مانیفست در گمرک سندی است که در آن اطلاعات محموله، مسافران و خدمه وسیله نقلیه به همراه اطلاعات مربوط به وسیله نقلیه مانند مدارک شناسایی، مشخصات و مسیر درج شده است. مانیفست گمرکی برای مدیریت و نظارت بر حمل و نقل بین المللی مورد استفاده قرار گرفته و ارائه آن برای ترخیص کالا از گمرک ضروری است. در این مقاله اطلاعات کاملی درباره مانیفست در گمرک در اختیار شما قرار میدهیم.
مانیفست در گمرک چیست؟
مانیفست در گمرک یک فهرست رسمی از تمام کالاهایی است که با یک وسیله حمل و نقل جابهجا میشوند. این فهرست به طور معمول توسط شرکت حمل و نقل یا نماینده آن تهیه شده و قبل از رسیدن کالا به گمرک، در اختیار گمرک قرار میگیرد. هدف از ارائه این سند این است که گمرک بداند چه کالاهایی با چه مشخصات و به نام چه کسی وارد کشور خواهد شد.
در واقع کارکرد مانیفست در گمرک این است که با بارنامه و اظهارنامه صادرات یا واردات تطبیق داده شده و در صورت مغایرت یا تخلف، به راحتی کشف شود. گمرک با دادههای مانیفست محمولههای پرریسک را جدا کرده و سایر محمولهها را سریعتر عبور میدهد تا ضمن مدیریت ریسک، تجارت بین المللی را تسهیل کند.
مانیفست در گمرک چه اطلاعاتی ارائه میدهد؟
همانطور که گفتیم مانیفست سندی است که اطلاعاتی درباره کالاهای موجود در یک وسیله حمل و نقل را به صورت سازمان یافته به گمرک ارائه میدهد. در ادامه اطلاعاتی که مانیفست در گمرک ارائه میدهد را عنوان میکنیم.
- مشخصات وسیله حمل و نقل: نام کشتی، شماره سفر، شماره پرواز یا شماره کامیون، مسیر حرکت، بندر یا مرز ورود و تاریخ ورود وسیله حمل به گمرک.
- اطلاعات مربوط به بارنامه: فهرست کامل بارنامههای مرتبط با آن وسیله حمل و نقل، همراه با شماره و تاریخ هر بارنامه.
- مشخصات کالا: نوع کالا (شرح عمومی)، تعداد بستهها، وزن ناخالص و خالص و نحوهی بسته بندی (مثلاً کارتن، پالت، کانتینر).
- اطلاعات فرستنده و گیرنده: نام و آدرس فرستنده و گیرنده و در برخی موارد، نام اطلاع گیرنده.
- اطلاعات کانتینرها: شماره کانتینر، نوع آن و وضعیت بارگیری.
- مبدا و مقصد کالا: کشور یا بندر بارگیری و تخلیه محموله، مسیر حمل و در صورت وجود، بنادر واسطه یا نقاط توقف.
- آمار کلی محمولهها: جمع کل تعداد بارنامهها، تعداد بستهها، وزن کل و حجم کلی بار.
انواع مانیفست در گمرک کداماند؟
بسته به نوع وسیله حمل و نقل که محموله را جابهجا میکند و نوع محموله، انواع مختلفی از مانیفست در گمرک وجود دارد. انواع مانیفست با اطلاعاتی که در خود دارند به گمرک کمک میکنند تا قبل از ورود کالا به کشور، برای آن برنامه ریزی کند. در ادامه این بخش مهمترین انواع مانیفست در گمرک که ممکن است ارائه آن در حمل و نقل بین المللی و ارسال بار ضروری باشد را عنوان میکنیم.
مانیفست بار یا باربری
مانیفست بار یا باربری بر اساس نوع وسیله حمل و نقلی که کالا را جابهجا میکند، به چند دسته مختلف تقسیم میشوند. هر نوع مانیفست اطلاعات مخصوص به خود را دارد، اما هدف همه آنها با یکدیگر یکسان است و همگی در جهت اطلاع رسانی دقیق کالاهایی که وارد یا خارج میشوند، فعالیت میکنند.
