در دنیای تجارت بینالملل، اسناد گوناگونی برای تسهیل و نظارت بر جریان کالاها به کار میروند. دو سند مهم در این زمینه، بیجک گمرکی و بیجک باربری هستند. بیجک گمرکی سندی است که توسط گمرک صادر میشود و نشاندهنده اتمام موفقیتآمیز مراحل گمرکی و اجازه خروج کالا از انبار گمرک است. از سوی دیگر، بیجک باربری سندی است که توسط شرکت حملونقل صادر میشود و اطلاعاتی در مورد بار، مبدا و مقصد حملونقل را در خود دارد.
در این مقاله، به بررسی دقیق مفاهیم، تفاوتها و اهمیت بیجک گمرکی و بیجک باربری در فرآیندهای تجارت خارجی خواهیم پرداخت. با ما همراه باشید تا به طور کامل با این دو سند مهم آشنا شوید.
گفتنیست، پست بین المللی پی اس پی به طور تخصصی در حوزه واردات و واردات و ترخیص کالا از گمرک فعالیت میکند. برای کسب اطلاعات بیشتر و ارتباط با کارشناسان با شماره 02142281 تماس بگیرید.
بیجک گمرکی چیست؟
بیجک گمرکی سندی است که پس از طی شدن تمام مراحل گمرکی و ترخیص کالا از گمرک صادر میشود. این سند تأییدی بر اتمام موفقیتآمیز فرآیند گمرکی و آماده بودن کالا برای خروج از انبار گمرک است. بیجک گمرکی در واقع مجوزی برای بارگیری و انتقال کالا به مقصد نهایی است.
این سند یکی از اسناد مهم گمرکی است که بایستی در زمان ترخیص کالا از لحظه خروج کالا تا زمان تخلیه از انبار گمرک همراه باشد. از طریق این سند میتوان ردگیری و پیگیریهای لازم را برای جلوگیری از قاچاق انجام داد.
پس بیجک گمرکی هم تکمیل کننده مراحل گمرکی محسوب میشود، هم به عنوان مجوز بارگیری صاحب کالا میتواند اقدام به بارگیری کالا کند و هم تمامی مشخصات کالا مانند نوع، مقدار، وزن، ارزش و غیره بر روی آن درج میشود و. مقام مسئول گمرک آن را امضا میکند.
بیجک گمرکی چه کاربردهایی دارد؟
بیجک گمرکی نقش مهمی در مدیریت، کنترل و نظارت بر فرآیند خروج کالا از گمرک ایفا میکند و از نظر کارکرد، به پروانه سبز گمرکی شباهت زیادی دارد. این سند بعد از تکمیل تشریفات گمرکی صادر میشود و بیانگر مجاز بودن کالا برای خروج از انبار گمرک است.
بعد از صدور بیجک گمرکی، صاحب کالا باید اطلاعات مربوط به خروج محموله را در سامانه جامع انبارها ثبت کند تا مشخص شود کالا بهصورت رسمی و قانونی از انبار گمرک خارج شده است. این ثبت اطلاعات برای شماره کوتاژ گمرکی انجام میشود و در واقع، تأیید نهایی خروج کالا محسوب میگردد.
عدم ثبت اطلاعات مذکور، باعث ایجاد محدودیت در صدور بیجک برای محمولههای بعدی میشود.
سختگیری در این سازوکار به این دلیل است که کنترل دقیقی روی جریان ورود و خروج کالاهای وارداتی ایجاد شود و از قاچاق کالا جلوگیری شود.
علاوه بر همه اینها، بیجک گمرکی نقش مؤثری در ثبت دقیق اطلاعات تجاری و تقویت نظارتهای گمرکی نیز ایفا میکند.
بیجک گمرکی چه زمانی مورد استفاده قرار میگیرد؟
بیجک گمرکی یکی از مدارک لازم برای ترخیص کالا است. از آنجایی که صدور بیجک گمرکی به معنای اتمام مراحل تشریفات گمرکی است، لازم است پس از آنکه مسیر گمرکی تعیین شد در زمان مناسب نسبت به دریافت آن اقدام نمایید.
