌عنوان حوزه اعمال قوانین و مقررات گمرکی، تمامی بنادر دریایی، فرودگاه‌ها و گمرکات مرزی کشور را شامل می‌شود. در این قلمرو، کلیه امور مرتبط با ورود و خروج کالا، از جمله کنترل، ارزیابی، وصول عوارض و انجام تشریفات گمرکی، به طور جامع انجام می‌شود.

بخش دوم: منطقه فرعی

قلمرو گمرکی ایران، علاوه بر بنادر، فرودگاه‌ها و گمرکات مرزی، مناطق آزاد تجاری و ویژه اقتصادی را نیز در بر می‌گیرد. در این مناطق، با هدف ایجاد محیطی مناسب برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی، توسعه صادرات کالا غیرنفتی و ایجاد فرصت‌های شغلی، قوانین و مقررات گمرکی با اعمال تسهیلات و معافیت‌های خاص اجرا می‌شود. در ادامه به قسمت‌های مهم نقاط در قلمرو گمرکی ایران اشاره می‌کنیم:

• بندر شهید رجایی در بندرعباس
• فرودگاه امام خمینی در تهران
• گمرک بازرگان در مرز ایران و ترکیه
• منطقه آزاد کیش
• منطقه ویژه اقتصادی اروند

ترخیص کالا از گمرک منطقه آزاد کیش

هدف از ایجاد ﻣﻨﺎﻃﻖ آزاد ﺗﺠﺎری چیست؟

تسریع در توسعه زیرساخت‌های کشور و عمران و آبادانی مناطق

تقویت بنیان‌های اقتصادی، جذب سرمایه‌گذاری و افزایش درآمدهای ملی

ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار و مولد

تنظیم بازار کالا و خدمات

حضور فعال در بازارهای جهانی و منطقه‌ای

توسعه صنایع و صادرات کالاهای با ارزش‌افزوده بالا

صادرات در قلمرو گمرکی ایران چند نوع است؟

در ادامه، به 5 روش‌ مختلف صادرات کالا از قلمرو گمرکی ایران به صورت کامل می پردازیم:

• صادرات قطعی
• صادرات موقت
• صادرات قطعی در حجم تجاری
• صادرات قطعی غیر تجاری
• صادرات مجدد

صادرات قطعی

صادرات قطعی فرایندی است که طی آن کالاهای داخلی به‌منظور فروش یا مصرف در خارج از کشور، از قلمرو گمرکی ایران خارج می‌شوند. این عملیات بر اساس قوانین و مقررات حاکم بر تجارت خارجی انجام شده و به دو دسته صادرات قطعی غیرنفتی و نفتی تقسیم می‌گردد. کلیه صادرات قطعی نیاز  به اخذ مجوزهای لازم از مراجع مربوطه را دارند.

روش‌های انجام صادرات قطعی

صادرات از طریق بازارچه‌های مرزی: این روش به منظور تسهیل تجارت با کشورهای همسایه و حمایت از مرزنشینان طراحی شده است.

صادرات توسط شرکت‌های تعاونی مرزنشینان: این شرکت‌ها با هدف حمایت از تولیدات محلی و افزایش صادرات در مناطق مرزی فعالیت می‌کنند.

صادرات از طریق تجار و بازرگانان: بخش خصوصی به عنوان یکی از بازیگران اصلی در حوزه صادرات، با رعایت قوانین و مقررات اقدام به صادرات کالا می‌کند.

صادرات از طریق واحدهای تولیدی: واحدهای تولیدی با بهره‌گیری از مکانیزم‌هایی مانند خرید متقابل و ورود موقت مواد اولیه، به صادرات محصولات خود می‌پردازند.

صادرات موقت

صادرات موقت، رویه‌ای گمرکی است که طی آن کالاهایی به منظور اهداف مشخصی مانند نمایشگاه‌ها، تعمیرات، پردازش و یا آزمایش به خارج از کشور ارسال می‌شوند. در این نوع صادرات، صاحب کالا موظف است با ارائه تضمین یا سپرده نقدی، تعهد بازگرداندن کالا به کشور را بدهد.

روش‌های انجام صادرات موقت

شرکت در نمایشگاه‌های بین‌المللی: برای معرفی محصولات و خدمات به بازارهای جهانی، کالاها به‌صورت موقت به نمایشگاه‌های خارجی ارسال می‌شوند.

تعمیرات و فراوری: در مواردی که امکان تعمیر یا فراوری کالا در داخل کشور وجود نداشته باشد، کالا به‌صورت موقت به کشورهای دارای امکانات لازم ارسال می‌شود.

سایر موارد: با اخذ مجوزهای لازم، کالا می‌تواند برای اهداف دیگری مانند تحقیقات، آزمایش و یا آموزش به‌صورت موقت از کشور خارج شود.