مانیفست دریایی
مانیفست دریایی سندی است که اطلاعات مربوط به کالاها یا محمولههایی که با کشتی جابهجا میشوند را در خود جای میدهد. از جمله اطلاعات اصلی که در این نوع مانیفست ثبت میشوند میتوان به نام و شماره سفر کشتی، بندر بارگیری و بندر تخلیه، شماره کانتینر و شماره پلمپ، نوع کانتینر، شماره و تاریخ بارنامه، تعداد بسته، نوع کالا و وزن ناخالص کل، نام فرستنده و گیرنده و شرکت کشتیرانی یا نمایندگی آن در مقصد اشاره کرد.
مانیفست هوایی
نوع دیگر مانیفست در گمرک، مانیفست هوایی است که اطلاعاتی کامل درباره بارهایی که در یک پرواز حمل میشوند ارائه میدهد. در این نوع مانیفست اطلاعاتی نظیر شماره و تاریخ پرواز، نام شرکت هواپیمایی، فرودگاه مبدا و مقصد، شماره بارنامه اصلی و فرعی، تعداد بستهها و وزن کل محموله، نوع کالاها یا شرح عمومی آنها، نام فرستنده و گیرنده، کشور مبدا و کشور مقصد و اطلاعات مربوط به فورواردر یا نماینده حمل درج شده است.
مانیفست زمینی
مانیفست زمینی برای کالاهایی تنظیم میشود که از طریق جاده یا راه آهن جابهجا میشوند. در این نوع مانیفست اطلاعاتی مثل شماره پلاک کامیون یا شماره واگن، نام راننده، شماره گواهینامه و پاسپورت او، مرز ورودی یا خروجی کشور، شماره بارنامهها، نوع و تعداد کالاها، وزن ناخالص و خالص محموله، نام شرکت حمل و نقل بین المللی، نام فرستنده، گیرنده، کشور مبدا و مقصد و شماره پلمپهای گمرکی یا تجاری درج شده است.
مانیفست پستی یا اکسپرس
این نوع مانیفست توسط شرکت پست یا شرکتهای حمل سریع صادر میشود و فهرستی از بستههای ارسالی در یک پرواز یا مسیر را در بر میگیرد. از جمله اطلاعاتی که داخل آن وجود دارد میتوان به شماره پرواز یا مسیر حمل، کشور و شهر مبدا و مقصد، فهرست تمام مرسولات یا شماره رهگیری آن، نام فرستنده و گیرنده هر بسته، وزن و ارزش تقریبی هر مرسوله، نوع کالا و تعداد کل بستهها و وزن کلی محموله اشاره کرد.
مانیفست عمومی واردات
مانیفست عمومی کالاهای وارداتی قبل از رسیدن کشتی به بندر مقصد تحویل داده میشوند. این مانیفست در گمرک کشور مقصد بایگانی شده تا بعد از بررسیهای لازم درباره مجاز بودن واردات کالا اطمینان حاصل شود و سپس مالیات مربوط به آن پرداخت گردد. طبق مانیفست عمومی کالای وارداتی تا زمانی که فرآیند ترخیص کالا کامل نشود، از کشتی خارج نمیشود.
مانیفست خارج از اندازه
یکی دیگر از انواع مانیفست، مانیفست خارج است اندازه است. این مانیفست زمانی که محموله تجاری بیش از اندازه حجیم و سنگین است و در یک کانتینر جا نمیگیرد، ارائه میشود. مانیفست خارج از اندازه دارای تصاویر و دستورالعملهایی برای جابهجایی، بارگیری و تخلیه محموله تجاری با ابعاد بزرگ است تا از اینکه در مسیر حمل و نقل کالا آسیب نمیبیند، اطمینان حاصل شود.
مانیفست کالای خطرناک
برای کالاها و محمولههای خطرناک مثل مواد شیمیایی سمی یا خورنده، گازهای فشرده، مواد رادیواکتیو و مواد منفجره، مانیفست کالاهای خطرناک تنظیم میشود. صادر کننده موظف است اطلاعات دقیقی درباره کالای قابل حمل فهرست کند. طبق این مانیفست لازم است هنگام بررسی کالاهای خطرناک پرسنل اورژانس یا ماموران اجرای قانون نیز در دسترس باشند.