در صورتی که کالا برای ارزیابی در مسیر سبز گمرکی قرار گیرد، بیجک گمرکی پس از اخذ مجوز ترخیص، هنگام پرداخت هزینههای گمرکی صادر میگردد.
در صورتی که کالا در مسیر قرمز گمرکی قرار گیرد بیجک انبار پس از اتمام بازرسیها، بررسی مجوزها، کارشناسی کالا و پرداخت هزینهها صادر میگردد. در مسیر زرد گمرکی نیز این سند پس از دریافت مجوزهای لازم، کارشناسی و بازرسیها همچنین پرداخت هزینههای گمرکی صادر میشود.
اطلاعات مندرج در بیجک گمرکی
اطلاعات ثبت شده در بیجک گمرکی معمولاً به دو دسته تقسیم میشوند:
دسته اول شامل اطلاعات عمومی و قابل مشاهده برای همه افراد است؛ مثل تاریخ صدور بیجک گمرکی، گمرک مبدأ و مقصد، مشخصات حملکننده، شماره سریال پروانه و بارکد. این اطلاعات به راحتی قابل بررسی و تفسیر هستند.
دسته دوم شامل اطلاعات جزئی و محرمانهتری است که تنها از طریق بارکد و دستگاههای تخصصی قابل خواندن و بررسی است. این دستگاهها میتوانند جزئیات دقیق کالا مثل نوع کالا، کشور سازنده، اسناد حمل و سایر اطلاعات مرتبط را استخراج کنند.
تفاوت قبض انبار و بیجک گمرکی
بیجک گمرکی و قبض انبار از اسناد مهم برای ترخیص کالا از گمرک هستند، این دو سند از نظر اطلاعات درج شده شبیه به هم بوده اما از نظر کاربرد و زمان به کارگیری تفاوتهایی دارند.
قبض انبار گمرکی سندی است که توسط انباردار به صاحب کالا صادر میشود و نشاندهنده نگهداری کالا در انبار است. این سند به عنوان مدرکی برای اثبات مالکیت کالا و حق برداشت آن عمل میکند. صاحب کالا یا نماینده قانونی وی که قصد ترخیص کالا از گمرک را دارد، میتوانند قبض انبار را از مسئول مربوطه در انبار دریافت کنند.
بیجک گمرکی نیز میتواند توسط صاحب کالا یا نماینده وی دریافت شود اما این سند به نوعی مجوز خروج کالا از گمرک است و اطلاعاتی نظیر مشخصات کالا، شماره اظهارنامه و عوارض پرداخت شده بر روی آن درج گردیده و از نظر زمان و مکان صدور تفاوتهایی با قبض انبار دارد.
بیجک باربری چیست؟
بیجک باربری سندی ارزشمند و کاربردی است که در صنعت حملونقل کالا به عنوان یک ابزار قدرتمند برای مدیریت و پیگیری محمولات مورد استفاده قرار میگیرد. این سند که به عنوان شناسنامهای برای هر محموله عمل میکند، امکان ردیابی دقیق کالا از مبدا تا مقصد را فراهم کرده و به خریداران اطمینان میدهد که کالای دریافتی دقیقاً همان کالایی است که سفارش دادهاند.
بر این اساس خریداران بایستی هنگام تحویل کالا، کالای دریافتی را با بیجک باربری تطبیق داده و پس از اطمینان از صحت کالا نسبت به صدور رسید تحویل کالا اقدامات لازم را انجام دهند.
به طور کلی باید گفت بیجک باربری برگه ایست که توسط شرکت حمل و نقل صادر شده و در آن اطلاعاتی از قبیل صاحب بار، نوع بار، مقصد بار و غیره درج میشود. بهعلاوه رسید باربری، فاکتور باربری و سند حمل برخی از دیگر نامهای بیجک باربری است.
اجزای اصلی بیجک باربری چیست؟
اطلاعات فرستنده و گیرنده
• فرستنده: نام، آدرس و اطلاعات تماس شرکت یا فردی که کالا را ارسال کرده است.