صادرات قطعی در حجم تجاری

تشخیص اینکه یک کالا تجاری است یا خیر، از اهمیت بالایی در امور گمرکی برخوردار است. اگرچه قانون به طور مستقیم به تعریف کالای تجاری نپرداخته است، اما مقررات صادرات و واردات، کالایی را که با هدف فروش به خارج از کشور صادر شود، به عنوان کالای تجاری تلقی می‌کند. در نهایت، گمرک به عنوان مرجع ذی‌صلاح، مسئولیت تشخیص ماهیت تجاری کالا را بر عهده دارد.

برای تشخیص تجاری بودن کالا گمرک به چه مواردی توجه می‌کند؟

عوامل متعددی در تشخیص تجاری بودن یک کالا مؤثر هستند که از جمله آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ماهیت کالا: کالاهایی که به طور معمول در بازارهای جهانی دادوستد می‌شوند، بیشتر احتمال دارد که به‌عنوان کالاهای تجاری شناخته شوند.
• حجم صادرات: صادرات کالا در مقیاس بزرگ، نشان‌دهنده ماهیت تجاری آن است.
• سابقه صادراتی صادرکننده: صادرکنندگانی که پیش‌ازاین نیز کالاهای مشابه را صادر کرده‌اند، معمولاً به عنوان صادرکنندگان تجاری شناخته می‌شوند.

صادرات قطعی غیر تجاری

صادرات قطعی غیرتجاری، به اقدامی گفته می‌شود که طی آن کالا با هدف استفاده شخصی یا به عنوان هدیه، به خارج از کشور ارسال می‌شود. صادرات قطعی غیرتجاری به دو روش عمده انجام می‌شود:

• صادرات پستی
• صادرات مسافری

صادرات قطعی غیر تجاری از طریق پست

صادرات غیرتجاری پستی مشمول محدودیت‌هایی است:

• محدودیت ارزش: ارزش کالاهای ارسالی نباید از سقف تعیین شده توسط گمرک تجاوز کند.
• محدودیت تعداد: تعداد دفعات ارسال در طول سال محدود است.
• روال ارسال: ارسال کالا به صورت پستی و طبق روال معمول پست انجام می‌شود.

صادرات قطعی غیر تجاری از طریق مسافر

توجه کنید وقتی می‌خواهید از ایران کالا با خود ببرید (مثلاً برای هدیه دادن یا استفاده شخصی)، باید به چند نکته توجه کنید:

• محدودیت ارزش کالا: شما نمی‌توانید هر چقدر که دوست دارید کالا با خود ببرید. مقدار پولی که کالاهای شما ارزش دارند، یک محدودیت مشخصی دارد. این محدودیت را گمرک ایران تعیین می‌کند.
• معافیت گمرکی: یک مقدار مشخصی کالا را می‌توانید بدون پرداخت مالیات (گمرک) از کشور خارج کنید. این مقدار، معافیت گمرکی نام دارد.
• اظهار کالا به گمرک: وقتی می‌خواهید از کشور خارج شوید، باید کالاهایی که همراه خود دارید را به مامور گمرک نشان دهید. این کار را «اظهار کالا» می‌گویند.

صادرات مجدد

صادرات مجدد، عملیاتی است که طی آن کالای وارداتی به‌صورت قطعی و با انجام تشریفات گمرکی مربوطه، بدون ایجاد هرگونه تغییر در آن، از قلمرو گمرکی کشور به مقصد کشوری ثالث صادر می‌شود.

شرایط صادرات مجدد

خارجی بودن کالا: کالا موضوع صادرات مجدد می‌بایست منشأ خارجی داشته و از طریق مبادی رسمی گمرکی کشور وارد شده باشد.

ورود قطعی قانونی: کالا باید با انجام کلیه تشریفات گمرکی ورود قطعی و مطابق مقررات جاری گمرکی وارد قلمرو گمرکی کشور شده باشد.

رعایت مقررات صادرات و واردات: کلیه مراحل صادرات مجدد کالا می‌بایست مطابق با قوانین و مقررات جاری صادرات و واردات کشور انجام شود.

کلام آخر

باتوجه‌به اهمیت روزافزون قلمرو گمرکی، نیاز به مطالعات بیشتر و جامع‌تر در این زمینه بیش از پیش احساس می‌شود. در این مقاله، به بررسی مفهوم قلمرو گمرکی و اهمیت آن در تجارت خارجی پرداخته شد. باتوجه‌به تغییرات مداوم در قوانین و مقررات گمرکی، توصیه می‌شود برای انجام هرگونه فعالیت تجاری در این حوزه، از منابع معتبر و به‌روز استفاده شود.

گفتنی‌ست، شرکت پست بین المللی پی اس پی در حوزه صادرات و واردات کالا، حمل و نقل بین المللی و ترخیص کالا از گمرک فعالیت می‌کند و در کشورهای امارات، چین، ترکیه و سوریه دفتر نمایندگی دارد و می‌تواند صفر تا صد واردات و حمل و ترخیص انواع بارهای تجاری و بسته‌های پستی را انجام دهد. کافیست با شماره 02142281 تماس بگیرید.

سؤالات متداول