مانیفست ریفر
یکی از انواع مانیفست در گمرک، مانیفست ریفر است که به شیوه جابهجایی محموله با کانتینر یخچالدار مربوط میشود. در این نوع مانیفست اطلاعات دقیقی در مورد تنظیمات دما، رطوبت و… مناسب برای محافظت از کالای مورد حمل درج شده است.
نمونه یک مانیفست کمرگی
تفاوت مانیفست با سایر اسناد در گمرک
در این جدول به صورت جامع تفاوت مانیفست با سایر اسناد مهم در گمرک نظیر بارنامه، لیست بسته بندی و اظهارنامه گمرکی درج شده است.
|
عنوان سند |
صادر کننده سند | هدف و کارکرد اصلی | اطلاعات مندرج در سند | زمان ارائه به گمرک |
| مانیفست (Manifest) | شرکت حمل و نقل، کشتیرانی، خطوط هوایی یا نمایندگی آنها | اعلام فهرست تمام محمولههای موجود در یک وسیله حمل (کشتی، هواپیما، کامیون و…) | شماره بارنامهها، نوع و وزن کالا، نام فرستنده و گیرنده، شماره کانتینر، مسیر حمل |
پیش از ورود وسیله حمل و نقل به گمرک |
|
بارنامه (Bill of Lading / Air Waybill) |
متصدی حمل (Carrier) یا فورواردر | اثبات قرارداد حمل بین فرستنده و شرکت حمل و نقل و تعیین مالکیت کالا | اطلاعات مربوط به یک محموله خاص: فرستنده، گیرنده، نوع کالا، وزن، مسیر و شرایط حمل | هنگام ترخیص هر محموله به صورت جداگانه استفاده میشود |
| لیست بسته بندی (Packing List) | فرستنده یا صادرکننده کالا | ارائه جزئیات داخل هر بسته برای شفافسازی و بازرسی آسانتر | تعداد بستهها، نوع بسته بندی، محتویات هر بسته، وزن خالص و ناخالص |
همراه با اسناد حمل و اظهارنامه ارائه میشود |
|
اظهارنامه گمرکی (Customs Declaration) |
صاحب کالا یا ترخیص کار به نمایندگی از او | اعلام رسمی اطلاعات کالا به گمرک برای ترخیص و پرداخت حقوق و عوارض | مشخصات کالا، ارزش، تعرفه گمرکی (HS Code)، مبدأ، مقصد، نوع معامله و اسناد مرتبط |
بعد از ورود کالا و ثبت در سامانه گمرک |
مدارک لازم برای ثبت مانیفست در گمرک
برای ثبت مانیفست در گمرک، لازم است متصدی حمل و نقل یا نماینده قانونی آن، مجموعهای مدارک و اطلاعات را به گمرک ارائه دهد. این مدارک بسته به نوع حمل (دریایی، هوایی، زمینی یا پستی) تفاوتهای جزئی با یکدیگر دارد؛ با این وجود به صورت کلی با یکدیگر مشابه هستند. در ادامه مدارک لازم برای ثبت مانیفست در گمرک را به طور کامل شرح میدهیم.
- بارنامه: اصلیترین مدرک برای تنظیم مانیفست در گمرک، بارنامه است. در واقع مانیفست بر اساس اطلاعات درج شده در بارنامههای مربوط به یک وسیله حمل تنظیم میشود. اطلاعاتی نظیر شماره بارنامه، تاریخ ورود به گمرک، نوع کالا، وزن و اطلاعات فرستنده و گیرنده از روی بارنامه استخراج میشود.
- مدارک شناسایی وسیله حمل و نقل: مدارک شناسایی مربوط به وسیله حمل و نقل در هر روش متفاوت است. به عنوان مثال، در حمل دریایی مدارک شناسایی کشتی نظیر نام آن، شماره سفر، پرچم و بندر مبدا باید ارائه شود.