• گیرنده: نام، آدرس و اطلاعات تماس مشتری یا کسبوکار دریافتکننده کالا.
جزئیات تحویل
• تاریخ تحویل: زمان دقیق تحویل کالا.
• آدرس تحویل: مکانی که کالا تحویل داده شده است. این آدرس باید با آدرس گیرنده یکی باشد.
فهرست اقلام کالا
• توضیحات: شرح کامل هر قلم کالا شامل شماره، مدل یا مشخصات لازم.
• تعداد: تعداد دقیق کالاهای تحویلدادهشده و اطمینان از توافق فرستنده و گیرنده.
• امضای گیرنده: تأیید دریافت کالا توسط گیرنده.
• تاریخ امضاء: تاریخی که گیرنده رسید تحویل را امضا میکند و مهر زمانی (تاریخ و ساعت دقیق وقوع تراکنش، مبلغ و… را شامل میشود) برای تراکنش ارائه میدهد.
اطلاعات تکمیلی
• روش تحویل: نحوه تحویل کالا، مانند حضوری، پیک یا از طریق خدمات حملونقل.
• یادداشتها و توضیحات اضافی: هرگونه نظر یا نکته ویژه درباره تحویل، مانند خسارت، کمبود یا دستورالعملهای خاص.
تفاوت بیجک گمرکی و بیجک باربری به صورت ساده
| ویژگی | بیجک گمرکی | بیجک باربری |
| هدف | تأیید قانونی خروج کالا از گمرک | رسید و شناسنامه کالا در طول مسیر |
| زمان صدور | قبل از خروج کالا از گمرک (شروع مسیر قانونی) | پس از تحویل کالا به شرکت حمل |
| صادرکننده | گمرک | شرکت حملونقل |
| کاربرد | اجازه بارگیری و خروج قانونی کالا، کنترل قاچاق | ردیابی، مدیریت محموله، مشخص کردن خدمات و هزینهها |
| محتویات | اطلاعات کامل کالا، مقدار، ارزش، شماره پروانه، امضا گمرک | مشخصات صاحب بار، نوع کالا، مقصد، شمارههای نهایی، خدمات جانبی
|
| اهمیت | تضمین قانونی بودن حرکت کالا | اطمینان از رسیدن کالا سالم و درست به مقصد |
کد پیگیری بیجک باربری چیست؟
هر بیجک باربری دارای یک کد شناسایی منحصر به فرد است که به آن کد پیگیری میگویند. این کد مانند یک شناسنامه برای محموله شما عمل میکند و امکان ردیابی دقیق آن را از مبدا تا مقصد فراهم میآورد.
با استفاده از این کد، شما میتوانید به راحتی و در هر زمان از طریق سامانههای آنلاین یا تماس با شرکت حملونقل، از موقعیت فعلی محموله خود مطلع شوید. این کار به شما کمک میکند تا از سلامت و امنیت بار خود اطمینان حاصل کرده و برنامههای خود را بر اساس آن تنظیم کنید.
تفاوت بارنامه و بیجک باربری چیست؟
برای درک بهتر تفاوت بین بارنامه و بیجک باربری لازم است بدانید هر کدام در چرخه حملونقل نقشی متفاوت دارند.