- لیست کانتینرها و پلمپها: اگر کالا به صورت کانتینری حمل شود، باید فهرست کامل تمام کانتینرها به همراه شماره، نوع (20 فوت یا 40 فوت یا یخچالی و…) و شماره پلمپ گمرکی یا تجاری ارائه شود.
- لیست بار: جدولی که خلاصهای از تمامی بارنامهها، وزن هر محموله، تعداد بسته و نام صاحبان کالا را عنوان میکند. این لیست مبنای ورود اطلاعات به سامانه مانیفست به شمار میرود.
- مدارک شناسایی شرکت حمل و نقل یا نماینده قانونی آن: از جمله این مدارک میتوان به پروانه فعالیت شرکت حمل و نقل بین المللی، معرفی نامه یا وکالت نامه نماینده و مدارک هویتی فرد ثبت کننده اشاره کرد.
- مجوز ورود یا خروج وسیله حمل: در برخی موارد خاص حمل ترانزیتی یا عبور موقت، مجوزهای ورود و خروج یا عبور از سازمانهای ذیربط باید ضمیمه شود.
مراحل ثبت مانیفست در گمرک چیست؟
فرایند ثبت مانیفست در گمرک یکی از بخشهای اصلی عملیات حمل و ترخیص کالا بوده و معمولا توسط شرکتهای حمل و نقل بین المللی، خطوط کشتیرانی و نمایندگان آنها انجام میشود. در ادامه مراحل اصلی ثبت مانیفست در گمرک را عنوان میکنیم.
- جمع آوری اطلاعات و بارنامهها: اول از هر چیز شرکت حمل و نقل باید تمام بارنامههای مربوط به محمولههای موجود در وسیله حمل و نقل را جمع آوری کند. از روی هر بارنامه اطلاعاتی مثل شماره، تاریخ، نوع کالا، وزن، تعداد بسته، نام فرستنده و گیرنده استخراج میشود.
- تهیه لیست بار یا فهرست کلی محمولهها: در این مرحله لازم است اطلاعات تمام بارنامهها در قالب یک فایل یا فرم جمع شود.
- ورود اطلاعات به سامانه الکترونیکی گمرک: در گمرک ایران، ثبت مانیفست به صورت الکترونیکی از طریق سامانه EPL انجام میشود. نماینده شرکت حمل و نقل وارد این سامانه شده و اطلاعات مربوط به وسیله حمل، بارنامه، کانتینرها و مسیر حمل را در فرم مخصوص وارد میکند.
- بارگذاری مدارک و اسناد مربوطه: در این مرحله، مدارکی مثل بارنامهها، لیست کانتینرها، مدارک وسیله حمل و معرفی نامه نماینده در سامانه بارگذاری میشود تا گمرک بتواند صحت اطلاعات را بررسی کند.
- بررسی و تایید اولیه توسط گمرک: بعد از ثبت مانیفست در گمرک، کارشناسان گمرک اطلاعات آن را بررسی میکنند. در صورتی که مغایرت یا نقصی وجود نداشته باشد، مانیفست در گمرک تایید میشود.
- اختصاص شماره مانیفست در گمرک: بعد از تایید مانیفست توسط گمرک، یک شماره یکتا برای مانیفست صادر شده و بعد از آن، تمام بارنامهها و اظهارنامههای مربوط به آن وسیله حمل و نقل با این شماره ثبت میشوند.
موارد استفاده از مانیفست در گمرک چیست؟
شاید برای شما هم جالب باشد بدانید که مانیفست علاوه بر کاربردی که در گمرک دارد، در زمینههای دیگر نظیر مالیات، سفرهای بین المللی، بلایا و حوادث و باستان شناسی نیز کاربردهایی دارد. در ادامه موارد استفاده مانیفست در گمرک در زمینههای دیگر را توضیح میدهیم.
گمرک و مالیات
یکی از موارد استفاده از مانیفست در گمرک و مالیات است؛ در واقع ممکن است مقامات گمرکی از وسایل نقلیه حامل محموله بخواهند که اطلاعاتی در مورد اطلاعات و مشخصات محموله مانند فرستنده و گیرنده، مقدار کالا، مبدا، مقصد و ارزش کالا ارائه دهند. تمامی این اطلاعات در قالب سند مانیفست درج شده و انتقال پیدا میکنند.
سفرهای بین المللی
یکی دیگر از کاربردهای اصلی سند مانیفست این است که مقامات و مسئولین امور مهاجرت ممکن است از وسایل نقلیه حامل مسافران بخواهند که مانیفست مسافران که شامل اطلاعاتی مثل نام، بنادر سوار شدن و پیاده شدن آنها میشود را ارائه دهند.
بلایا و حوادث
هنگام جابهجایی کالاها یا مسافران، ممکن است بلایا یا حوادث غیر قابل پیش بینی رخ دهند. در چنین شرایطی مانیفست مسافران کمک میکند تا روند اطلاع رسانی به خانواده مسافرین سریعتر و راحتتر انجام شود. همچنین در صورتی که برای محموله حادثهای رخ دهد، مانیفست میتواند به ادعاهای بیمه برای کالاهای گم شده پاسخ دهد.
باستان شناسی
مانیفست میتواند به عنوان یکی از ابزارهای مفید در رشته باستان شناسی به کار گرفته شود. به طور مثال، محققان از مانیفستهای قدیمی کشتی برای بازسازی امکانات موجود در Custom House Plaza استفاده کردند. این بنا که در مونتری کالیفرنیا قرار دارد، در سال 1821 ساخته شده و به عنوان قدیمیترین ساختمان عمومی در کالیفرنیا همچنان حضور دارد.
مزایای استفاده از مانیفست در گمرک چیست؟
به کارگیری مانیفست هم در گمرک و هم برای شرکتهای حمل و نقل، بازرگانان و ترخیص کاران مزایای بسیاری به دنبال دارد. در ادامه مهمترین مزایای استفاده از مانیفست در گمرک را عنوان میکنیم.
- شفافیت در اطلاعات کالاها: مانیفست باعث میشود اطلاعات همه کالاهای موجود در وسیله حمل و نقل به طور رسمی ثبت شوند. به این ترتیب هیچ کالایی بدون اطلاع گمرک وارد یا خارج نشده و اطلاعات مربوط به نوع کالاها، وزن و مقصد محموله شفاف خواهد بود.
- افزایش سرعت در فرآیند ترخیص کالا: وقتی مانیفست به طور الکترونیکی و دقیق ارائه شود، گمرک میتواند قبل از رسیدن کالا به گمرک آن را بررسی کند. این موضوع باعث میشود مراحل ترخیص سریعتر از گذشته جلو رود و زمان توقف کالا در گمرک به طور چشمگیری کاهش پیدا کند.
- جلوگیری از تخلفات و قاچاق کالا: در صورتی که بین مانیفست و سایر اسناد نظیر بارنامه یا اظهارنامه تفاوتی وجود داشته باشد، گمرک متوجه آن شده و از قاچاق یا بروز اشتباه جلوگیری میکند.
- مدیریت بهتر عملیات گمرکی: گمرک با استفاده از مانیفست میتواند نیروی انسانی، تجهیزات بازرسی و محل تخلیه کالاها را از قبل آماده کرده و کارها را نظم دهد.
- امکان رهگیری محمولهها: با کمک مانیفست به راحتی میتوان وضعیت محموله را از مبدا تا مقصد پیگیری کرد. این موضوع به صاحبان کالا و شرکتهای حمل و نقل کمک میکند تا کنترل و اعتماد بین دو طرف افزایش پیدا کند.
قوانین بین المللی درباره مانیفست در گمرک
در دنیای تجارت بین المللی، مانیفستها به عنوان یک ابزار اساسی برای مدیریت محموله و هماهنگی بین صادر کننده، وارد کننده، شرکتهای حمل و نقل و مقامات گمرکی فعالیت میکنند. مانیفیستها اطلاعاتی اساسی درباره محتویات محمولهها، مسیرهای حمل و تاریخهای رسیدن محموله به مبدا و مقصد ارائه میدهند. با توجه به اهمیت بسیاری که مانیفست در گمرک دارد، قوانین و استانداردهای بین المللی به خصوصی برای استفاده از این اسناد تدوین شده است. در ادامه این بخش مهمترین قوانین بین المللی مربوط به مانیفست گمرکی را عنوان میکنیم.