بهصورت کلی:
| ویژگی | بارنامه | بیجک باربری |
| اعتبار قانونی | خیلی بالا، سند مالکیت و قرارداد رسمی | پایینتر، سند مدیریتی و رسید دریافت کالا |
| هدف | اثبات مالکیت، حل اختلاف، تسهیل ردیابی و شفافیت در لجستیک | اطمینان از دریافت کامل کالا و تطبیق کالا با سند |
| محل استفاده | بینالمللی و داخل کشور | عمدتا درون شهری و داخلی |
| قابلیت معامله | در اغلب موارد، قابل انتقال و معامله است | غیر قابل معامله است |
| پوشش بیمه | ممکن است بیمه شود | معمولا بیمه نمیشود |
| اطلاعات ثبتشده | نام فرستنده و گیرنده، مشخصات کالا و راننده | نام فرستنده و گیرنده، مشخصات کالا و راننده |
| موارد استفاده خاص | برای حل اختلاف و اثبات مالکیت در حمل بینالمللی | برای محمولههای تجاری چند تاجر که توسط یک کانتینر حمل میشود |
مزایای استفاده از بیجک باربری
استفاده از بیجک باربری همانند سایر اسناد و مدارک حمل و نقل مزایای بسیاری را برای تجار به همراه میآورد. برخی از مزیتهای استفاده از بیجک باربری عبارتند از:
تطبیق کالا با اطلاعات: میتوانید به راحتی کالاهای دریافتی خود را با اطلاعات مندرج در این سند تطبیق داده و از صحت و سلامت آنها اطمینان حاصل کنید.
ردیابی آسان محموله: هر بیجک باربری دارای یک کد رهگیری منحصر به فرد است که به شما امکان میدهد تا در هر زمان و مکان از موقعیت فعلی محموله خود مطلع شوید.
پیشگیری از اختلافات: بیجک باربری به عنوان یک سند رسمی، از بروز هرگونه اختلاف و تناقض در خصوص اطلاعات محموله جلوگیری میکند.
تسریع در فرایند ترخیص کالا: با استفاده از بیجک باربری، مراحل ترخیص کالا در گمرک به طور قابل توجهی تسریع میشود.
افزایش امنیت کالا: این سند به عنوان یک مدرک معتبر، به افزایش امنیت کالا در طول مسیر حملونقل کمک میکند.
امکان پیگیری حقوقی: در صورت بروز هرگونه مشکل یا اختلاف، بیجک باربری به عنوان یک سند قانونی قابل استناد در مراجع قضایی است.
رسمیت بخشیدن به معاملات: با استفاده از آن به معاملات شما رسمیت بخشیده و اعتبار آنها را افزایش میدهد.
مدیریت بهتر کالاهای قاچاق: بیجک باربری به عنوان ابزاری برای کنترل و مدیریت کالاهای قاچاق مورد استفاده قرار میگیرد.
امکان بازگشت کالا در صورت مغایرت: در صورتی که کالای دریافتی با اطلاعات مندرج در بیجک باربری مغایرت داشته باشد، امکان بازگرداندن آن وجود دارد.
کلام آخر
در این مطلب با یکی از اسناد بازرگانی مهم دیگر یعنی بیجک گمرکی و بیجک باربری صحبت کردیم و سعی کردیم اطلاعات کاملی درباره تفاوتها و کارکردهای هر یک ارائه دهیم.
به طور کلی باید گفت تجارت و امور آن امری پیچیده و تخصصی بوده و لازم است با دقت بالایی صورت گیرد. پس اطلاع نداشتن از مدارک و اسناد حمل و کاربردهای آنها میتوان مشکلات بسیاری را همراه داشته باشد.
شما تجار عزیز میتوانید برای انجام سریع و مطمئن امور تجارت از خدمات شرکت پست بین المللی پی اس پی استفاده نمایید و صفر تا صد امور حمل و ترخیص بارهای خود را به کارشناسان و ترخیص کاران ما در psp بسپارید. جهت هر گونه مشاوره همچنین ثبت سفارش در زمینه حمل بار و ترخیص میتوانید از طریق راههای ارتباطی زیر با کارشناسان پی اس پی ارتباط برقرار نمایید.
1- وب سایت
2- تماس تلفنی با شماره 02142281
سوالات متداول
نقش بیجک گمرکی در ترخیص کالا چیست؟
سند اصلی برای ترخیص کالاست و به نوعی مجوز خروج کالا از گمرک محسوب میشود.
اطلاعات موجود در بیجک گمرکی شامل چیست؟
نام و آدرس صادرکننده و واردکننده
شرح کالا
وزن و ارزش کالا
کد تعرفه گمرکی
کشور مبدا و مقصد
شرایط حمل و نقل