کنوانسیون کیوتو (Kyoto Convention)
یکی از مهمترین اسناد بین المللی که در زمینه استاندارد کردن فرآیندهای گمرکی وجود دارد، کنوانسیون کیوتو است. این کنوانسیون توسط سازمان جهانی گمرک (WCO) در سال 1974 به تصویب رسید و هدف آن تسهیل تجارت بین المللی و استاندارد سازی رویههای گمرکی در سطح جهانی است.
یکی از بخشهای اصلی این کنوانسیون، قوانین مربوط به اسناد گمرکی و مانیفیستها را تدوین میکند. طبق این کنوانسیون، مانیفست باید به صورت دقیق و مطابق با استانداردهای خاص تنظیم شده و اطلاعات محمولهها باید برای مقامات گمرکی شفاف و قابل بررسی باشند.
قوانین سازمان جهانی تجارت (WTO)
سازمان جهانی تجارت (WTO) یکی از نهادهای اصلی در تعیین چارچوبها و مقررات تجارت بین المللی است. این سازمان با تدوین و اجرای توافق نامههای متعدد، وظیفه دارد هماهنگی و شفافیت در مبادلات جهانی را افزایش دهد.
از جمله توافقهای مهم در این زمینه، توافق نامه تسهیل تجارت است که در سال 2017 میلادی اجرایی شد. این توافق کشورها را ملزم میکند تا امکان ارسال الکترونیکی مانیفستها و سایر اسناد حمل و نقل را فراهم کنند. اجرای این سیاست موجب کاهش تشریفات اداری، تسریع عملیات گمرکی و جلوگیری از تاخیر در فرآیند تجارت بین المللی شده است.
مقررات انجمن بین المللی حمل و نقل هوایی (IATA)
IATA یا انجمن بین المللی حمل و نقل هوایی، استانداردهایی جامع برای مدیریت مانیفستهای هوایی و تبادل اطلاعات در صنعت هواپیمایی تدوین کرده است. این مقررات، چارچوبی واحد برای حمل بارهای هوایی در سراسر جهان فراهم میآورند و تمامی خطوط هوایی موظف به رعایت آنها هستند.
طبق این دستورالعملها، مانیفست بار هوایی باید شامل جزئیات دقیق درباره نوع کالا، مبدا و مقصد پرواز، تاریخ حمل و مشخصات محموله باشد. همچنین تنظیم این اسناد باید با مفاد کنوانسیونهای بین المللی مرتبط با حمل و نقل کالاهای هوایی همخوانی داشته باشد.
کنوانسیون بین المللی ایمنی جان اشخاص در دریا (SOLAS)
کنوانسیون SOLAS که توسط سازمان بین المللی دریانوردی (IMO) تدوین شده است، یکی از مهمترین مقررات در حوزه حمل و نقل دریایی محسوب میشود. این کنوانسیون با هدف حفظ ایمنی جان انسانها در دریا، شرکتهای کشتیرانی را موظف میکند مانیفستهای دقیق و واقعی برای تمامی محمولهها تهیه کنند. در این مانیفستها باید جزئیاتی از قبیل نوع و میزان کالا، شیوه بسته بندی و اطلاعات مربوط به کشتی درج شود تا از بروز اشتباه، خطرات ایمنی و حوادث دریایی جلوگیری گردد.
مقررات بین المللی تجارت و حمل و نقل الکترونیکی
با گسترش تجارت دیجیتال، بسیاری از فرآیندهای تجاری از جمله صدور مانیفست به صورت الکترونیکی انجام میشوند. نهادهایی مانند کمیسیون تجارت بین المللی سازمان ملل متحد (UNCITRAL) و سازمان جهانی گمرک (WCO) چارچوبهایی را برای استفاده از فناوریهای نوین در مدیریت اسناد گمرکی و حملونقل تدوین کردهاند.
این مقررات به کشورها و شرکتهای حمل و نقل اجازه میدهد تا از سیستمهای اطلاعاتی گمرکی و پلتفرمهای دیجیتال برای ثبت، تبادل و پیگیری مانیفستها استفاده کنند. نتیجهی این تحول، افزایش سرعت، دقت و امنیت در فرآیندهای گمرکی است.
استانداردهای بین المللی ISO در مستندسازی حمل و نقل
سازمان بین المللی استانداردسازی (ISO) مجموعهای از استانداردهای جهانی برای مدیریت و مستندسازی حمل و نقل تدوین کرده است. این استانداردها با هدف یکپارچگی، کیفیت و شفافیت در تنظیم اسناد حمل، از جمله مانیفستها، به کار گرفته میشوند. استانداردهای ISO علاوه بر تضمین صحت اطلاعات، به کشورها و شرکتها کمک میکنند تا فرآیندهای حمل و نقل خود را بر اساس اصول پایداری، ایمنی و کارایی بین المللی ساماندهی کنند.
آیا مانیفست یکی از مدارک ضروری برای ترخیص کالا است؟
یکی از مدارک لازم برای ترخیص کالا در گمرک، مانیفست است و بدون آن مراحل ترخیص کالا به طور کامل انجام نخواهد شد. مانیفست در گمرک یک فهرست کامل از تمام کالاهایی است که با یک وسیله حمل وارد گمرک میشوند. این سند قبل از ورود وسیله حمل به گمرک ارائه میشود تا ماموران گمرکی بتوانند از نوع، مقدار، وزن و مقصد کالاها اطلاعات کاملی کسب کنند. زمانی که صاحب کالا قصد ثبت اظهارنامه گمرکی و آغاز فرایند ترخیص کالاها را دارد، اطلاعات مانیفست مبنای شناسایی بارنامه و محموله آن در سامانه گمرکی خواهد بود.
در صورتی که مانیفست در گمرک ثبت نشده باشد، امکان ثبت اظهارنامه نیز وجود نخواهد داشت و فرایند ترخیص متوقف میشود. به همین خاطر صحت اطلاعات و کامل بودن مانیفست اهمیت بسیاری زیادی در فرایند گمرکی دارد. با توجه به این موارد، مانیفست در گمرک نه تنها یکی از مدارک اصلی حمل و نقل بین المللی، بلکه پیش شرط ضروری برای آغاز فرایند ترخیص در گمرک به شمار میرود.
آیا باید مانیفست در گمرک هر توقف ارائه شود؟
زمانی که یک وسیله حمل و نقل مثل کشتی، هواپیما یا کامیون در مسیر خود از چند کشور یا بندر عبور میکند، ممکن است در هر نقطه تخلیه، بارگیری یا توقف داشته باشد. در این حالت، گمرک هر کشور یا بندر باید از محمولههایی که در گمرک کشور خود بارگیری یا تخلیه میشود، اطلاع داشته باشد. به همین خاطر متصدی حمل موظف است مانیفست حداگانهای برای همان توقف به گمرک مربوطه ارائه دهد.
به عبارت دیگر باید بگوییم که در هر توقف که عملیات گمرکی مثل بارگیری یا تخلیه انجام شود، باید مانیفست در گمرک ارائه شود. در صورتی که وسیله حمل تنها در حال عبور باشد و بدون تخلیه یا بارگیری کالا مدتی در یک گمرک توقف کند، معمولا نیازی به ارائه مانیفست کامل نبوده و فقط اطلاعات مسیر عبوری اعلام میشود.
در صورت اضافه شدن کالا به محموله چه کنیم؟
در صورتی که بعد از تنظیم مانیفست در گمرک و حرکت وسیله حمل و نقل کالایی جدید به محموله اضافه شود، دیگر مانیفست قبلی کامل و صحیح نیست. در این حالت، شرکت حمل و نقل یا نماینده آن موظف است که مانیفست را اطلاع یا به روز رسانی کند تا کالای جدید نیز در آن درج شود. مراحل ثبت مجدد مانیفست در گمرک شامل موارد زیر میشوند:
- اطلاع فوری به گمرک مقصد یا گمرک بعدی مسیر: شرکت حمل باید به صورت رسمی به گمرک اطلاع دهد که تغییر در محموله اتفاق افتاده است. این اطلاع رسانی باید قبل از ورود وسیله حمل به گمرک مقصد انجام شود.
- تنظیم بارنامه جدید برای کالای اضافه شده: کالای جدید حتی اگر به همان گیرنده تعلق دارد، باید بارنامه جدیدی داشته باشد. شماره و اطلاعات این بارنامه باید به مانیفست افزوده شود.
- درخواست اصلاح مانیفست در گمرک: بعد از تنظیم بارنامه جدید، لازم است از طریق سامانه گمرک، درخواست اصلاح مانیفست صادر شود. در این درخواست باید اطلاعات کالای اضافه شده، شماره بارنامه جدید، وزن، نوع کالا و مبدا آن به طور کامل ذکر شود.
- بررسی و تایید گمرک: گمرک تغییرات را بررسی میکند و در صورت تایید، اجازه میدهد مانیفست اصلاح و به روز رسانی شود.
- نگهداری سوابق نسخه قبلی: هر دو نسخه باید در سوابق شرکت حمل نگهداری شود تا در صورت نیاز گمرک یا مراجع قانونی قابل بررسی باشد.
جمع بندی
مانیفست در گمرک یکی از اسناد اصلی و ضروری در فرآیند حمل و نقل و ترخیص کالا است که شامل فهرست کامل محمولههای موجود در یک وسیله حمل مانند کشتی، هواپیما یا کامیون میباشد. این سند اطلاعات دقیقی از جمله شماره و تاریخ بارنامهها، نوع و وزن کالا، تعداد بستهها، شماره کانتینرها، مشخصات فرستنده و گیرنده و مسیر حمل را در بر دارد. هدف از ثبت مانیفست، اطلاعرسانی شفاف به گمرک، جلوگیری از تخلف و قاچاق، تسهیل کنترلها و تسریع فرآیند ترخیص کالا است. با وجود سامانههای الکترونیکی گمرک، ثبت و بررسی مانیفست به صورت دقیقتر و سریعتر انجام میشود و خطاهای انسانی به حداقل میرسد.
در این میان، شرکتهای حمل و نقل بین المللی مانند پیاسپی اکسپرس (PSP Express) با تجربه و تخصص در زمینه حمل دریایی، هوایی و زمینی، تمام مراحل مرتبط با تنظیم و ثبت مانیفست را طبق استانداردهای گمرکی انجام میدهند. به این صورت که با ارائه خدمات دقیق، مطمئن و منطبق بر قوانین گمرکی، به صاحبان کالا کمک میکند تا فرآیند واردات یا صادرات خود را بدون تاخیر و مشکل انجام دهند. به طور کلی، مانیفست سندی است که نظم، شفافیت و اعتماد را در فرآیند حمل و ترخیص کالا تضمین میکند. امیدواریم که این مقاله برای شما مفید واقع شده باشد.
سوالات متداول
چه کسی مسئول ارائه مانیفست در گمرک است؟
مسئولیت تهیه و ارسال مانیفست در گمرک بر عهده شرکت حمل و نقل یا نماینده رسمی آن (مثل کشتیرانی، فورواردر یا شرکت هواپیمایی) است.
هدف از ارائه مانیفست در گمرک چیست؟
هدف اصلی، اطلاع گمرک از کالاهایی که وارد یا خارج میشوند است. این کار از قاچاق جلوگیری کرده و باعث کنترل و ترخیص محمولهها میشود.
آیا مانیفست در گمرک به صورت الکترونیکی ثبت میشود؟
بله، در ایران و بسیاری از کشورها، مانیفست از طریق سامانههای الکترونیکی گمرک (مثل سامانه EPL) ثبت و ارسال میشود.
آیا مانیفست در گمرک تنها برای واردات کالا کاربرد دارد؟
خیر. برای صادرات، ترانزیت و حتی عبور موقت کالا نیز مانیفست تهیه و ارائه میشود.